Πρώτος μεταξύ ίσων ο Χριστός, Αυτός ο πραγματικός μαχητής του δικαίου και της αλήθειας.
Πλένει τα πόδια των μαθητών του πριν τον Μυστικό Δείπνο, ετοιμάζει μόνος του το τραπέζι. Πρώτα πλένει τα πόδια του Ιούδα, ως γνώριζε για την προδοσία. Και αυτή η κίνηση αρκεί για να ρίξει το αιώνιο ανάθεμα στον προδότη. Εάν τον ειχε διώξει ή τον είχε σκοτώσει, ο Ιούδας θα ηταν απλώς ένα συνηθισμένο «συμβάν» της ιστορίας. Αυτή η κίνηση του Χριστού δείχνει την απεχθή φύση του ανθρώπου που πουλά το δίκαιο και την αληθεια για προσωπικά οφέλη.
Που βάζει το τομάρι του πάνω από το κοινό καλό, πάνω από την κοινωνία και την πατρίδα.
Μόνος του σφίγγει την θηλειά γύρω από τον λαιμό του μόλις η προδοσια της αλήθειας και του δικαίου ολοκληρώνεται. Τα αργύρια του άδικου, ουδείς τα χάρηκε.
Εις τόν Ιερόν Νιπτήρα
Νίπτει Μαθητων εσπέρας Θεός πόδας,
Ου πους πατων ην εις Εδέμ δείλης πάλαι.
Εις τόν Μυστικον Δειπνον
Διπλους ο Δειπνος· Πάσχα γάρ νόμου φέρει,
Καί Πάσχα καινόν, Αιμα. Σωμα Δεσπότου.
Εις τήν υπερφυα Προσευχήν
Προσεύχη· καί φόβητρα, θρόμβοι αιμάτων,
Χριστέ, προσώπου, παραιτούμενος δηθεν
Θάνατον, εχθρόν εν τούτοις φενακίζων.
Εις τήν Προδοσίαν
Τί δει μαχαιρων, τί ξύλων λαοπλάνοι,
Πρός τό θανειν πρόθυμον εις Κόσμου λύτρον.
Βιογραφία
Κατά τη Μεγάλη Πέμπτη επιτελούμε ανάμνηση: Της νίψεως των ποδών των Αποστόλων υπό του Κυρίου, Του Μυστικού Δείπνου, δηλαδή της παραδόσεως σ’ εμάς υπό του Κυρίου του Μυστηρίου της θείας Ευχαριστίας, της θαυμαστής προσευχής του Κυρίου προς τον Πατέρα Του και της προδοσίας του Κυρίου υπό του Ιούδα.
Εκείνο το βράδυ της Πέμπτης, πριν ν’ αρχίσει το δείπνο ο Ιησούς σηκώνεται από το τραπέζι, αφήνει κάτω τα ιμάτιά του, βάζει νερό στο νιπτήρα και τα κάνει όλα μόνος Του, πλένοντας τα πόδια των Μαθητών Του. Με τον τρόπο αυτό θέλει να δείξει σ’ όλους ότι δεν πρέπει να επιζητούμε τα πρωτεία. Μετά τη νίψη των ποδιών λέγει: «όποιος θέλει να είναι πρώτος, να είναι τελευταίος απ’ όλους».
Πρώτα πήγε στον Ιούδα και μετά στό Πέτρο, ο οποίος ήταν ο πιο ορμητικός απ’ όλους και στην αρχή σταματάει το Διδάσκαλο, αλλά ύστερα όταν τον έλεγξε, υποχωρεί με τη καρδιά του. Αφού έπλυνε τα πόδια όλων, πήρε τα ιμάτιά Του και ξανακάθησε.
Άρχισε κατόπιν να τους νουθετεί να αγαπούν ο ένας τον άλλον και να μη επιζητούν το ποιός θα είναι πρώτος. Στη συνέχεια τους μίλησε για την προδοσία και επειδή θορυβήθηκαν, στρέφεται με ήρεμο τρόπο στον Ιωάννη και τον υπέδειξε.
Κατόπιν πήρε ψωμί στα χέρια Του και είπε: «Λάβετε φάγετε». Το ίδιο έκανε και με το ποτήρι του κρασιού λέγοντας: «Πιέστε απ’ αυτό όλοι, γιατί αυτό είναι το αίμα Μου, της νέας Συμφωνίας. Αυτό να κάνετε για να Με θυμάστε». Μετά από αυτή τη στιγμή ο Ιούδας, μόλις έφαγε τον άρτο έφυγε και συμφώνησε με τους αρχιερείς να τους Τον παραδώσει.
Μετά το δείπνο βγήκαν όλοι στο όρος των Ελαιών
όπου ο Χριστός τους δίδαξε τα ανήκουστα και τελευταία μαθήματα και αρχίζει να λυπάται και να ανυπομονεί. Αναχωρεό μόνος Του και, γονατίζοντας, προσεύχεται εκτενώς. Από την πολλή αγωνία γίνεται ο ιδρώτας Του σαν σταγόνες πηχτού αίματος, οι οποίες έπεφταν στη γη. Μόλις συμπληρώνει την εναγώνια εκείνη προσευχή, φθάνει ο Ιούδας με ένοπλους στρατιώτες και πολύ όχλο και αφού χαιρετάει και φιλάει πονηρά το δάσκαλό Του, Τον παραδίδει.
