Οι ιδεολογίες των ΗΠΑ και της Ρωσίας θα ήταν σε απόλυτη ευθυγράμμιση, αφήνοντας την Ευρώπη ως ένα νησί φιλελευθερισμού, σύμφωνα με τους αναλυτές
Η απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στις 3 Ιανουαρίου τον έχει ενθαρρύνει να προχωρήσει στην προσάρτηση της Γροιλανδίας, μιας δανικής, αυτοδιοικούμενης περιοχής, σηματοδοτώντας το ουσιαστικό τέλος του ΝΑΤΟ και προωθώντας τους πολεμικούς στόχους της Ρωσίας στην Ουκρανία, δηλώνουν ειδικοί στο Al Jazeera.
Την επόμενη μέρα από την απαγωγή του Μαδούρο από τις αμερικανικές δυνάμεις, ο Τραμπ έκανε την Ευρώπη ανήσυχη -ένα παιχνίδι με το οποίο δεν φαίνεται να κουράζεται ποτέ- όταν δήλωσε στην εφημερίδα The Atlantic: «Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία, απολύτως. Την χρειαζόμαστε για άμυνα».
Ο αναπληρωτής αρχηγός του προσωπικού του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ, δήλωσε: «Η επίσημη θέση της κυβέρνησης των ΗΠΑ από την αρχή αυτής της κυβέρνησης… είναι ότι η Γροιλανδία πρέπει να αποτελέσει μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών».
«Η κίνηση για τη Βενεζουέλα καταδεικνύει την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης Τραμπ να κυριαρχήσει στο Δυτικό Ημισφαίριο – του οποίου γεωγραφικά αποτελεί μέρος η Γροιλανδία», δήλωσε η Άννα Βίσλαντερ, διευθύντρια Βόρειας Ευρώπης του Atlantic Council, ενός think tank.
«Δεδομένου ότι η επιτυχημένη επέμβαση στη Βενεζουέλα ακολουθήθηκε αμέσως από απειλές χρήσης βίας κατά της Γροιλανδίας, μεταξύ άλλων στο ημισφαίριο, βραχυπρόθεσμα το έχει κάνει πιο πιθανό», δήλωσε στο Al Jazeera.
«Δυστυχώς, νομίζω ότι ο Αμερικανός πρόεδρος πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη όταν λέει ότι θέλει τη Γροιλανδία», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν στον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Δανίας στις 4 Ιανουαρίου.
Αλλά προέβλεψε ότι αυτό θα σήμαινε τον θάνατο για τη συμμαχία του ΝΑΤΟ
«Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφασίσουν να επιτεθούν σε άλλη χώρα του ΝΑΤΟ, τότε όλα θα σταματήσουν – αυτό περιλαμβάνει το ΝΑΤΟ και επομένως την ασφάλεια μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο», δήλωσε η Φρέντερικσεν.
H Βίσλαντερ συμφώνησε.
«Σε περίπτωση που έρθει η πιο σκοτεινή ώρα και οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιήσουν στρατιωτική δύναμη για να προσαρτήσουν τη Γροιλανδία, η ουσία του Άρθρου 5 και η συλλογική άμυνα εντός του ΝΑΤΟ θα χάσουν το νόημά τους», είπε.
Το Άρθρο 5 είναι η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας του ΝΑΤΟ, η οποία δεσμεύει τους συμμάχους να προσφέρουν ο ένας στον άλλον βοήθεια.
«Το ΝΑΤΟ θα είναι μια σκιά του εαυτού του»
«Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι αν συνδυάσει αυτό που συμβαίνει στην Ουκρανία με μια πιθανή εισβολή στη Γροιλανδία, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι θα μπορούσε να είναι ένας θανατηφόρος συνδυασμός ενός-δύο που ουσιαστικά θα κατέστρεφε τη συμμαχία», δήλωσε ο καθηγητής ιστορίας του Πανεπιστημίου του Σικάγο, Τζον Μιρσάιμερ. «Το ΝΑΤΟ θα ήταν μια σκιά του εαυτού του. Ουσιαστικά θα καταστρέφονταν».
Ωστόσο, όταν οι ηγέτες της Ευρώπης συναντήθηκαν με αξιωματούχους του Λευκού Οίκου στο Παρίσι για να σχεδιάσουν εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, δεν είπαν τίποτα δημόσια για τη Βενεζουέλα ή τη Γροιλανδία.
«Προτεραιότητα είναι η Ουκρανία, η ευρωπαϊκή άμυνα και η ευρωπαϊκή ασφάλεια, και η διατήρηση των Αμερικανών εντός», δήλωσε στο Al Jazeera ο καθηγητής διεθνών υποθέσεων Κωνσταντίνος Φίλης στο Αμερικανικό Κολλέγιο της Ελλάδας.
