Η νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ αποκαλύπτει μια ριζική μετατόπιση στην εξωτερική πολιτική υπό την κυβέρνηση Τραμπ
Πώς θα επηρεάσει αυτή η μεταμόρφωση το μέλλον της Δυτικής Συμμαχίας και του κόσμου; Πώς μπορεί η Ευρώπη να ανταποκριθεί σε αυτά τα σκληρά μηνύματα από τις ΗΠΑ;
Η αναδιαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής από τον Ντόναλντ Τραμπ υπονομεύει τον παραδοσιακό ηγετικό ρόλο που κατείχαν οι Ηνωμένες Πολιτείες εδώ και δεκαετίες.
Σε αυτή τη νέα εποχή, η Ουάσινγκτον εγκαταλείπει τα κλασικά δόγματα ασφάλειας και κινείται προς μια στενότερη κατανόηση των συμφερόντων που δίνει προτεραιότητα στον ωφελιμισμό και τα οικονομικά συμφέροντα.
Αυτή η μετατόπιση δημιουργεί μια σημαντική ρήξη όχι μόνο στις σχέσεις των ΗΠΑ με την Ευρώπη αλλά και στην παγκόσμια εξωτερική πολιτική τους στο σύνολό της.
Ο Jamie Dettmer, συντάκτης γνώμης και αρθρογράφος εξωτερικών υποθέσεων στο POLITICO Europe, δημοσίευσε ένα άρθρο που αναλύει αυτό το θέμα. Κοινοποιούμε μερικά από τα σημαντικότερα σημεία του άρθρου:
«Σε μια ομιλία του προς το Κογκρέσο το 1947, ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν δήλωσε: «Η πολιτική των ΗΠΑ θα πρέπει να είναι η υποστήριξη των ελεύθερων λαών που απειλούνται από ένοπλες μειονότητες ή ξένες πιέσεις».
Αυτή η προσέγγιση, γνωστή ως Δόγμα Τρούμαν, θεωρούσε την υπεράσπιση της δημοκρατίας στο εξωτερικό ως ζωτικό συμφέρον των ΗΠΑ. Ωστόσο, αυτή την άποψη δεν συμμερίζεται πλέον ο Ντόναλντ Τραμπ και η ομάδα του.»
Για όσους εξακολουθούν να έχουν αμφιβολίες και για όσους βρήκαν υπερβολικά τα σκληρά αντιευρωπαϊκά σχόλια του Αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, η νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας της Ουάσιγκτον εξαλείφει πλήρως κάθε ασάφεια.
Ποιους στόχους επιδιώκουν οι ΗΠΑ με τη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας;
Όπως κάθε πρόεδρος των ΗΠΑ που αναλαμβάνει καθήκοντα, η κυβέρνηση Τραμπ δημοσίευσε τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας, σκιαγραφώντας τις προτεραιότητες της εξωτερικής πολιτικής της. Αυτό το έγγραφο των 33 σελίδων διαμορφώνει ένα ευρύ φάσμα τομέων, από τον προϋπολογισμό του Πενταγώνου έως τις διπλωματικές προτεραιότητες. Αλλά αυτή τη φορά, η εικόνα είναι εξαιρετικά ριζοσπαστική: ενώ οι αυταρχικοί ηγέτες του κόσμου είναι ευχαριστημένοι, οι δημοκρατικοί σύμμαχοι, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, ανησυχούν σοβαρά.
Η νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας ενσαρκώνει την προσέγγιση «Πρώτα η Αμερική» της κυβέρνησης Τραμπ και σηματοδοτεί μια οριστική ρήξη με την αμερικανοκεντρική φιλελεύθερη παγκόσμια τάξη που επικρατεί από την εποχή του Τρούμαν.
Σύμφωνα με το έγγραφο, η καθοριστική αρχή από εδώ και στο εξής δεν θα είναι οι ιδεολογικοί προσανατολισμοί, αλλά μόνο «ό,τι λειτουργεί για την Αμερική».
Στην πράξη, αυτό σημαίνει μια ήπια προσέγγιση απέναντι στους αυταρχικούς ηγέτες και μια εκπληκτικά σκληρή προσέγγιση απέναντι στους παραδοσιακούς συμμάχους.
Γιατί οι ΗΠΑ είναι τόσο αυστηρές με την Ευρώπη;
Δεν αποτελεί έκπληξη: οι κορυφαίοι σύμβουλοι του Τραμπ έκαναν εδώ και καιρό υποτιμητικά σχόλια για την ΕΕ.
Ο ίδιος ο πρόεδρος, λέγοντας ότι η ΕΕ «δημιουργήθηκε για να καταστρέψει τις ΗΠΑ», προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλλας, μιλώντας στο Φόρουμ της Ντόχα, προσπάθησε να μετριάσει αυτές τις σκληρές δηλώσεις, λέγοντας: «Παρά τις διαφορές μας, είμαστε οι μεγαλύτεροι σύμμαχοι».
Ωστόσο, έμπειροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι τονίζουν ότι πρόκειται για ένα εντελώς διαφορετικό, πιο επιθετικό κείμενο από τις προηγούμενες στρατηγικές.
Ο πρώην Σουηδός πρωθυπουργός Καρλ Μπιλντ δήλωσε: «Κοιτάζοντας τη νέα στρατηγική, φαίνεται ότι το μόνο μέρος όπου η δημοκρατία θεωρείται απειλούμενη είναι η Ευρώπη. Αυτό είναι πολύ περίεργο».
