Οι κόβαλοι – καλικάντζαροι, αλλά κι η απίθανη προέλευση της λέξης “αντιμόνιο”

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ο Παράκελσος ήταν ο πρώτος που αναφέρθηκε στο μεταλλικό στοιχείο που ονομαζόταν κοβάλτιο ή «κόμπολντ»

Ενώσεις του κοβαλτίου ήταν γνωστές από τους αρχαίους χρόνους. Τις χρησιμοποιούσαν οι Αιγύπτιοι και οι Αρχαίοι Έλληνες στην υαλογραφία και τα ψεύτικα κοσμήματα, γιατί προσέδιδαν μια σαγηνευτική απόχρωση ημιδιαφανούς γαλάζιου χρώματος, δείγματα του οποίου έχουν ανευρεθεί και στον τάφο του Τουταγχαμών.

Απο το η-diadromi

Η λέξη «κόμπολντ» προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη κόβαλος, το όνομα που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι μεταλλωρύχοι για τα κακοποιό πνεύματα που συναπαντούσαν στις υπόγειες στοές των ορυχείων. Θεωρούσαν πως αυτές οι δαιμονικές παρουσίες προκαλούσαν κατολισθήσεις και εκρήξεις και πως, πολλές φορές, έκαναν μάγια στους μεταλλωρύχους. (Η αγγλική λέξη goblin=δαιμόνιο, καλικάντζαρος, τελώνιο, προέρχεται από την ίδια ρίζα.)

Όπως πίστευαν οι ανά τους αιώνες μεταλλωρύχοι, όλες οι ενώσεις του κοβαλτίου ήταν άκρως δηλητηριώδεις και τις τοποθετούσαν στα ορυχεία οι «κόβαλοι». Ακόμη και ο Γκαίτε, στον Φάουστ, αναφέρεται σε αυτά τα δαιμόνια.

Για πρώτη φορά το κοβάλτιο απομονώθηκε από τους αλχημιστές του Μεσαίωνα. Όμως, όπως φαίνεται, αυτοί δεν είχαν επίγνωση του πράγματος, ενώ ο Παράκελσος ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε πως ήταν ένα νέο μεταλλικό στοιχείο. Άρχισαν λοιπόν, για πρώτη φορά, μετά από δυο χιλιετίες, να ανακαλύπτονται νέα στοιχεία.

Στις καινούριες τεχνικές οφείλεται η ανακάλυψη, την ίδια περίπου εποχή, ενός ακόμη μεταλλικού στοιχείου, του αντιμονίου. Και αυτό ήταν γνωστό από την αρχαιότητα, μόνον όμως υπό τη μορφή σουλφιδίου. Το χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες της Μέσης Ανατολής για να σκουραίνουν τα μάτια και τα ματόφρυδά τους, για να είναι πιο ελκυστικές.

Υπάρχουν αρκετές αναφορές σε αυτή τη συνήθεια στη Βίβλο και στην πιο γνωστή εμφανίζεται και η διαβόητη Ιεζάβελ, που «έβαψε τα μάτια και στόλισε τα μαλλιά της και μετά στάθηκε σε ένα παράθυρο κοιτάζοντας κάτω». (Από το οποίο στη συνέχεια έπεσε και το νεκρό κορμί της το κατασπάραξαν σκυλιά.)

Το αραβικό όνομα για την ουσία με την οποία η Ιεζάβελ έβαφε τα μάτια της ήταν κόολ. Μέσα από μια αλυσίδα παρανοήσεων αυτή η λέξη κατέληξε να χρησιμοποιείται για την περιγραφή αποσταγμάτων και, τελικά, για το απόσταγμα αλκόολ, από όπου και η λέξη αλκοόλ.

Η προέλευση της λέξης αντιμόνιο είναι ακόμη πιο απίθανη

Στις διαδρομές που ακολούθησε η λέξη εμπλέκεται και ο θρυλικός αβάς και αλχημιστής του δέκατου πέμπτου αιώνα, ο Μπάζιλ Βαλεντίνους (που σήμερα πλέον γνωρίζουμε πως πρόκειται για το ψευδώνυμο κάποιου Γιόχαν Τέλντε, ενός αξιοσέβαστου Γερμανού δημοτικού συμβούλου του δέκατου έκτου αιώνα, ο οποίος ασκούσε την τέχνη της αλχημείας, αλλά δεν επιθυμούσε να χάσει και τη θέση του).

Λέγεται πως μια μέρα, μετά από τη δουλειά, ο Βαλεντίνους πέταξε από το παράθυρο του κελιού του κάποια χωνευτήρια που περιείχαν αντιμόνιο. Τα έφαγαν τα γουρούνια και αρρώστησαν. Όταν τα γουρούνια συνήλθαν, έφαγαν τεράστιες ποσότητες φαγητού για να αποκαταστήσουν το βάρος που είχαν χάσει. Ήταν γουρούνια, όμως, και έπρεπε να τιμήσουν το όνομα και τη φήμη τους, οπότε έφαγαν πάρα πολύ και πήραν υπερβολικό βάρος.

