Σε μια εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη για την ελληνική διπλωματία
Ο πρόεδρος της Βουλής της Λιβύης που εδρεύει στη Βεγγάζη, Ακίλα Σάλεχ, δήλωσε για πρώτη φορά δημοσίως μετά το 2019 ότι το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο είναι «άκυρο και μη δεσμευτικό για το λιβυκό κράτος». Συγχρόνως, άνοιξε τον δρόμο για διαπραγματεύσεις με Ελλάδα, Αίγυπτο και Τουρκία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Η δήλωση αυτή απονομιμοποιεί κάθε προσπάθεια εφαρμογής στην πράξη του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, όπως επεδίωκε η Άγκυρα, και κλείνει την πόρτα στα σενάρια για την κύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή.
Σε συνέντευξή του στο Λιβυκό Πρακτορείο Ειδήσεων (LANA)
ο Σάλεχ τόνισε ότι «η Βουλή των Αντιπροσώπων είναι η μόνη αρμόδια αρχή που έχει την εξουσία να κυρώνει διεθνείς συμφωνίες», επαναβεβαιώνοντας ότι η θαλάσσια συμφωνία που υπέγραψε η κυβέρνηση του Φαγιέζ αλ-Σάρατζ με την Τουρκία το 2019 «ούτε παρουσιάστηκε ούτε εγκρίθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και, ως εκ τούτου, είναι νομικά άκυρη».
Ο Σάλεχ εξήγησε ότι διεθνείς συμφωνίες μπορούν να συναφθούν μόνο από μια νόμιμη κυβέρνηση που έχει λάβει ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή, σημειώνοντας ότι όσα υπεγράφησαν από την κυβέρνηση Αλ-Σάρατζ δεν εξέφραζαν τη βούληση του λιβυκού λαού. Κατηγορηματικός, πρόσθεσε: «Ό,τι οικοδομείται πάνω στην παρανομία παραμένει παράνομο, ανεξάρτητα από το πόσος χρόνος κι αν περάσει».
Η δήλωση του Σάλεχ έρχεται ως αποτέλεσμα όχι μόνο της δικής του πρόσφατης επίσκεψης στην Αθήνα και της συνάντησης με τον υπουργό Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτη, αλλά και της επίσκεψης του στρατάρχη Χάφταρ στο Κάϊρο, όπου συζήτησε το θέμα των οριοθετήσεων με τον πρόεδρο Αλ Σίσι. Είναι προφανές ότι ο Σάλεχ λειτουργεί σε πλήρη συνεννόηση με τον Χάφταρ, γεγονός που δίνει ακόμη μεγαλύτερο βάρος στις δηλώσεις του.
Ο πρόεδρος της λιβυκής Βουλής επεσήμανε ότι η Λιβύη διαθέτει πλέον μια νέα ευκαιρία να επανακαθορίσει τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες της στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω διαπραγματεύσεων με τη συμμετοχή της Αιγύπτου, της Ελλάδας και της Τουρκίας, υπογραμμίζοντας ότι «η επόμενη φάση θα πρέπει να είναι φάση συνεννοήσεων και όχι αντιπαραθέσεων» και ότι η λιβυκή κυριαρχία στα χωρικά της ύδατα αποτελεί κόκκινη γραμμή.
Αναφερόμενος στις διεθνείς αντιδράσεις απέναντι στο Μνημόνιο ο Σάλεχ δήλωσε
ότι ορισμένες χώρες αναγνωρίζουν την έλλειψη νομιμότητάς του, ενώ άλλες την αντιμετώπισαν ως τετελεσμένο γεγονός για πολιτικούς λόγους.
Ο Σάλεχ ανέφερε ότι η Ελλάδα αρχικά κράτησε σκληρή στάση λόγω της ζημίας που, κατά την άποψή της, προκαλούσε στα συμφέροντά της, αλλά αργότερα έδειξε ετοιμότητα για διάλογο, ενώ η Αίγυπτος ήταν εξαρχής σαφής στην απόρριψή της, λόγω της περιφερειακής αστάθειας που θα μπορούσε να προκαλέσει το Μνημόνιο.
Ερωτήματα προκαλεί, βεβαίως, η αναφορά του Σάλεχ σε ό,τι αφορά την Τουρκία, καθώς δήλωσε ότι η Άγκυρα έχει εκφράσει την ετοιμότητά της να εισέλθει σε συνολικές διαπραγματεύσεις με τη Λιβύη, ανοίγοντας τον δρόμο για έναν πολυμερή διάλογο με στόχο τη διασφάλιση των λιβυκών δικαιωμάτων.
Ο Α. Σάλεχ, με τις δηλώσεις αυτές, δεν σημαίνει ότι αποδέχεται εξ ολοκλήρου τις ελληνικές θέσεις. Τόνισε ότι η Ελλάδα βασίζεται στο νησί της Κρήτης για να καθορίσει την επέκταση της Αποκλειστικής Οικονομικής της Ζώνης, μια επέκταση που χαρακτήρισε «παράλογη και υπερβολικά κοντινή στις λιβυκές ακτές» και η οποία, όπως είπε, δεν υποστηρίζεται από το διεθνές δίκαιο.
Πρόσθεσε ότι έχει ανατεθεί σε επιτροπή εμπειρογνωμόνων να εξετάσει διεξοδικά τον φάκελο και να υποβάλει ολοκληρωμένη έκθεση που θα καλύπτει όλες τις τεχνικές και γεωπολιτικές πτυχές με τις εμπλεκόμενες χώρες.