Γιατί οι ΗΠΑ δεν επικρίνουν την Κίνα και τη Ρωσία;
Μία από τις πιο εντυπωσιακές πτυχές του εγγράφου είναι η αποφυγή κριτικής των αυταρχικών καθεστώτων. Δεν υπάρχει σχεδόν καμία αναφορά στις αυταρχικές πρακτικές της Κίνας, της Ρωσίας, του Ιράν και της Βόρειας Κορέας.
Ενώ η Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας του 2017 περιέγραφε σκληρά την Κίνα ως «συστηματικό παγκόσμιο ανταγωνιστή», ο τόνος προς την Κίνα στο νέο έγγραφο είναι σημαντικά πιο ήπιος.
Ο πρωταρχικός στόχος της κυβέρνησης Τραμπ είναι η δημιουργία «αμοιβαία πλεονεκτικών οικονομικών σχέσεων» με την Κίνα.
Οι μόνες κόκκινες γραμμές για την Κίνα είναι η αποστασιοποίησή της από το Δυτικό Ημισφαίριο και η πιθανότητα επίθεσης στην Ταϊβάν.
Η Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας συνοψίζει τη θέση της Ουάσιγκτον ως «αποτροπή μιας σύγκρουσης για την Ταϊβάν, ιδανικά διατηρώντας την στρατιωτική της υπεροχή».
Ο τόνος απέναντι στη Ρωσία είναι εξίσου πιο ήπιος.
Η Μόσχα, η οποία είχε αναγνωριστεί ως ο κύριος γεωπολιτικός αντίπαλος στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του 2017, δεν αναφέρεται πλέον με αυτόν τον τρόπο.
Δεν προκαλεί επομένως έκπληξη το γεγονός ότι ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι ήταν «ικανοποιημένοι» με το έγγραφο και ότι ήταν «σε μεγάλο βαθμό σύμφωνο» με το όραμα της Ρωσίας.
Στόχος της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας είναι να επηρεάσει την ευρωπαϊκή εσωτερική πολιτική;
Το έγγραφο, στο τμήμα που περιέχει τις πιο σκληρές επικρίσεις κατά των ευρωπαϊκών χωρών, κατηγορεί τις κυβερνήσεις στην ήπειρο για «αντιδημοκρατικές πρακτικές», «λογοκρισία» και «καταστολή της πολιτικής αντιπολίτευσης».
Ακόμα πιο εντυπωσιακή είναι η ρητή δήλωση των ΗΠΑ για την πρόθεσή τους να δημιουργήσουν κέντρα αντίστασης εντός της Ευρώπης υποστηρίζοντας «πατριωτικά» κόμματα.
Αυτό σημαίνει ότι τα αμφιλεγόμενα σχόλια του Τζ.Ντ.Βανς στο Μόναχο έχουν πλέον γίνει κυβερνητική πολιτική.
Με άλλα λόγια, η Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας ανοίγει την πόρτα στην αλλαγή καθεστώτος στις ευρωπαϊκές χώρες, αλλά όχι για αυταρχικά καθεστώτα, μόνο για δημοκρατικά…
Πώς μπορεί να αντιδράσει η Ευρώπη;
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει δύσκολα ερωτήματα: Θα πρέπει να «διαχειριστεί» τον Τραμπ, όπως έκανε ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε; Θα αγνοήσει τις δηλώσεις των ΗΠΑ και θα ανεχθεί ταπεινωτικά σχόλια; Ή θα υιοθετήσει μια πιο ανεξάρτητη στάση απέναντι στη νέα στρατηγική;
Ωστόσο, η ΕΕ είναι μια δομή όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται με συναίνεση και η πρόοδος είναι εξαιρετικά αργή.
Επιπλέον, όλα τα κράτη μέλη παλεύουν με οικονομικές δυσκολίες και πολιτική πόλωση που τροφοδοτείται από την Ουάσινγκτον.
Η διαδικασία περιπλέκεται περαιτέρω από ηγέτες που βρίσκονται κοντά στον Τραμπ, όπως ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν και ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίτσο.
Πού οδεύει η δυτική συμμαχία;
Η εποχή Τραμπ 2.0 υπόσχεται μια κυβέρνηση πιο επιθετική, με περισσότερη αυτοπεποίθηση και πιο ριζοσπαστικά προετοιμασμένη να εφαρμόσει τη φιλοσοφία «Πρώτα η Αμερική» από την πρώτη της θητεία.
Η νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας διευκρινίζει αυτόν τον μετασχηματισμό. Οι διαμαρτυρίες και η κριτική θεωρούνται από την κυβέρνηση ως «απόδειξη ότι βρίσκονται στο σωστό δρόμο».
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες λαμβάνουν προειδοποιήσεις εδώ και χρόνια, αλλά δεν έχουν καταφέρει να διαμορφώσουν μια συγκεκριμένη κοινή στρατηγική. Αυτή τη φορά, ωστόσο, μπορεί να μην είναι σε θέση να αγνοήσουν την κατάσταση. Η προσπάθεια των ΗΠΑ να επιβάλουν μια «ειρήνη με πλεονεκτήματα» στην Ουκρανία θα μπορούσε να προκαλέσει μια μεγάλη ρήξη εντός της δυτικής συμμαχίας.
Συμπερασματικά, η Ευρώπη έχει περιορισμένες επιλογές: είτε αντισταθεί είτε υποκύψει, σίγουρα θα πληρώσει ένα τίμημα.
fikirturu.com
Politico – Jamie Dettmer: Trump’s new strategy marks the unraveling of the Western alliance
—