Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται τα stealth μαχητικά F-35
τα οποία έχουν προμηθευτεί πολλές ευρωπαϊκές χώρες και θεωρούνται βασικός πυλώνας της αποτρεπτικής τους ισχύος.
Η αμφιλεγόμενη δήλωση του Ολλανδού υπουργού Άμυνας
Το ζήτημα άνοιξε δημόσια μετά από δηλώσεις του Ολλανδού υπουργού Άμυνας Γκις Τούινμαν, ο οποίος άφησε να εννοηθεί ότι ο «εγκέφαλος» του υπολογιστή αποστολής των F-35, συμπεριλαμβανομένων των cloud-based συστημάτων του, θα μπορούσε θεωρητικά να «χακαριστεί» ή να παρακαμφθεί από μη εξουσιοδοτημένο τρίτο, προκειμένου να δεχθεί ενημερώσεις λογισμικού.
«Θα πω κάτι που δεν πρέπει ποτέ να πω, αλλά θα το κάνω ούτως ή άλλως: μπορείτε να κάνετε jailbreak σε ένα F-35 όπως ακριβώς σε ένα iPhone», ανέφερε χαρακτηριστικά, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις. Με απλά λόγια, υποστήριξε ότι χωρίς την έγκριση των ΗΠΑ, θα μπορούσε να υπάρξει προσπάθεια παραβίασης των πρωτοκόλλων ασφαλείας ώστε να εγκατασταθούν κρίσιμες ενημερώσεις λογισμικού στο αεροσκάφος.
Η συγκυρία και οι φόβοι για διακοπή υποστήριξης
Η χρονική στιγμή της δήλωσης μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Το τελευταίο διάστημα Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δέχονται έντονες πιέσεις για το πώς θα μπορούσαν να διαχειριστούν κρίσιμα ζητήματα άμυνας και ασφάλειας σε ένα σενάριο όπου οι ΗΠΑ περιορίζουν ή διακόπτουν την υποστήριξη οπλικών συστημάτων. Τα F-35, στα οποία βασίζονται κράτη-μέλη της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα, θεωρούνται η «αιχμή του δόρατος» της ευρωπαϊκής αποτροπής.
Περιορισμοί λογισμικού και εξάρτηση από τις ΗΠΑ
Είναι ήδη γνωστό ότι το πρόγραμμα F-35 επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς στις χώρες-χρήστες όσον αφορά παρεμβάσεις στο λογισμικό του αεροσκάφους. Οι ενημερώσεις πραγματοποιούνται μέσω cloud-based δικτύων, με αρχικό πυρήνα το Αυτόνομο Σύστημα Πληροφοριών Υποστήριξης – Συντήρησης (ALIS). Λόγω των σοβαρών προβλημάτων που παρουσίασε, βρίσκεται σε εξέλιξη η μετάβαση στο ODIN (Ολοκληρωμένο Δίκτυο Επιχειρησιακών Δεδομένων), το οποίο θα αναλάβει πλήρως τη διαχείριση του στόλου.
Τα συστήματα αυτά δεν περιορίζονται σε απλές τεχνικές ενημερώσεις. Χρησιμοποιούνται για την εισαγωγή δεδομένων αποστολής πριν από την ανάπτυξη των αεροσκαφών, δεδομένων που περιλαμβάνουν εξαιρετικά ευαίσθητες πληροφορίες, όπως λεπτομέρειες για εχθρική αεράμυνα και κρίσιμα στοιχεία τακτικής λήψης αποφάσεων.