Η επίκληση του «Ρωσικού Μπαμπούλα» φαίνεται να ήταν ο καλύτερος τρόπος, τόσο για την Ευρώπη όσο και για τις Ηνωμένες Πολιτείες
για να δικαιολογήσουν τις γεωστρατηγικές τους θέσεις κατά καιρούς, παρόλο που ο Ψυχρός Πόλεμος έληξε με την πτώση του Τείχους του Βερολίνου τον Νοέμβριο του 1989.
Η αυξανόμενη στρατιωτικοποίηση των κορυφαίων ευρωπαϊκών χωρών και η σταθερή υποστήριξή τους προς την Ουκρανία στον τρέχοντα πόλεμό της με τη Ρωσία έχουν δικαιολογηθεί για να αντιμετωπιστεί η Μόσχα υπό την ηγεσία του Πούτιν.
Και τώρα, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ δικαιολογεί τα σχέδιά του να καταλάβει τη Γροιλανδία, ένα ημιαυτόνομο τμήμα της Δανίας, χώρας του ΝΑΤΟ, κάνοντας τη Ρωσία τον σάκο του μποξ.
Ωστόσο, φαίνεται να υπάρχει μια διαφορά.
Στην περίπτωση της Ουκρανίας, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της ρωσικής εισβολής το 2022, υπήρξε πλήρης ομοφωνία μεταξύ των ΗΠΑ (με επικεφαλής τότε τον Πρόεδρο Τζο Μπάιντεν) και μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων όπως το Ηνωμένο Βασίλειο (ΗΒ), η Γαλλία και η Γερμανία.
Αλλά στην περίπτωση της προτεινόμενης κατάληψης της Γροιλανδίας από τον Τραμπ, η Ευρώπη και οι ΗΠΑ φαίνεται να έχουν διαλυθεί. Η πρώτη δεν πιστεύει στη λογική του Τραμπ ότι καταλαμβάνει τη Γροιλανδία «για να εξαλείψει τη ρωσική απειλή».
Ο Τραμπ έγραψε στην πλατφόρμα του Truth Social τη Δευτέρα (20 Ιανουαρίου),
«Το ΝΑΤΟ λέει στη Δανία, εδώ και 20 χρόνια, ότι “πρέπει να απομακρύνει τη ρωσική απειλή από τη Γροιλανδία”. Δυστυχώς, η Δανία δεν μπόρεσε να κάνει τίποτα γι’ αυτό. Τώρα είναι η ώρα, και θα γίνει!!!»
Αλλά η συλλογιστική του Τραμπ προκάλεσε μια γρήγορη αντίδραση από τη Γαλλία με τη μορφή πολλαπλών ψεύτικων αντιγράφων στο Twitter.
«Αν κάποια μέρα γινόταν πυρκαγιά, οι πυροσβέστες θα επενέβαιναν — οπότε καλύτερα να κάψουν το σπίτι τώρα. Αν κάποιος καρχαρίας επιτεθεί κάποια μέρα, θα ακολουθούσε παρέμβαση — οπότε καλύτερα να φάνε τον ναυαγοσώστη τώρα. Αν κάποια μέρα γινόταν τροχαίο, θα προκληθούν ζημιές — οπότε καλύτερα να εμβολίσουν το αυτοκίνητο τώρα», αναφέρει ο επίσημος λογαριασμός απάντησης του γαλλικού Υπουργείου Εξωτερικών στην πλατφόρμα microblogging.
Κατά ειρωνικό τρόπο, δεν ήταν άλλη από τη Γαλλία που δεν έλαβε υπόψη τέτοια παραδείγματα, ενώ προέβαλε τη ρωσική απειλή ως λόγο για την επέκταση του ΝΑΤΟ.
Η Ρωσία ως ‘μπαμπούλας’ για την ένταξη στο ΝΑΤΟ των χωρών του Συμφώνου της Βαρσοβίας
Η πρόβλεψη ή η υπόθεση ότι η Ρωσία θα επιτεθεί στις ευρωπαϊκές χώρες ακόμη και μετά τη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας και τον τερματισμό του Ψυχρού Πολέμου αναφέρθηκε ως ο λόγος για τον οποίο επιτράπηκε στα πρώην μέλη του Συμφώνου της Βαρσοβίας να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ.
