Η διαδικασία ύφεσης μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, η οποία ξεκίνησε το 2023 και εδραιώθηκε με την υπογραφή της Διακήρυξης των Αθηνών
έχει αρχίσει ολοένα και περισσότερο να δίνει τη θέση της σε διαλόγους που περιέχουν αμοιβαία ένταση, γράφουν τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
Το τελευταίο παράδειγμα αυτού ήταν η ομιλία του Έλληνα υπουργού Άμυνας Νίκου Δένδια στις 28 Νοεμβρίου με τίτλο «Η Ελλάδα σε μια παγκόσμια προοπτική» και η απάντηση που δόθηκε από πηγές του τουρκικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας στις 4 Δεκεμβρίου.
Το βασικό σημείο στην ομιλία του Δένδια ήταν ότι, παρόλο που η Ελλάδα βρίσκεται στην ίδια αμυντική συμμαχία από το 1952, η απειλή για την Ελλάδα προέρχεται από την Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ, και ο ελληνικός στρατός έχει αναπτύξει ένα νέο δόγμα για να αντιμετωπίσει αυτήν την απειλή.
Ο Δένδιας εξήγησε ότι το Αιγαίο Πέλαγος δεν θα προστατεύεται πλέον αποκλειστικά από το ναυτικό των ναυτικών δυνάμεων, αλλά θα προστατεύεται από πυραύλους που θα αναπτύσσονται στα νησιά του Αιγαίου με μια νέα αμυντική γραμμή που ονομάζεται «Αχίλλειος Ασπίδα».
Είπε: «Ουσιαστικά, το Αιγαίο Πέλαγος θα προστατεύεται από πυραύλους που θα αναπτύσσονται σε εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, νησιά του αρχιπελάγους».
Ο Δένδιας τόνισε ότι στρατηγικοί πύραυλοι με βεληνεκές περίπου 1.500 χιλιομέτρων θα αναπτυχθούν σε φρεγάτες που θα αγοραστούν από τη Γαλλία και την Ιταλία, αυξάνοντας έτσι την αποτρεπτική ισχύ της Ελλάδας με αυτά τα νέα όπλα ικανά να εκτοξευθούν από οπουδήποτε στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα στον ελληνικό τύπο, η Ελλάδα σχεδιάζει να προμηθευτεί πυραύλους από το Ισραήλ, τους οποίους θα αναπτύξει στα νησιά του Αιγαίου
Ο Δένδιας δήλωσε ότι ένα από τα πιο σημαντικά μέρη του νέου αμυντικού δόγματος είναι η ανάπτυξη ενός συστήματος «αντι-UCAV» για την αντιμετώπιση των σημαντικών μη επανδρωμένων ενόπλων εναέριων οχημάτων (UCAV) της Τουρκίας, όπως το Bayraktar 2, και ότι αυτό το σύστημα θα τοποθετηθεί σε όλα τα ελληνικά πλοία και σημεία χερσαίας άμυνας.
Προκάλεσε δυσφορία στην Τουρκία
Η ομιλία του Έλληνα υπουργού Άμυνας, Νίκου Δένδια, η οποία επικεντρώθηκε στην Τουρκία και περιελάμβανε συγκεκριμένα την ανάπτυξη πυραύλων στα νησιά του Αιγαίου, προκάλεσε δυσφορία στην Άγκυρα.
Ωστόσο, η Άγκυρα επέλεξε να απαντήσει στον Δένδια, ο οποίος προηγουμένως διετέλεσε Υπουργός Εξωτερικών και είναι γνωστό ότι χρησιμοποιεί πιο αντιπαραθετική γλώσσα από άλλους Έλληνες αξιωματούχους, κατά τη διάρκεια της εβδομαδιαίας ενημέρωσης Τύπου και βασιζόμενη σε «πηγές».
Πηγές του τουρκικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας τόνισαν ότι οι στρατιωτικές δραστηριότητες της Ελλάδας παρακολουθούνται στενά και ότι η προτεραιότητα της Τουρκίας στην περιοχή, ειδικά στο Αιγαίο Πέλαγος, είναι η ειρήνη και η σταθερότητα.
Οι πηγές δήλωσαν ότι αναμένουν την ίδια εποικοδομητική συμπεριφορά από την Ελλάδα, προσθέτοντας: «Οι ενέργειες και οι δηλώσεις που αυξάνουν την ένταση από ορισμένους Έλληνες αξιωματούχους, καθώς και οι φανταστικές δηλώσεις τους που αντιβαίνουν στις διεθνείς συμφωνίες, είναι αποκομμένες από την πραγματικότητα και δεν εξυπηρετούν κανέναν άλλο σκοπό παρά να βλάψουν τη θετική ατμόσφαιρα που βασίζεται στη συναίνεση μεταξύ των ηγετών των δύο χωρών».
Πηγές, που στοχοποιούσαν τον Δένδια, όχι την Ελλάδα, μέσω αυτής της απάντησης, αξιολόγησαν: «Οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις δεν αποτελούν απειλή για κανέναν που δεν τις απειλεί. Ωστόσο, διαθέτουν τη δύναμη και την αποφασιστικότητα να εξαλείψουν οποιαδήποτε απειλή που μπορεί να στρέφεται κατά της χώρας μας. Σας υπενθυμίζουμε για άλλη μια φορά ότι οι προσπάθειες που στοχεύουν την Τουρκία, όπως απέτυχαν στο παρελθόν, δεν θα επιτύχουν ούτε σήμερα ούτε στο μέλλον».
