Η αρχή μιας νέας ενεργειακής συμμαχίας μεταξύ Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών
Στις 6 Νοεμβρίου, ενώ οι παγκόσμιοι ηγέτες συζητούσαν τρόπους για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής στην COP30 στο Μπελέμ της Βραζιλίας, η Αθήνα ανακοίνωσε την έναρξη γεωτρήσεων φυσικού αερίου στο Ιόνιο Πέλαγος.
Αυτή η κίνηση ανέτρεψε την τάση, σηματοδοτώντας το τέλος μιας παύσης σαράντα ετών στην εξερεύνηση και την αρχή μιας νέας ενεργειακής συμμαχίας μεταξύ Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο αμερικανικός γίγαντας ExxonMobil θα ηγηθεί του έργου μαζί με τις ελληνικές εταιρείες Energean και Helleniq EnergyH, μετατρέποντας τη Μεσόγειο σε ένα νέο σύνορο ορυκτών καυσίμων εν μέσω της κλιματικής κρίσης.
Για τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, το έργο αποτελεί διακήρυξη αυτονομίας:
Μείωση της εξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια και ενίσχυση του ρόλου της Αθήνας ως κόμβου για το υγροποιημένο φυσικό αέριο των ΗΠΑ που προορίζεται για την Ανατολική Ευρώπη.
Η κυβέρνηση Τραμπ, δεσμευμένη στην αναβίωση της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων, περιγράφει τη συμφωνία ως στρατηγική επιτυχία που εδραιώνει την αμερικανική ηγεσία στην Ευρώπη και εμποδίζει την πράσινη μετάβαση που προωθείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα Ηνωμένα Έθνη.
«Δεν υπάρχει μετάβαση, μόνο ενεργειακή προσθήκη», δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκουμ, συνοψίζοντας τη θέση του Τραμπ: οικονομική ανάπτυξη πριν από το κλίμα.
Η επιλογή της Αθήνας βασίζεται σε οικονομική και γεωπολιτική λογική:
να γίνει γέφυρα για το αμερικανικό φυσικό αέριο προς την Ουκρανία και τα Βαλκάνια μέσω του νέου «Κάθετου Διαδρόμου», που συνδέει την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τη Μολδαβία.
Αυτή η στρατηγική ενισχύει τη θέση της Αθήνας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου, αλλά τη συνδέει επίσης ολοένα και περισσότερο με τα αμερικανικά συμφέροντα.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα και η Κύπρος ήταν οι μόνες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ψήφισαν κατά του φόρου άνθρακα στις θαλάσσιες μεταφορές, υπό την αμερικανική πίεση.
Στόχος είναι η υπεράσπιση του ελληνικού στόλου και η διατήρηση ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος στο παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας.
Το παράδοξο της Αθήνας…
Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της Αθήνας, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες απηύθυνε έντονη έκκληση κατά της «επέκτασης των ορυκτών καυσίμων», αποκαλώντας την ασύμβατη με τους παγκόσμιους κλιματικούς στόχους.
Αλλά η Ελλάδα, όπως πολλές ευρωπαϊκές χώρες, βιώνει το παράδοξο της μετάβασης: αφενός, διακηρύσσει τη δέσμευσή της στην Πράσινη Συμφωνία, ενώ αφετέρου, στοιχηματίζει στο φυσικό αέριο ως εγγύηση ασφάλειας και ανάπτυξης.
Η απόφαση για γεωτρήσεις στη Μεσόγειο έρχεται έτσι ως σύμβολο του νέου ενεργειακού πραγματισμού της Ευρώπης, στον οποίο η στρατηγική ασφάλεια υπερισχύει της οικολογικής συνοχής.
Οι περιφερειακές ισορροπίες στην Ανατολή Μεσόγειο
Η κούρσα του φυσικού αερίου στην ανατολική Μεσόγειο αναδιαμορφώνει επίσης τις περιφερειακές ισορροπίες.
Το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Κύπρος και τώρα η Ελλάδα ανταγωνίζονται για να προσελκύσουν επενδύσεις, να κατασκευάσουν υποδομές και να γίνουν βασικοί προμηθευτές της Ευρώπης.
Αλλά κάθε νέα επιχείρηση γεώτρησης τροφοδοτεί εδαφικές και περιβαλλοντικές εντάσεις σε μια ήδη εύθραυστη θάλασσα.
Οι πλατφόρμες της Κέρκυρας, που συνορεύουν με τουριστικές διαδρομές και προστατευόμενες περιοχές, κινδυνεύουν να γίνουν σύμβολο ενός συμβιβασμού: μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης και βιωσιμότητας, μεταξύ αμερικανικής πίεσης και ευρωπαϊκών υποσχέσεων.
Γεωπολιτική διάσταση
Ενώ ο ΟΗΕ ζητά το τέλος της εποχής των ορυκτών καυσίμων, η Ελλάδα, όπως και άλλες μεσογειακές χώρες, επιλέγει να υποχωρήσει, διεκδικώντας το δικαίωμα να εκμεταλλεύεται τους δικούς της πόρους.
Αυτό δεν είναι απλώς ένα οικονομικό ζήτημα: είναι μια γεωπολιτική δήλωση.
Σε μια Ευρώπη που μιλάει για μια πράσινη μετάβαση αλλά ζει με φυσικό αέριο και άνθρακα, η Αθήνα μας υπενθυμίζει ότι η ενεργειακή πολιτική δεν είναι ποτέ ουδέτερη.
Αυτή είναι η νέα αρένα του παγκόσμιου ανταγωνισμού, όπου η γραμμή που χωρίζει την ανεξαρτησία από την εξάρτηση τώρα περνάει κάτω από τη θάλασσα, καταλήγει το ιταλικό δημοσίευμα.
—