Παρατηρείτε πράγματα στο χώρο σας που σπανίως χρησιμοποιείτε;
Μικροαντικείμενα που απλώς «συνοδεύουν» το χώρο, ρούχα που έχουν μείνει για χρόνια ξεχασμένα στη ντουλάπα, παλιά βιβλία στη βιβλιοθήκη, διακοσμητικά ή έπιπλα που δε χρησιμοποιείτε πια; Η ιδέα να τα αποχωριστείτε φαντάζει σχεδόν αδύνατη;
- Γράφει η Κέλλυ Χολέβα (MSc),Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια
Η δυσκολία αυτή δεν οφείλεται μόνο σε ακαταστασία ή αναβλητικότητα. Στην ψυχολογία, δύο έννοιες περιγράφουν καλύτερα το εν λόγω φαινόμενο: η αποθησαύριση και η παρασυσσώρευση.
Πάμε να δούμε μαζί τις δύο έννοιες
Η αποθησαύριση χαρακτηρίζεται από την τάση να κρατάμε περισσότερα αντικείμενα από όσα πραγματικά χρειαζόμαστε. Είναι μια συμπεριφορά που όλοι λίγο-πολύ έχουμε εμφανίσει. Κρατάμε δηλαδή πράγματα «για κάθε περίπτωση», ακόμα κι αν ποτέ δεν τα χρησιμοποιούμε.
Η παρασυσσώρευση, όμως, είναι η έντονη εκδοχή αυτής της συνήθειας. Σε αυτήν, η δυσκολία να αποχωριστεί κανείς αντικείμενα γεμίζει τον χώρο, προκαλεί άγχος και επηρεάζει την καθημερινότητα ή τις σχέσεις μας. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να δυσκολέψει τη λειτουργικότητα ενός σπιτιού και να επηρεάσει την κοινωνική ζωή.
Γιατί κρατάμε αυτά τα αντικείμενα;
Ο λόγος δεν είναι μόνο πρακτικός. Είναι κυρίως συναισθηματικός. Τα αντικείμενα φέρουν μνήμες, συνδέονται με αγαπημένα πρόσωπα ή σημαντικά γεγονότα. Ένα παιδικό παιχνίδι, ένα δώρο από έναν αγαπημένο ή ένα βιβλίο που σας συντρόφευσε σε δύσκολες στιγμές μπορεί να είναι φορτισμένο με συναισθηματικό βάρος. Το να το αφήσουμε μπορεί να μοιάζει σαν να χάνουμε ένα κομμάτι του εαυτού μας.
Υπάρχει, επίσης, ο φυσιολογικός φόβος ότι μπορεί να το χρειαστούμε κάποια στιγμή και να μην το έχουμε. Ο εγκέφαλός μας προσπαθεί να μας προστατεύσει από πιθανές μελλοντικές ανάγκες ή απώλειες. Τα αντικείμενα προσφέρουν ασφάλεια και αίσθηση ελέγχου, ειδικά σε περιόδους άγχους ή αβεβαιότητας. Για τον λόγο αυτό, η ιδέα να τα αφήσουμε πίσω μπορεί να φαντάζει ως απώλεια σταθερότητας, ακόμη κι αν πρόκειται για κάτι μικρό.
Tips διαχείρισης
Η καλή είδηση είναι ότι υπάρχουν τρόποι να ξεκινήσει το ξεκαθάρισμα χωρίς άγχος:
- Μπορείτε να ξεκινήσετε από ένα ράφι ή ένα συρτάρι, μια μικρή δηλαδή επιφάνεια του σπιτιού, ώστε η διαδικασία να μην σας καταβάλλει.
- Χρησιμοποιήστε το φίλτρο του χρόνου. Αναρωτηθείτε: «Το χρησιμοποίησα τον τελευταίο χρόνο;». Αν η απάντηση είναι «όχι», τότε μάλλον δεν το χρειάζεστε και μπορείτε να το αφήσετε χωρίς τύψεις.
- Μια ακόμη στρατηγική είναι το κουτί αναμονής. Μπορείτε να τοποθετήσετε εκεί αντικείμενα που δεν είστε έτοιμοι να αποχωριστείτε για μερικούς μήνες. Αν δεν τα χρειαστείτε μέσα σε αυτό το διάστημα, η απόφαση να τα αφήσετε γίνεται πιο εύκολη και λιγότερο φορτισμένη συναισθηματικά.
Είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε πως η τάση για αποθήκευση και συσσώρευση δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας. Πίσω από τη συμπεριφορά αυτή κρύβονται συχνά βαθύτερες ανάγκες, όπως η αναζήτηση ασφάλειας, ο φόβος της απώλειας ή η προσπάθεια διαχείρισης του άγχους.
Όταν, όμως, η δυσκολία αυτή αρχίζει να επηρεάζει την ποιότητα ζωής, η υποστήριξη από έναν ειδικό μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Με τη βοήθεια των κατάλληλων θεραπευτικών τεχνικών και ειδικότερα μέσω της γνωσιακής-συμπεριφορικής θεραπείας, μπορείτε σταδιακά να αναπτύξετε νέους τρόπους σκέψης, να αποκτήσετε έλεγχο, να μειώσετε το άγχος και να βρείτε ισορροπία ανάμεσα σε όσα κρατάτε και σε όσα αφήνετε πίσω, δημιουργώντας έτσι μια πιο υγιή, ισορροπημένη σχέση με τα αντικείμενα και τον εαυτό σας.
Εν κατακλείδι, η αποσυμφόρηση δεν είναι απλώς θέμα τάξης στον χώρο, αλλά μια βαθύτερη διαδικασία που αγγίζει τη σχέση μας με όσα κρατάμε σε υλικό και συναισθηματικό επίπεδο. Κάθε επιλογή αποχωρισμού ο,τιδήποτε περιττού γίνεται ένα βήμα προς περισσότερη διαύγεια, ηρεμία και εσωτερική ισορροπία. Έτσι, δημιουργείται ένα περιβάλλον που δεν μας βαραίνει, αλλά μας ενδυναμώνει και στηρίζει ουσιαστικά την καθημερινότητά μας.