Το 324 π.Χ., μετά από δέκα χρόνια θριάμβων, ο Μέγας Αλέξανδρος επέστρεψε στην Ώπιδα, κοντά στη σημερινή Βαγδάτη. Εκεί, η απόφασή του να αποστρατεύσει κάποιους βετεράνους προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια και οδήγησε σε ανταρσία. Η ομιλία που ακολούθησε έμεινε στην ιστορία ως μία από τις πιο δυνατές και συγκινητικές στην παγκόσμια στρατιωτική ιστορία.
Η Προετοιμασία του Λόγου
Οι στρατιώτες αισθάνθηκαν προδομένοι, καθώς ο Αλέξανδρος είχε αρχίσει να υιοθετεί περσικά έθιμα. Η ένταση κορυφώθηκε, και ο βασιλιάς, αφού εκτέλεσε 13 ηγέτες της ανταρσίας, στάθηκε μπροστά σε όλους για να μιλήσει με ειλικρίνεια και δύναμη.
Αναδρομή στον Φίλιππο Β΄
Ο Αλέξανδρος ξεκίνησε υπενθυμίζοντας τα επιτεύγματα του πατέρα του, Φιλίππου Β΄:
Μετέτρεψε τους Μακεδόνες από φτωχούς βοσκούς σε ηγέτες.
Έθεσε τέλος στις απειλές από Θεσσαλούς, Αθηναίους και Θηβαίους.
Οργάνωσε την εκστρατεία εναντίον των Περσών με όλους τους Έλληνες συμμάχους.
Τα Επιτεύγματα του Αλέξανδρου
Στη συνέχεια, ο βασιλιάς υπογράμμισε τις δικές του νίκες:
Διέσχισε τον Ελλήσποντο και νίκησε τους σατράπες του Δαρείου.
Κατέκτησε Ιωνία, Αιολία, Φρυγία, Λυδία και Αίγυπτο.
Εξασφάλισε πλούτη από Συρία, Παλαιστίνη, Βαβυλώνα, Περσία και Ινδία.
Διένυσε ερήμους και ποτάμια που κανείς πριν δεν είχε τολμήσει.
Η Προσωπική Θυσία
Με πάθος, ο Αλέξανδρος τόνισε:
Δεν κράτησε πλούτη για τον εαυτό του.
Έζησε και πολέμησε όπως οι στρατιώτες του.
Το σώμα του ήταν γεμάτο ουλές από μάχες για τη δική τους δόξα και ασφάλεια.
Η Σκληρή Πρόκληση
Στο τέλος, απηύθυνε μια πρόκληση:
«Αν θέλετε να φύγετε όλοι, φύγετε! Πείτε όμως στην πατρίδα σας πως εγκαταλείψατε τον βασιλιά σας μετά από όλα όσα κατακτήσαμε μαζί.»
Η αποφασιστικότητά του άγγιξε τις καρδιές των στρατιωτών, που τον ικέτευσαν για συγχώρεση.
Μετά την Ομιλία
Η ανταρσία έληξε, και η ενότητα αποκαταστάθηκε. Ο Αλέξανδρος ξεκίνησε να σχεδιάζει νέες κατακτήσεις, αλλά λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα, πέθανε στη Βαβυλώνα, μόλις στα 32 του χρόνια.
Συμπέρασμα
Η ομιλία της Ώπιδος παραμένει σύμβολο ηγεσίας, θάρρους και ειλικρινούς σχέσης ηγέτη-στρατού. Ήταν η στιγμή που ο Μέγας Αλέξανδρος δεν μίλησε απλώς ως βασιλιάς, αλλά ως συμπολεμιστής.
Ο Μ. Αλέξανδρος δεν είχε υιοθετήσει περσικά, ή άλλα έθιμα. Απλώς, για να είναι αγαπητός, κατά το δυνατόν βέβαια, από τούς κατακτημένους, εφάρμοσε για πρώτη φορά στην Ιστορία, μία νέα πολιτική διοικήσεως τής αυτοκρατοείας του, η οποία έδειξε ότι, εκτός από μεγαλοφυής στρατηγός, ήταν και μεφαλοφυής πολιτικός.
Η νέα πολιτική συνίστατο στο να μην αναμιγνύεται στα εσωτερικά των κατακτημένων κρατών και να δείχνει ότι αυτός μάλλον προσαρμόζεται στα δικά των ήθη και έθιμα. Την ίδια πολιτική ακολούθησαν αργότερα και οι Ρωμαίοι, τουλάχιστον ως προς την μη ανάμειξη στα εσωτερικά, όπως, πολύ αργότερα, και οι Άγγλοι. Ρωμαίοι και Άγγλοι κατάφεραν να διοικούν τεράστιες αυτοκρατορίες, χωρίς να προκαλούν εξεγέρσεις αναμειγνυόμενοι σε εσωτερικά θέματα των κατακτημένων, που δεν τούς αφορούσαν.