Αλλά οι Ευρωπαίοι βλέπουν τα πάντα και απλώς αγοράζουν χρόνο, πίστευε ο Κιρ Τζάιλς, ειδικός σε θέματα Ευρασίας στο Chatham House, ένα think tank.
«Η κολακεία του Τραμπ υπήρξε ένα στοιχείο της στρατηγικής μας τον τελευταίο χρόνο, αφήνοντας τους παρατηρητές να ελπίζουν, αλλά όχι να εμπιστεύονται απόλυτα, ότι ένα άλλο στοιχείο της στρατηγικής προετοιμάζει επειγόντως την τελική ρήξη με τις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Τζάιλς.
Ο ηθικός κίνδυνος για την Ευρώπη
Ο Τζάιλς δήλωσε στο Al Jazeera ότι η καλύτερη επιλογή της Ευρώπης ήταν να τοποθετήσει τώρα ένα στρατιωτικό αποτρεπτικό μέσο στη Γροιλανδία, πιστεύοντας ότι η τοποθέτηση συμμαχικών στρατευμάτων στις χώρες της Βαλτικής και την Πολωνία μετά το 2017 θα απέτρεπε μια ρωσική επίθεση εκεί.
«Η αρχή για την αποτροπή των Ηνωμένων Πολιτειών από στρατιωτικούς λανθασμένους υπολογισμούς θα πρέπει να είναι ακριβώς η ίδια με αυτήν που ήταν διαθέσιμη, αλλά δεν εφαρμόστηκε για την αποτροπή του Πούτιν από την εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022», είπε.
Μια ένοπλη εισβολή των ΗΠΑ στη Γροιλανδία θα ήταν διπλά κακή για την Ευρώπη, καθώς θα έπαιζε ρόλο στα χέρια του Πούτιν στην Ουκρανία, είπε ο Τζάιλς.
«Η ιδέα ότι οι μεγαλύτερες δυνάμεις μπορούν να έχουν την ελευθερία να χειρίζονται αυτό που θεωρούν ως την αυλή τους είναι πολύ του γούστου της Ρωσίας», είπε.
Πίστευε ότι η εισβολή στη Γροιλανδία θα ισοδυναμούσε με «ενδεχομένως να δοθεί στη Μόσχα το μεγαλύτερο δώρο που έχει προσφέρει μέχρι τώρα η κυβέρνηση Τραμπ».
Ο Γερμανός πρόεδρος Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ δήλωσε σε συμπόσιο αυτή την εβδομάδα ότι η απώλεια των κοινών αξιών του ΝΑΤΟ αποδυνάμωσε την παγκόσμια τάξη.
«Πρόκειται για το να αποτρέψουμε τη μετατροπή του κόσμου σε άντρο ληστών, όπου οι πιο αδίστακτοι παίρνουν ό,τι θέλουν, όπου περιοχές ή ολόκληρες χώρες αντιμετωπίζονται ως ιδιοκτησία λίγων μεγάλων δυνάμεων», δήλωσε ο Σταϊνμάιερ.
Βλέποντας αυτές τις πιθανότητες, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συζητούν στρατιωτικές επιλογές.
Όταν ο Τραμπ ανέφερε τις φιλοδοξίες του για την κατοχή της Γροιλανδίας πέρυσι, η Γαλλία έστειλε ένα πυρηνικό υποβρύχιο στα ανοικτά των ακτών του Καναδά για να τον ενημερώσει ότι τα νησιά Σεν Πιερ και Μικελόν στα ανοικτά της Νέας Γης είναι γαλλικά κυρίαρχα εδάφη.
Αυτή την εβδομάδα, ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό δήλωσε: «Θέλουμε να αναλάβουμε δράση, αλλά θέλουμε να το κάνουμε μαζί με τους Ευρωπαίους εταίρους μας» και επρόκειτο να συζητήσει τα σχέδια με τη Γερμανία και την Πολωνία.
Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Εφόσον η Δανία ανήκει στο ΝΑΤΟ, η Γροιλανδία θα υπερασπίζεται κατ’ αρχήν και αυτή από το ΝΑΤΟ».
Θα υπάρξει στρατιωτική επέμβαση;
Οι ειδικοί διχάστηκαν σχετικά με τη μέθοδο που θα χρησιμοποιούσε ο Τραμπ για να αποκτήσει τη Γροιλανδία.
Ο Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη ότι θα συναντηθεί με την κυβέρνηση της Δανίας την επόμενη εβδομάδα, αλλά αρνήθηκε να αποκλείσει στρατιωτικές επιλογές κατά της Γροιλανδίας.
«Εάν ο πρόεδρος εντοπίσει μια απειλή για την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών, κάθε πρόεδρος διατηρεί την επιλογή να την αντιμετωπίσει με στρατιωτικά μέσα… πάντα προτιμούσαμε να το διευθετούμε με διαφορετικούς τρόπους, συμπεριλαμβανομένης αυτής της Βενεζουέλας», είπε.
