Η εξόντωση ενός από τους πιο διαβόητους βαρόνους ναρκωτικών της Λατινικής Αμερικής φαίνεται πως άνοιξε έναν νέο κύκλο αστάθειας στο Μεξικό
με τη χώρα να εισέρχεται σε περίοδο έντονης έντασης και γενικευμένης ανησυχίας.
Ο Νεμέσιο Ρουμπέν Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστός διεθνώς με το προσωνύμιο «Ελ Μέντσο» και ηγέτης του πανίσχυρου καρτέλ Jalisco New Generation Cartel (CJNG), σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια συντονισμένης στρατιωτικής επιχείρησης στην πολιτεία Χαλίσκο, προκαλώντας άμεση και βίαιη αντίδραση από την εγκληματική οργάνωση που διοικούσε.
Η είδηση του θανάτου του δεν άργησε να πυροδοτήσει εκτεταμένα επεισόδια. Ένοπλες ομάδες του καρτέλ εξαπέλυσαν οργανωμένες ενέργειες αντιποίνων σε μεγάλο μέρος της χώρας, στήνοντας εκατοντάδες οδοφράγματα και προχωρώντας σε πυρπολήσεις οχημάτων και επιθέσεις εναντίον δυνάμεων ασφαλείας.
Σύμφωνα με τις αρχές, τα περιστατικά καταγράφηκαν σε τουλάχιστον 20 πολιτείες, γεγονός που αποτυπώνει τόσο την επιχειρησιακή δυνατότητα όσο και τη γεωγραφική εξάπλωση του δικτύου του CJNG.
Η κατάσταση ήταν ιδιαίτερα τεταμένη στη Γουαδαλαχάρα, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Μεξικού και προπύργιο του καρτέλ
Τα σχολεία δεν λειτούργησαν, καταστήματα και επιχειρήσεις παρέμειναν κλειστά, ενώ πολλοί εργοδότες έδωσαν οδηγία στους εργαζομένους να παραμείνουν στα σπίτια τους. Οι δρόμοι άδειασαν και η καθημερινότητα διακόπηκε απότομα, με τους κατοίκους να αποφεύγουν κάθε μετακίνηση υπό τον φόβο τυφλών επιθέσεων.
Σκηνές αναστάτωσης καταγράφηκαν και στο διεθνές αεροδρόμιο της πόλης, όπου πτήσεις ακυρώθηκαν ή καθυστέρησαν για λόγους ασφαλείας. Ταξιδιώτες και τουρίστες αναζητούσαν εναγωνίως τρόπο αποχώρησης από την περιοχή, ενώ σε δημοφιλείς παραθαλάσσιους προορισμούς, όπως το Πουέρτο Βαγιάρτα, επισκέπτες εγκατέλειπαν ξενοδοχεία καθώς καπνοί από φλεγόμενα οχήματα ήταν ορατοί σε κοντινή απόσταση.
Οι πολιτειακές αρχές στο Μιτσοακάν και στο Γκουαναχουάτο επιβεβαίωσαν την ύπαρξη νεκρών, μεταξύ των οποίων και στελέχη των σωμάτων ασφαλείας. Ο στρατός κινητοποιήθηκε μαζικά για την απομάκρυνση των οδοφραγμάτων και την αποκατάσταση της κυκλοφορίας, σε μια επιχείρηση που διήρκεσε ώρες και αποκάλυψε το εύρος της κρίσης.
Πληροφορίες που μετέδωσε το πρακτορείο Reuters αναφέρουν ότι στην επιχείρηση που οδήγησε στον εντοπισμό και την εξόντωση του «Ελ Μέντσο» συνέβαλε και νεοσύστατη υπηρεσία πληροφοριών του Πενταγώνου, αρμόδια για την παρακολούθηση των καρτέλ ναρκωτικών. Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει το βάθος της συνεργασίας μεταξύ Μεξικού και Ηνωμένων Πολιτειών στον αγώνα κατά του οργανωμένου εγκλήματος.
Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σάινμπαουμ
απηύθυνε έκκληση για ψυχραιμία και διαβεβαίωσε ότι οι αρχές έχουν τον έλεγχο της κατάστασης. Ωστόσο, ειδικοί σε θέματα ασφάλειας εκτιμούν ότι η εξόντωση του ηγέτη του CJNG ενδέχεται να αποτελέσει μόνο την αρχή μιας νέας περιόδου βίας.
Δύο βασικά σενάρια θεωρούνται πιθανά:
είτε θα ξεσπάσει εσωτερική διαμάχη για τη διαδοχή στην ηγεσία της οργάνωσης είτε αντίπαλα καρτέλ θα επιχειρήσουν να εκμεταλλευτούν το κενό εξουσίας, οδηγώντας σε νέες συγκρούσεις για τον έλεγχο των διαδρομών διακίνησης ναρκωτικών.
Το ερώτημα που πλέον απασχολεί την κυβέρνηση και τη διεθνή κοινότητα είναι αν ο θάνατος ενός από τους ισχυρότερους βαρόνους ναρκωτικών θα αποδυναμώσει το CJNG ή αν, αντίθετα, θα πυροδοτήσει ένα νέο και ακόμη πιο βίαιο κύμα συγκρούσεων. Σε μια χώρα που εδώ και χρόνια παλεύει με την εγκληματική βία, οι εξελίξεις των επόμενων εβδομάδων θεωρούνται καθοριστικές για την ασφάλεια, την οικονομική δραστηριότητα και την κοινωνική σταθερότητα.