Σε ποια νησιά θα τοποθετηθούν οι πύραυλοι;
Οι συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ περιλαμβάνουν την προμήθεια από την Ελλάδα συστημάτων αεράμυνας μικρού, μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς, γνωστά ως Spyder, Barak MX και David’s Sling.
Ο Δένδιας δεν διευκρίνισε στην ομιλία του σε ποια νησιά θα αναπτυχθούν οι πύραυλοι, αλλά λέγοντας ότι οι πύραυλοι θα αναπτυχθούν ξεκινώντας από τα νησιά της ηπειρωτικής Ελλάδας, πιστεύεται ότι υπονόησε ότι πολλά νησιά και νησίδες κοντά στην Τουρκία θα συμπεριληφθούν σε αυτό το πεδίο εφαρμογής.
Σημειώνεται ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι πηγές του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας δίνουν έμφαση στο «διεθνές δίκαιο»
Η Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 και η Συνθήκη των Παρισίων του 1947 ορίζουν ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα με την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθεί το αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς τους.
Η Τουρκία επέκρινε πρόσφατα την Ελλάδα για τη στρατιωτικοποίηση αρκετών νησιών στο Ανατολικό Αιγαίο και την κατηγόρησε για «παραβίαση συμφωνιών».
Η Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, υποστηρίζει ότι οι συνθήκες ασφαλείας έχουν αλλάξει μετά τη δεκαετία του 1960, ιδίως λόγω των εντάσεων για την Κύπρο, και τονίζει ότι έχει λάβει στρατιωτικά μέτρα στα νησιά όπου το κρίνει απαραίτητο.
Είναι γνωστό ότι η Ελλάδα αύξησε τις δραστηριότητές της για τον εξοπλισμό των νησιών του Αιγαίου μετά την στρατιωτική εισβολή της Τουρκίας, την οποία η Άγκυρα ονόμασε «Ειρηνευτική Επιχείρηση στην Κύπρο» το 1974.
Η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία περιγράφουν αυτήν την επιχείρηση ως «κατοχή», αφού μέχρι σήμερα η Τουρκία διατηρεί περίπου 45 χιλιάδες Τούρκους στρατιώτες και έχει τη διοικητική διαχείριση του τμήματος της Κύπρου που κατέχει.
Η Τουρκία παραπονέθηκε τελευταία φορά για την Ελλάδα το 2021, στέλνοντας επιστολή στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες, ισχυριζόμενη ότι «παραβιάζει το διεθνές δίκαιο».
Είναι γνωστό ότι το αρχιπέλαγος του Αιγαίου, υπό ελληνική κυριαρχία, αποτελείται από περίπου 6 χιλιάδες νησιά, νησίδες και γεωγραφικούς σχηματισμούς.
Υπάρχουν οικισμοί σε περίπου 200 από αυτά τα νησιά.
Η κούρσα των εξοπλισμών συνεχίζεται
Η Τουρκία και η Ελλάδα ιστορικά συγκρούονται συχνά για ζητήματα κυριαρχίας που προκύπτουν από το Αιγαίο Πέλαγος και την Ανατολική Μεσόγειο.
Οι δύο χώρες, οι οποίες έφτασαν στα πρόθυρα πολέμου το 1997 λόγω της κρίσης των βραχονησίδων των Ιμίων, βίωσαν τελευταία φορά σοβαρή ένταση το 2019 και το 2020 λόγω διαφορών απόψεων σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ένταξη της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έχει προκαλέσει περιφερειακές εντάσεις που επηρεάζουν τις σχέσεις Άγκυρας-Βρυξελλών και η ΕΕ αποφάσισε να επιβάλει κυρώσεις στην Τουρκία.
Μετά τις εντάσεις, η Τουρκία και η Ελλάδα εισήλθαν σε μια περίοδο ύφεσης που ξεκινά το 2023.
Η Διακήρυξη των Αθηνών του 2023
Η Διακήρυξη των Αθηνών, την οποία υπέγραψε ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 2023, όριζε ότι τα μέρη θα πρέπει να αποφεύγουν πολιτικές και διαλόγους που θα δημιουργούσαν ένταση και ότι τα προβλήματα θα πρέπει να επιλύονται μέσω διαλόγου και διπλωματίας.
Ωστόσο, τα σημαντικά άλματα της Τουρκίας στην αμυντική βιομηχανία, ιδίως σε εγχώρια έργα όπως τα επιθετικά UAV, Kızılelma και KAAN, καθώς και η προγραμματισμένη προμήθεια μαχητικών αεροσκαφών F-16 και F-35 από τις ΗΠΑ και 20 Eurofighter Typhoon από μια ευρωπαϊκή κοινοπραξία, έχουν δημιουργήσει σοβαρές ανησυχίες στην Ελλάδα.
Έχοντας αποτύχει στις προσπάθειές της να αποτρέψει την πώληση αυτών των όπλων στην Τουρκία, η Ελλάδα έχει επιταχύνει τις προσπάθειές της να δημιουργήσει τη δική της αμυντική βιομηχανία και να αντισταθμίσει τις Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις, τις οποίες θεωρεί απειλή, μέσω νέων αγορών.
Η μείωση του πολιτικού διαλόγου μεταξύ των κομμάτων και το γεγονός ότι η προγραμματισμένη επίσκεψη του Μητσοτάκη στην Τουρκία το 2025 δεν έχει υλοποιηθεί δείχνουν επίσης ότι οι στρατιωτικές και πολιτικές διαστάσεις της έντασης τείνουν να βαθαίνουν.
—