Υπάρχουν ισχυρά επιχειρήματα στη θεωρία ότι οι πολλαπλοί γύροι διεύρυνσης επιδείνωσαν το αίσθημα ανασφάλειας της Ρωσίας καθώς οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ πλησίαζαν τα σύνορα της Ρωσίας, προκαλώντας τελικά τον Πούτιν να επιτεθεί βίαια εισβάλλοντας στην Ουκρανία.
Ο Πούτιν δυσκολεύτηκε να ανεχθεί την επίμονη ταπείνωση της Μόσχας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δυτική Ευρώπη από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991.
Επισημαίνεται πώς όλες οι σημαντικές συμφωνίες για τη μη επέκταση του ΝΑΤΟ και άλλα μέτρα ελέγχου των όπλων και οικοδόμησης εμπιστοσύνης, που έχουν συμφωνηθεί ή συναφθεί μεταξύ της Ρωσίας και των δυτικών χωρών από το 1991, έχουν παραβιαστεί όχι από τη Μόσχα αλλά από την Ουάσινγκτον.
Κομπασμός των Δυτικών κρατών
Φαίνεται ότι οι δυτικές ελίτ γενικά και εκείνες στην Ευρώπη ειδικότερα συνεχίζουν να επιδεικνύουν ένα είδος «μακαρθισμού» στις σκέψεις τους ότι η Δύση ήταν η άνευ όρων «νικήτρια» στον Ψυχρό Πόλεμο και, ως εκ τούτου, έχουν κάθε δικαίωμα να καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο θα διοικούνται τα συστατικά μέρη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης (ΕΣΣΔ).
Δεν ανέχονται καμία αντίθετη γνώμη για την Ουκρανία
Στις αφηγήσεις αυτών των ευρωπαϊκών ελίτ, δεν υπάρχει περιθώριο συμφιλίωσης με τον Πούτιν και τη Ρωσία μέχρι την πλήρη υποταγή της Μόσχας στη διεθνή τάξη όπως αυτή καθορίζεται από αυτές.
Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο λέγεται ότι έχουν λίγο πολύ κάνει πλύση εγκεφάλου/άσκησαν πίεση στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ώστε να παραμείνει αδιάλλακτος και άκαμπτος σε οποιεσδήποτε συνομιλίες για ειρήνη ή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός με τη Ρωσία.
Όπως εξήγησε ο Τζον Τζ. Μίρσχαϊμερ, Καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, με έδρα το Ρ. Γουέντελ Χάρισον, οι δυτικές κυβερνήσεις παραμένουν βαθιά προσηλωμένες σε αυτό που λέγεται ότι είναι το «τριπλό πακέτο πολιτικών» τους – διεύρυνση του ΝΑΤΟ, επέκταση της ΕΕ και προώθηση της δημοκρατίας. Για αυτές, η επιλογή της Ουκρανίας να ενταχθεί στην Ευρώπη θα επιταχύνει «την κατάρρευση της ιδεολογίας του ρωσικού ιμπεριαλισμού που αντιπροσωπεύει ο Πούτιν».
Υπό αυτή την έννοια, ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι επίσης ένας ιδεολογικός πόλεμος για την υποτίμηση της Ρωσίας από κάθε άποψη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τον Μάρτιο του 2022, όταν τόσο η Ουκρανία όσο και η Ρωσία ήταν κοντά σε μια συμφωνία , οι Ευρωπαίοι ηγέτες έπεισαν τον Ζελένσκι να υποχωρήσει με διαβεβαιώσεις και αφηγήσεις ότι μια στρατιωτική «νίκη» επί της Ρωσίας ήταν επικείμενη, υποστηριζόμενη από την υποστήριξή τους.
Σύμφωνα με πληροφορίες, αυτή η συμφωνία ανέφερε ότι η Ρωσία θα αποσυρθεί από τη θέση της στις 23 Φεβρουαρίου 2022 (την ημέρα που εισέβαλε στην Ουκρανία), όταν έλεγχε μέρος της περιοχής Ντονμπάς και ολόκληρη την Κριμαία. Σε αντάλλαγμα, η Ουκρανία θα υποσχόταν να μην επιδιώξει την ένταξη στο ΝΑΤΟ και αντ’ αυτού θα λάμβανε εγγυήσεις ασφαλείας από αρκετές χώρες.