Συλλαμβάνεται λοιπόν ο Ιησούς και τον φέρνουν δέσμιο στους Αρχιερείς Άννα και Καϊάφα. Οι μαθητές σκορπίζονται και ο θερμότερος των άλλων ο Πέτρος τον ακολούθησε ως την αρχιερατική αυλή και αρνείται και αυτός ότι είναι μαθητής Του.
Εν τω μεταξύ ο θείος διδάσκαλος παρουσιάζεται μπροστά στο παράνομο συνέδριο, εξετάζεται για τους μαθητές και τη διδασκαλία Του, εξορκίζεται στο Θεό για να πεί εάν Αυτός είναι πράγματι ο Χριστός και αφού είπε την αλήθεια, κρίνεται ως ένοχος θανάτου, επειδή τάχα βλασφήμησε. Από ‘κει και πέρα τον φτύνουν στο πρόσωπο, τον χτυπάνε, τον εμπαίζουν με κάθε τρόπο κατά τη διάρκεια όλης της νύχτας, ως το πρωϊ.
Απολυτίκιον
Ηχος πλ. δ’.
Ότε οι ένδοξοι Μαθηταί, εν τω νιπτηρι του Δείπνου εφωτίζοντο, τότε Ιούδας ο δυσσεβής, φιλαργυρίαν νοσήσας εσκοτίζετο, καί ανόμοις κριταις, σέ τόν δίκαιον Κριτήν παραδίδωσι. Βλέπε χρημάτων εραστά, τόν διά ταυτα αγχόνη χρησάμενον, φευγε ακόρεστον ψυχήν τήν Διδασκάλω τοιαυτα τολμήσασαν. Ο περί πάντας αγαθός, Κύριε δόξα σοι.
Κοντάκιον
Ηχος β’. Τά άνω ζητων.
Τόν άρτον λαβών, εις χειρας ο προδότης, κρυφίως αυτάς, εκτείνει καί λαμβάνει, τήν τιμήν του πλάσαντος, ταις οικείαις χερσί τόν άνθρωπον, καί αδιόρθωτος έμεινεν, Ιούδας ο δουλος καί δόλιος.
Κάθισμα
Ηχος α’. Τόν Τάφον σου Σωτήρ.
Ο λίμνας καί πηγάς, καί θαλάσσας ποιήσας, ταπείνωσιν ημας, εκπαιδεύων αρίστην, λεντίω ζωννύμενος, Μαθητων πόδας ένιψε, ταπεινούμενος, υπερβολη ευσπλαγχνίας, καί υψων ημας, από βαράθρων κακίας, ο μόνος φιλάνθρωπος.
(Μετάφραση Ανδρέας Θεοδώρου)
Αυτός πού δημιούργησε τίς λίμνες, τίς πηγές καί τίς θάλασσες, θέλοντας νά μας διδάξει τήν πιό τέλεια ταπείνωση, αφου ζώστηκε τό λέντιο (ποδιά), ένιψε τά πόδια των μαθητων, ταπεινούμενος από υπερβολική ευσπλαχνία, καί ανυψώνοντας εμας από τά βάραθρα της κακίας, ο μόνος φιλάνθρωπος.
Έτερον Κάθισμα
Ηχος γ’. Θείας πίστεως.
Ταπεινούμενος, δι’ ευσπλαγχνίαν, πόδας ένιψας, των Μαθητων σου, καί πρός δρόμον θειον τούτους κατεύθυνας, απαναινόμενος Πέτρος δέ νίπτεσθαι, αυθις τω θείω υπείκει προστάγματι, εκνιπτόμενος, καί σου εκτενως δεόμενος, δωρήσασθαι ημιν τό μέγα έλεος.
Έτερον Κάθισμα
Ηχος δ’. Επεφάνης σήμερον.
Συνεσθίων Δέσποτα, τοις Μαθηταις σου, μυστικως εδήλωσας, τήν παναγίαν σου σφαγήν, δι’ ης φθορας ελυτρώθημεν, οι τά σεπτά σου, τιμωντες Παθήματα.
Ο Οικος
Τη μυστικη εν φόβω τραπέζη, προσεγγίσαντες πάντες, καθαραις ταις ψυχαις, τόν άρτον υποδεξώμεθα, συμπαραμένοντες τω Δεσπότη, ίνα ίδωμεν τούς πόδας πως απονίπτει των Μαθητων, καί εκμάσσει τω λεντίω, καί ποιήσωμεν ώσπερ κατίδωμεν, αλλήλοις υποταγέντες, καί αλλήλων τούς πόδας εκπλύνοντες· αυτός γάρ ο Χριστός ούτως εκέλευσε, τοις αυτου Μαθηταις ως προέφησεν, αλλ’ ουκ ήκουσεν, Ιούδας ο δουλος καί δόλιος.