Το παραδοσιακό αυτό άζυμο ψωμί κατέχει κεντρική θέση στο σαρακοστιανό τραπέζι
και σηματοδοτεί την έναρξη της νηστείας της Σαρακοστής, διατηρώντας αναλλοίωτη την παρουσία του στο πέρασμα των αιώνων.
Από νωρίς το πρωί, οι φούρνοι γεμίζουν με το άρωμα του φρεσκοψημένου, τραγανού ψωμιού με σουσάμι, που συνοδεύει χαλβά, ελιές και ταραμά, συνθέτοντας το γνώριμο σκηνικό της ημέρας.
Η λαγάνα έχει βαθιές ιστορικές ρίζες, που φτάνουν μέχρι την αρχαιότητα
Η απλή της σύνθεση – αλεύρι, νερό και ελάχιστα υλικά – συνδέεται με την έννοια της εγκράτειας και της πνευματικής προετοιμασίας.
Σύμφωνα με την παράδοση, παραπέμπει στα άζυμα ψωμιά που παρασκεύασαν οι Ισραηλίτες κατά την Έξοδό τους, συμβολίζοντας τη θεϊκή βοήθεια και τη μετάβαση σε μια νέα πορεία. Έτσι, η λαγάνα δεν αποτελεί απλώς διατροφική επιλογή, αλλά φέρει και έντονο θρησκευτικό συμβολισμό.
Το έθιμο της νηστείας και οι οικογενειακές συνήθειες
Η πρώτη ημέρα της Σαρακοστής συνοδευόταν παραδοσιακά από πράξεις «κάθαρσης». Οι νοικοκυρές καθάριζαν σχολαστικά τα μαγειρικά σκεύη με ζεστό νερό και στάχτη, σηματοδοτώντας τη μετάβαση στη νηστεία.
Στη συνέχεια, οικογένειες και παρέες συνήθιζαν να βγαίνουν στην ύπαιθρο για πικνίκ, τηρώντας το έθιμο με νηστίσιμα εδέσματα και φυσικά τη λαγάνα στο κέντρο του τραπεζιού. Μέχρι σήμερα, οι αρτοποιοί παραμένουν θεματοφύλακες αυτής της παράδοσης, προσφέροντας κάθε χρόνο το χαρακτηριστικό ψωμί που φέρνει μαζί του το άρωμα και το μήνυμα της Σαρακοστής.