Εκ των υστέρων, αν είχε οριστικοποιηθεί αυτή η συμφωνία, θα ήταν πολύ καλύτερη από την τρέχουσα κατάσταση στην οποία βρίσκεται η Ουκρανία. Η Ουκρανία έχει χάσει περισσότερα εδάφη από τη Ρωσία και απέχει πολύ από το να επιτύχει οτιδήποτε που να μοιάζει έστω και ελάχιστα με στρατιωτική νίκη από οποιαδήποτε άλλη στιγμή από τον Φεβρουάριο του 2022.
Βλαντίμιρ Πούτιν και Βολοντίμιρ Ζελένσκι
Ο τότε Βρετανός πρωθυπουργός, Μπόρις Τζόνσον, φέρεται να σαμποτάρισε τη συμφωνία του 2022. Επισκέφθηκε την Ουκρανία και προέτρεψε τον Ζελένσκι να διακόψει τις συνομιλίες με τη Ρωσία για δύο βασικούς λόγους: δεν μπορούν να γίνουν διαπραγματεύσεις με τον Πούτιν και η Δύση δεν είναι έτοιμη για το τέλος του πολέμου.
Αλλά, τελικά, ο Τζόνσον, τελικά, αντιπροσώπευε την αφήγηση των κυρίαρχων δυτικών ελίτ. Το κύριο θέμα της είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας και πολλών περιοχών της Ρωσίας, πρέπει να «δυτικοποιηθεί» (εξευρωπαϊστεί). Στην πραγματικότητα, πολύ πριν από τον πόλεμο της Ουκρανίας, αυτή η πολιτική ακολουθούνταν συστηματικά.
Όπως αναγνωρίζουν τώρα οι ειδικοί, τουλάχιστον στις Ηνωμένες Πολιτείες, ξεκίνησε στις αρχές αυτού του αιώνα με την επέκταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς, ακολουθούμενη από την υποστήριξη φιλοδημοκρατικών κινημάτων, όπως η λεγόμενη Πορτοκαλί Επανάσταση το 2004 στην Ουκρανία.
Από αυτή την άποψη, οι ρεαλιστές μελετητές λένε ότι ο Πούτιν, ή οποιοσδήποτε περήφανος Ρώσος ηγέτης στη θέση του, θα είχε εμμείνει στην παραδοσιακή θεωρία ισορροπίας δυνάμεων που περιγράφει μια κατάσταση ισορροπίας μεταξύ των εθνών, έτσι ώστε οποιοδήποτε κράτος ή ομάδα κρατών να μην αποκτά υπερβολική δύναμη και να αποτελεί απειλή για τα άλλα.
Και είναι κατανοητό γιατί η Ρωσία βλέπει την Ουκρανία ως προπύργιο ενάντια στο ΝΑΤΟ και την πιθανή ένταξη του Κιέβου στη Συμμαχία ως «κόκκινη γραμμή».
Παρεμπιπτόντως, ο Πρόεδρος Τραμπ φάνηκε επίσης να συμφωνεί με αυτή τη θεωρία. Και αυτό εξηγεί γιατί έχει δηλώσει δημόσια ότι αν ήταν Πρόεδρος, ο πόλεμος στην Ουκρανία θα είχε αποφευχθεί.
Πάλι ο «ρωσικός μπαμπούλας» για τη Γροιλανδία
Αλλά αν ο ίδιος Τραμπ χρησιμοποιεί το «ρωσικό μπαμπούλα» στην περίπτωση της Γροιλανδίας, τότε φαίνεται ότι ουσιαστικά καλύπτει την πραγματική του αποστολή να επεκτείνει την αμερικανική επικράτεια – το τελευταίο του «όνειρο» είναι να κάνει τη Γροιλανδία και τη Βενεζουέλα επίσης μέρη των ΗΠΑ.
Και εδώ, μπορεί να ακούγεται ειρωνικό το γεγονός ότι η Ρωσία, και ιδιαίτερα ο Πούτιν, έχει δηλώσει με έμφαση ότι η Μόσχα δεν έχει καμία πρόθεση να συμμετάσχει στο παιχνίδι της απόκτησης της Γροιλανδίας.
Στην πραγματικότητα, η ρωσική στάση στο θέμα της Γροιλανδίας θα έπρεπε να είχε κάνει τον Τραμπ πραγματικά χαρούμενο.
