“Ο δεινότερος κατάσκοπος στην ανθρώπινη Ιστορία”, (Ιαν Φλέμινγκ):
Στις 7 Νοεμβρίου 1944, η Ιαπωνία εκτελεί τον Γερμανό και Σοβιετικό Κομμουνιστή κατάσκοπο και δημοσιογράφο Ρίχαρντ Ζόργκε, τον αληθινό “Τζέημς Μποντ” της ΕΣΣΔ που οι πληροφορίες του είχαν κρίσιμο ρόλο στην διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Γεννήθηκε στο Μπακού το 1895, γιος του Γερμανού μηχανικού Γκούσταφ, που εργαζόταν σε ορυχεία στην τότε τσαρική Ρωσία, και της Ρωσίδας συζύγου του. Μεγάλωσε στο Βερολίνο, όπου πήγε η οικογένεια όταν ήταν τριών ετών.
Η οικογένεια του ήταν βαθιά συντηρητική, ο πατέρας του ένας εθνικιστής μεγαλοϊδεατιστής Γερμανός. Όταν έφυγε για το μέτωπο, στον Α’ Παγκόσμιο, στα 18 του χρόνια, είχε επηρεαστεί απο την ιδεολογία του πατέρα του.
Πολέμησε στο Δυτικό Μέτωπο, ειδε τη φρίκη του πολέμου, τραυματίστηκε σοβαρά και γύρισε σπίτι του άλλος άνθρωπος, με άσβεστο μίσος για τον εθνικισμό, τον μιλιταρισμό και τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο
Αρχικά εντάχθηκε στο Ανεξάρτητο Σοσιαλιστικό Δημοκρατικό Κόμμα, το αποσχισθέν αριστερό κομμάτι του SPD και κατά τη διάρκεια των σπουδών του, λίγο πριν λάβει το διδακτορικό του στις πολιτικές επιστήμες, στο Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας.
Χαρισματικός και γλωσσομαθέστατος (μιλούσε άπταιστα γερμανικά, ρώσικα, αγγλικά, γαλλικά, ιαπωνικά και καλά κινεζικά) είχε ήδη αρχίσει να εργάζεται ως δημοσιογράφος όταν ανέλαβε την φιλοξενία της σοβιετικής αποστολής στο συνέδριο του Κόμματος, το 1924, λίγο πριν κλείσει τα 30 του χρόνια. Στο συνέδριο στρατολογήθηκε για το διεθνές τμήμα της Κομιντέρν, και μετακόμισε, με τη σύντροφό του, στη Μόσχα.
Το 1929 εντάσσεται στις μυστικές υπηρεσίες της Σοβιετικής Ένωσης
Η πρώτη του αποστολή είναι στην Βρετανία και ακολουθεί η επιστροφή στη Γερμανία με μία κύρια αποστολή να δηλώσει μετανοηθείς, να γραφτεί στο ναζιστικό κόμμα και να ξεκινήσει να εργάζεται σε ναζιστικές εφημερίδες, ως δημοσιογράφος, “μέσα στο στόμα του λύκου”.
Στην συνέχεια ταξιδεύει στην Κίνα και την Ιαπωνία. Χτίζει το πρώτο σοβιετικό κατασκοπευτικό δίκτυο στις δύο χώρες, συγκεντρώνει πληροφορίες για τις κινήσεις του Τσαγκ Κάι Σεκ, κατά τη διάρκεια του κινεζικού εμφυλίου. Το 1933 ταξιδεύει στην Ιαπωνία, με στόχο να χτίσει ένα πλήρες κατασκοπευτικό δίκτυο, με το κωδικό όνομα “Ράμζαϋ”. Οι πληροφορίες του δίνουν κρίσιμα στοιχεία στην ΕΣΣΔ.
Γυρίζει στο Βερολίνο με στόχο να διεισδύσει ακόμα περισσότερο στο ναζιστικό κόμμα. Δε δούλευε μόνο για εφημερίδες και πρακτορεία αλλά ακόμα και για την θεωρητική γεωπολιτική επιθεώρηση των ναζί.
Ή επιτυχία του Ζόργκε στο να διαβρώσει τους ναζιστικούς μηχανισμούς χωρίς να γίνει αντιληπτός έφτασε στο σημείο να παρακάθεται ο ίδιος ο Γιόζεφ Γκαίμπελς στο αποχαιρετιστήριο δείπνο, πριν φύγει ξανά για την Ιαπωνία.
Με το προφίλ του φανατικού ναζί και αντικομμουνιστή και εχθρού της ΕΣΣΔ δημοσιογράφου, φτάνει στην Ιαπωνία το 1933
Αρχίζει να χτίζει δίκτυο πληροφοριών, το πρώτο τέτοιο δίκτυο σοβιετικών στην καρδιά της Ιαπωνίας.
Το δίκτυο του Ζόργκε θα καταφέρει-σε έναν μόλις χρόνο-να φτάσει μέχρι το γραφείο του τότε πρωθυπουργού της Ιαπωνίας, Φουμιμάρο Κονόε ενώ οι πληροφορίες διασταυρώνονται και μέσω της γερμανικής πρεσβείας στο Τόκυο.
Οι προσκείμενοι στους ναζί Ιάπωνες πολιτικοί, εργαζόμενοι στη γερμανική πρεσβεία στο Τόκυο, ο ναζί πρέσβυς, Χέρμπερτ φον Ντίρκσεν και ο ναζί στρατιωτικός ακόλουθος,στρατηγό Οτ, όλοι, χωρίς να το αντιληφθούν, είναι πηγές για τις πληροφορίες με τις οποίες ο Ζόργκε ενημερώνει συνέχεια την ΕΣΣΔ.