Ο Μίρσχαϊμερ πίστευε ότι το ιστορικό του Τραμπ στις επιθέσεις κατά του Ιράν τον περασμένο Ιούνιο, της Νιγηρίας τον Δεκέμβριο και της Βενεζουέλας αύξανε τώρα τις πιθανότητες.
«Αν κοιτάξετε το μοτίβο συμπεριφοράς του Τραμπ, πόσο πρόθυμος είναι να χρησιμοποιήσει στρατιωτική βία όταν μπορείς να το κάνεις φθηνά και να τη γλιτώσεις ατιμώρητα… το γεγονός ότι… θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως άλλη μια άστοχη επιχείρηση, σας λέει ότι υπάρχει πολύ καλή πιθανότητα να καταλάβει τη Γροιλανδία», είπε στον πολιτικό επιστήμονα Γκλεν Ντίζεν.
Άλλοι διαφώνησαν. «Ο Τραμπ μπορεί να θέλει να ενισχύσει το κίνημα αυτονομίας εντός της Γροιλανδίας και να τους κάνει να ζητήσουν βοήθεια από τις ΗΠΑ», είπε ο Φίλις.
Ο ηγέτης του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης της Γροιλανδίας δήλωσε την Πέμπτη ότι η Κοπεγχάγη θα πρέπει να αποσυρθεί και να επιτρέψει στη Γροιλανδία να καταλήξει σε συμφωνία απευθείας με τις ΗΠΑ.
«Ενθαρρύνουμε την τωρινή μας [Γροιλανδική] κυβέρνηση να κάνει διάλογο με την κυβέρνηση των ΗΠΑ χωρίς τη Δανία», δήλωσε ο Πέλε Μπρόμπεργκ, ηγέτης του Ναλεράκ. «Επειδή η Δανία ανταγωνίζεται τόσο τη Γροιλανδία όσο και τις ΗΠΑ με τη μεσολάβησή της». Το Ναλεράκ κέρδισε το 25% των εθνικών ψήφων πέρυσι, διπλασιάζοντας την προηγούμενη επίδοσή του.
Ο Τζάιλς συμφώνησε ότι «εξαναγκασμός, πίεση, εκβιασμός, άμεσες ή έμμεσες ανατρεπτικές δραστηριότητες ή εκβιασμός» θα ήταν οι αρχικές κινήσεις του Τραμπ.
Ο Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο να δωροδοκήσει τους Γροιλανδούς με ένα κατά κεφαλήν ποσό μεταξύ 10.000 και 100.000 δολαρίων για να ενταχθούν στις ΗΠΑ, ανέφερε το Reuters την Παρασκευή.
Τι επιζητεί ο Τραμπ;
Στο τέλος της ημέρας, όμως, η πολιτική του Τραμπ εξακολουθεί να ισοδυναμεί με την εκδίωξη της Ευρώπης από αυτό που θεωρεί ως ημισφαίριό του. Γιατί;
Οι Τραμπ, Ρούμπιο και Στίβενς επικαλέστηκαν και οι δύο λόγους ασφαλείας, αλλά η Δανία έδωσε στις ΗΠΑ πλήρη άδεια να δημιουργήσουν στρατιωτικές βάσεις, να φέρουν εξοπλισμό και προσωπικό, να πετούν αεροσκάφη και να πλέουν πλοία εντός και εκτός Γροιλανδίας, βάσει συνθήκης του 1953.
Οι ΗΠΑ λειτουργούν έναν σταθμό ραντάρ στο Πιτούφικ, παρέχοντας έγκαιρη προειδοποίηση για βαλλιστικούς πυραύλους που πετούν πάνω από τον Βόρειο Πόλο από τη Ρωσία.
Πριν από ένα χρόνο, ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να απορροφήσουν τη Γροιλανδία και να ανακτήσουν τον έλεγχο του Παναμά, επειδή «τις χρειαζόμαστε για οικονομική ασφάλεια».
«Έχει να κάνει με νέες θαλάσσιες διαδρομές καθώς ανοίγει η Αρκτική και φυσικά με την ασφάλεια», δήλωσε ο Φίλις. «Ο Αρκτικός Κύκλος θα αποτελέσει πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων».
Οι πάγοι της Αρκτικής θάλασσας λιώνουν, επιτρέποντας στον όγκο των εμπορικών πλοίων στον Βόρειο Πόλο να αυξηθεί εννεαπλασιαστικά την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με τον Πούτιν. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να αυξηθεί και η στρατιωτική ναυτιλία, ειδικά με τη Ρωσία και την Κίνα να διεξάγουν περισσότερες κοινές ασκήσεις στη θάλασσα.
Ο Παναμάς, επίσης, είναι ένα ζωτικό θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ του Ατλαντικού και του Ειρηνικού.
Μαζί με τη Σουηδία και την Ελλάδα, η Γροιλανδία θεωρείται επίσης μία από τις πιο υποσχόμενες πηγές σπάνιων ορυκτών πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Al Jazeera
—