Στις 20 Ιανουαρίου, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι η Γροιλανδία δεν αποτελεί «φυσικό μέρος» της Δανίας και ότι το πρόβλημα των πρώην αποικιακών εδαφών γίνεται ολοένα και πιο έντονο, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Reuters.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στη Μόσχα, ο Λαβρόφ δήλωσε ότι η Μόσχα δεν έχει κανένα συμφέρον να παρέμβει στις υποθέσεις της Γροιλανδίας. Είπε επίσης ότι οι ΗΠΑ γνώριζαν ότι η ίδια η Ρωσία δεν είχε σχέδια να αναλάβει τον έλεγχο του νησιού.
«Δεν ήταν ούτε φυσικό μέρος της Νορβηγίας ούτε φυσικό μέρος της Δανίας. Είναι μια αποικιακή κατάκτηση. Το γεγονός ότι οι κάτοικοι έχουν πλέον συνηθίσει σε αυτό και αισθάνονται άνετα είναι ένα άλλο θέμα», δήλωσε ο Λαβρόφ.
Αλλά πιο σημαντικό είναι να θυμηθούμε τι είπε ο Πούτιν πέρυσι στο Μούρμανσκ, τη μεγαλύτερη πόλη βόρεια του Αρκτικού Κύκλου.
Ενώ παραδέχτηκε ότι «τα σχέδια της Αμερικής σε σχέση με τη Γροιλανδία είναι σοβαρά», είχε εξηγήσει πώς «αυτά τα σχέδια έχουν βαθιές ιστορικές ρίζες.
Και είναι σαφές ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να επιδιώκουν συστηματικά τα γεωστρατηγικά, στρατιωτικοπολιτικά και οικονομικά τους συμφέροντα στην Αρκτική.
Όσο για τη Γροιλανδία, αυτό είναι θέμα δύο συγκεκριμένων χωρών (των ΗΠΑ και της Δανίας). Δεν έχει καμία σχέση με εμάς».
Ο Ρώσος Πρόεδρος περιέγραψε επίσης πώς οι ΗΠΑ διερευνούσαν την ιδέα της ενσωμάτωσης της Γροιλανδίας από τη δεκαετία του 1760.
«Τότε, η κυβέρνηση των ΗΠΑ εξέταζε την πιθανότητα προσάρτησης της Γροιλανδίας και της Ισλανδίας. Αλλά η ιδέα δεν κατάφερε να κερδίσει την έγκριση του Κογκρέσου», είπε.
Ο Πούτιν υπενθύμισε επίσης τη συμφωνία του 1910 μεταξύ των ΗΠΑ, της Γερμανίας και της Δανίας για την ανταλλαγή εδαφών. Θα έδινε στις ΗΠΑ κυριαρχία επί της Γροιλανδίας, αλλά «η συμφωνία απέτυχε».
Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Με άλλα λόγια, υπήρχαν σοβαρά σχέδια των ΗΠΑ σχετικά με τη Γροιλανδία στο παρελθόν. Όπως μόλις είπα, αυτά τα σχέδια είναι βαθιά ριζωμένα στην ιστορία».
Και το παν, όσον αφορά τη φιλοαμερικανική θέση της Ρωσίας στο θέμα της Γροιλανδίας, έβαλε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, τη Δευτέρα ( 19 Ιανουαρίου).
«Υπάρχουν διεθνείς ειδικοί που πιστεύουν ότι επιλύοντας το ζήτημα της ενσωμάτωσης της Γροιλανδίας, ο Τραμπ σίγουρα θα μείνει στην ιστορία. Και όχι μόνο στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και στην παγκόσμια ιστορία», είπε, προσθέτοντας: «Είναι δύσκολο να μην συμφωνήσει κανείς με αυτούς τους ειδικούς».
Έτσι, αν αυτή είναι η ρωσική θέση, ο «μπαμπούλας» του Τραμπ με τη Ρωσία στη Γροιλανδία είναι δύσκολο να δικαιολογηθεί. Ωστόσο, στην πορεία, η Ρωσία θα συνεχίσει να αποτελεί το προπέτασμα καπνού για τα κρυφά του συμφέροντα, όπως ήταν για την Ευρώπη όλα αυτά τα χρόνια.
- Ο συγγραφέας και βετεράνος δημοσιογράφος Πρακάς Νάντα είναι Πρόεδρος της Συντακτικής Επιτροπής των EurAsian Times και σχολιάζει θέματα πολιτικής , εξωτερικής πολιτικής και στρατηγικής σημασίας εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες.
—