Το 1935 ενημερώσει την Μόσχα ότι οι Ιάπωνες δεν σχεδιάζουν να επιτεθούν στην ΕΣΣΔ. Αυτές οι πληροφορίες θα αμφισβητηθούν απο τις υπηρεσίες της ΕΣΣΔ ιδιαίτερα το 1939 όταν ξεκινούν συγκρούσεις στα σοβιετο-ιαπωνικά σύνορα Όμως εκείνος επιμένει ότι, παρ’ όλα αυτά, οι Ιάπωνες δεν σκοπεύουν να κλιμακώσουν (και έτσι έγινε).
Τέλη του 1940 μαθαίνει και αρχές του 1941 επιβεβαιώνει τις προετοιμασίες της Επιχείρησης Μπαρμπαρόσα. Ενημερώνει αμέσως τη Μόσχα. Ήταν τέτοια η ακρίβεια του δικτύου του Ζόργκε που έδωσε και πιθανή ημερομηνία και έπεσε απο την αρχή ελάχιστα έξω: Αρχικά 15 Ιουνίου 1941 και μετά με νέο μήνυμα,22 Ιουνίου 1941. Όμως οι υπηρεσίες της ΕΣΣΔ και ο Στάλιν δεν θεώρησαν αξιόπιστες τις πληροφορίες.
Η επίθεση των ναζί θα ξεκινήσει τελικά 22 Ιουνίου 1941, ακριβώς στην ημερομηνία που είχε δώσει ο Ζόργκε. Συνεχίζει να στέλνει κρίσιμες πληροφορίες στην ΕΣΣΔ (ακόμα και για το Περλ Χάρμπορ ενημέρωσε την ΕΣΣΔ ότι επίκειται και αυτή η επίθεση δύο μήνες πριν!).
Με την ακρίβεια που αποδείχθηκε ότι έχουν οι πληροφορίες του απο την ναζιστική εισβολή στην ΕΣΣΔ, οι Σοβιετικές υπηρεσίες δεν τολμούν πια να τις αμφισβητήσουν και έτσι αξιοποιούνται για κρίσιμες αποφάσεις για την έκβαση του πολέμου.
Οι πληροφορίες του Ζόργκε ότι η Ιαπωνία δεν έχει άμεσο σκοπό να επιτεθεί στην ΕΣΣΔ αν πρώτα δεν καταλάβουν οι ναζί την Μόσχα, ήταν ουσιαστικά ο λόγος που η σοβιετική στρατιωτική διοίκηση μπόρεσε να μεταφέρει τις 18 σιβηριανές μεραρχίες, αποτελούμενες από 400.000 άνδρες, μαζί με περισσότερα από 1.000 άρματα μάχης και 1.000 αεροπλάνα από την Άπω Ανατολή στο δυτικό μέτωπο. Αυτές οι εφεδρείες είχαν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση των δυνάμεων της ΕΣΣΔ και στην τελική νίκη τους.
Απο το 1941, οι Γερμανικές και Ιαπωνικές υπηρεσίες αρχίζουν εκτεταμένες έρευνες για να ανακαλύψουν την πηγή που δίνει πληροφορίες στην ΕΣΣΔ.
Τελικά είναι οι Ιάπωνες που θα καταφέρουν να φτάσουν στον Ζόργκε. Συλλαμβάνεται 18 Οκτωβρίου του 1941 στο Τόκυο, βασανίζεται για μέρες και στο τέλος παίρνει πάνω του όλη την ευθύνη. “Σε όλη μου τη ζωή δεν συνάντησα κανέναν άλλον τόσο σπουδαίο άνθρωπο”, είπε ο Μιτσουσάντα Γιοσικάουα, εισαγγελέας στη δίκη του.
7 Νοεμβρίου του 1944, στις 10:20 το πρωί, τοπική ώρα, εκτελέστηκε, δι’ απαγχονισμού, στο προαύλιο της φυλακής Σούγκαμο. Τα τελευταία του λόγια ήταν: “Ζήτω το Κομμουνιστικό Κόμμα, η Σοβιετική Ένωση, ο Κόκκινος Στρατός!”. Ήταν 49 χρονών.
Χρειάστηκε να φτάσουμε στο 1964 για να αναγωνρίσει η ΕΣΣΔ τον ρόλο του, όταν και του αποδόθηκε ο τίτλος του Ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης. Στο νεκροταφείο “ΤΑΜΑ” μια πλάκα από μαύρο μάρμαρο μ’ ένα πεντάγωνο αστέρι γράφει “ΡΙΧΑΡΝΤ ΖΟΡΓΚΕ, Ήρωας της Σοβ. Ένωσης”. Δίπλα, σε μια άλλη πέτρα, με σκαλιστά ανάγλυφα γράμματα: “Εδώ αναπαύεται ένας ήρωας που έδωσε τη ζωή του στον αγώνα ενάντια στον πόλεμο, για την ειρήνη σ’ ολόκληρο τον κόσμο!”.
Ο Ίαν Φλέμινγκ, δημιουργός του Τζέιμς Μποντ αποκάλεσε τον Ζόργκε τον “δεινότερο κατάσκοπο στην ανθρώπινη Ιστορία”
Αν ήταν στην υπηρεσία του ιμπεριαλισμού σήμερα θα παρακολουθούσαμε ταινίες και σειρές για την συγκλονιστική ιστορία του. Όμως ο Ζόργκε ήταν κομμουνιστής, ήρωας της Σοβιετικής Ένωσης και του αντιφασιστικού αγώνα. Ενός αγώνα που μάταια προσπαθούν να σβήσουν απο την ιστορική μνήμη.