Του Βαλεντίνους δεν του έβγαζες πια από το μυαλό την ιδέα πως αυτός ήταν ένας εξαιρετικός τρόπος πάχυνσης των γουρουνιών του μοναστηριού για τα Χριστούγεννα. Οπότε αποφάσισε να προχωρήσει ακόμη ένα βήμα. Όντας αβάς, είχε κάθε δικαίωμα να έχει την άποψη πως και οι μοναχοί που βρίσκονταν υπό την επίβλεψή του χρειάζονταν να πάρουν κάνα κιλό για τα Χριστούγεννα και άρχισε στα κρυφά να βάζει λίγο αντιμόνιο στην τροφή τους. Δυστυχώς, όμως, πολλών ασκητών το σώμα ήταν πια τόσο αδύναμο από τη νηστεία, που απεδήμησαν εις Κύριον προτού καταφέρει να τους παχύνει.

Η ουσία που είχαν φάει έγινε γνωστή ως αντι-μοναχική (κατά των καλογήρων, δηλαδή), από όπου και η λέξη αντιμόνιο.

Ακούγεται σαν αληθινό παραμύθι. Και είναι κρίμα που κάποιοι μικρόψυχοι σύγχρονοι σχολιαστές επισήμαναν πως το όνομα αντιμόνιο μνημονεύεται ήδη μερικούς αιώνες πριν από το θρυλικό Βαλεντίνους, δηλαδή τον Κωνσταντίνο τον Αφρικανό, στην από μέρους του μετάφραση της φαρμακοποιίας του Αβικέννα.

Από το βιβλίο «Το όνειρο του Μεντελέγιεφ» του Paul Strathern

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Έσβησε αθόρυβα στα 93 της χρόνια η Πειραιώτισσα Κικη Καλογεράκου

ΣΤΟ ΚΑΛΟ, ΚΙΚΗ... Εφυγε μια απο τις τελευταίες χαρακτηριστικές εκπροσώπους του Πειραιά της "αρχοντιάς". Η Κική Καλογεράκου, σύζυγος του αλησμόνητοιυ ιατρού Παντελή Καλογεράκου και μητέρα...

Το Δημοτικό Κολυμβητήριο Γουδή επαναλειτουργεί

Με τη νέα χρονιά, κάνουμε ένα δώρο στους πολίτες της Αθήνας Το κολυμβητήριο Γουδή από τις 8 Ιανουαρίου, επιστρέφει στον αθλητικό χάρτη της πόλης με...

Γιατί πέφτουν οι καρποί στα εσπεριδοειδή

Τα εσπεριδοειδή είναι πολύ ευαίσθητα σε μεταβολές που σχετίζονται με το περιβάλλον Οι υψηλές θερμοκρασίες, οι απότομες μεταβολές στη θερμοκρασία, η ξηρασία και οι μεταβολές...

Πότε φεύγουν οι καλικάντζαροι;

Η παράδοση λέει ότι οι καλικάντζαροι φεύγουν τα Φώτα, μετά τον αγιασμό των υδάτων Εξακολουθούν να βρίσκονται μόνιμα στην επιφάνεια της Γης και δεν λένε...

Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου Κύριε

Τα Αγία Θεοφάνεια είναι μία από τις αρχαιότερες εορτές της εκκλησίας μας η οποία θεσπίσθηκε το 2ο αιώνα μ.Χ. και αναφέρεται στη φανέρωση της...

Θεοφάνεια: Η καθιέρωση της εορτής, το νόημά της και ο Μεγάλος Αγιασμός

Με την εορτή των Θεοφανείων ολοκληρώνεται ένας πλούσιος λατρευτικός κύκλος που η Εκκλησία μας τον ονόμασε «Άγιο Δωδεκαήμερο». Τα γεγονότα που εορτάζονται είναι η κατά...

Σε πανικό η πρωθυπουργός της Δανίας μετά τη δήλωση Τραμπ ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται» τη Γροιλανδία μετά την επίθεση στη Βενεζουέλα

Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν, σε πανικό μετά τη δήλωση του Προέδρου Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «χρειάζονται» τη Γροιλανδία μετά την επίθεση...

Όταν το 1917 ο αγιασμός των υδάτων στον Πειραιά μετατράπηκε σε πρωτοφανή διαδήλωση

Ο πιο περιπετειώδης εορτασμός των Θεοφανείων υπήρξε εκείνος του έτους 1917 Ποτέ άλλοτε μια θρησκευτική τελετή δεν έλαβε τόσο έντονο πολιτικό χαρακτήρα. Γενικότερα οι...

Ραγκουτσάρια – γιάλα- γιάλα – μπαμπούγερα: Ήθη και έθιμα των Φώτων

Στις 06 Ιανουαρίου, των Φώτων, η Εκκλησία εορτάζει και τιμά τη Βάπτιση του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον ΠρόδρομοΣε...

Όταν το 1995 ο Γιώργος Παπαδακης φιλοξένησε τον μικρό Ανδρέα δίνοντας του το βήμα για να εκφράσει την τελευταία του επιθυμία, που ήταν να...

Το μακρινό 1995 ο Γιώργος Παπαδάκης στην εκπομπή «Κόκκινη κάρτα» του ANT1 φιλοξένησε τον Ανδρέα μας δίνοντας του το βήμα για να εκφράσει την...

Ο Σωκρατης Φάμελλος για τον Γιώργο Παπαδακη: Η απώλεια του με αγγίζει βαθιά

Με βαθιά θλίψη αποχαιρετώ τον Γιώργο Παπαδάκη Έναν δημοσιογράφο που υπηρέτησε το λειτούργημά του με συνέπεια, δεοντολογία και σεβασμό στην αλήθεια.Η απώλεια του με αγγίζει...

Κάλαντα των Φώτων: Σήμερα τα φώτα κι ο φωτισμός η χαρα μεγάλη κι ο αγιασμός

Σήμερα τα φώτα κι ο φωτισμός η χαρα μεγάλη κι ο αγιασμός Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό κάθετ’ η κυρά μας η Παναγιά. Όργανo βαστάει,...

Η ανακοίνωση του υπουργού υγείας Αδωνι Γεωργιάδη για τις συνθήκες θανάτου του Γιώργου Παπαδακη στο νοσοκομείο που μεταφέρθηκε

Από το ΕΚΑΒ και το Λαϊκό Νοσοκομείο εκδόθηκε πριν από λίγο η ακόλουθη ανακοίνωση «Σήμερα, 04/01/26, ο γνωστός δημοσιογράφος Παπαδάκης Γεώργιος διακομίστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο...

Ο αποχαιρετισμός του Γιώργου Καραμέρου στον Γιώργο Παπαδακη: Ίδρυσε την πρωινή τηλεοπτική ζώνη στην Ελλάδα και έβαζε τον πήχη και.την ατζέντα σε αυτή τη...

Κάθε άνθρωπος πέρα από τους βιολογικούς του γονείς έχει στη ζωή του κάποιες ακόμα μορφές, μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού που τον σημάδεψαν,...

Ο συγκινητικός αποχαιρετισμός του Νίκου Χατζηνικολαου στον Γιωργο Παπαδακη: Αγαπημένε φίλε σε αποχαιρετώ με μεγάλη συγκίνηση, με μεγάλη στενοχώρια

Αγαπημένε φίλε σε αποχαιρετώ με μεγάλη συγκίνηση,με μεγάλη στενοχώρια Εφυγες τώρα που επιτέλους θα ζούσες,μετά από τόσες δεκαετίες σκληρής δουλειάς…Αφήνεις πίσω σου μια λαμπρή...

Συλλυπητήριο μήνυμα του Κυριάκου Βελόπουλου για την απώλεια του Γιώργου Παπαδάκη

Θέλω να εκφράσω την ειλικρινή και βαθιά θλίψη μου για την αιφνίδια απώλεια του Γιώργου Παπαδάκη, ενός από τους εντιμότερους και πιο έμπειρους δημοσιογράφους...

Στέφανος Κασσελακης: Η είδηση του θανάτου του Γιώργου Παπαδάκη μάς συγκλονίζει

Η είδηση του θανάτου του Γιώργου Παπαδάκη μάς συγκλονίζει. Τον θυμάμαι από παιδί στην τηλεόραση. Τότε που έβλεπα την εκπομπή του, πριν φύγω για τις ΗΠΑ. Αργότερα...

Το χαμόγελο του παιδιού: Με τεράστια θλίψη αποχαιρετούμε τον Γιώργο Παπαδάκη, τον φίλο, τον συνοδοιπόρο, τον άνθρωπο που έδωσε φωνή και εικόνα στον Ανδρέα...

Με τεράστια θλίψη αποχαιρετούμε τον Γιώργο Παπαδάκη, τον φίλο, τον συνοδοιπόρο, τον άνθρωπο που έδωσε φωνή και εικόνα στον Ανδρέα μας! Τα θερμότατα συλλυπητήρια μας...

Έσβησε στα 74 του χρόνια ο Γιώργος Παπαδακης, ο μακροβιότερος παρουσιαστής στην ιστορία της ελληνικής τηλεόρασης

Έφυγε από τη ζωή ο Γιώργος Παπαδάκης, μετά από οξύ έμφραγμα που υπέστη σήμερα το μεσημέρι Οι πρώτες πληροφορίες αναφέρουν πως ο καταξιωμένος δημοσιογράφος και τηλεπαρουσιαστής...

Πέθανε ο Γιώργος Παπαδάκης: Υπέστη καρδιακό επεισόδιο και μεταφέρθηκε χωρίς τις αισθήσεις του στο Λαϊκό Νοσοκομείο

Πέθανε ο Γιώργος Παπαδάκης, ύστερα από βαρύ έμφραγμα που υπέστη το μεσημέρι της Κυριακής (4/1), με την είδηση να σκορπίζει την θλίψη στον δημοσιογραφικό...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