Στους πρόποδες του επιβλητικού Μπέλλες, εκεί όπου η φύση συναντά την ιστορία και τη μνήμη, βρίσκονται τα Κάτω Πορόια του Νομού Σερρών,
ένα μικρό χωριό του Δήμου Σιντικής με περίπου 400 κατοίκους. Χτισμένο σε υψόμετρο 278 μέτρων, το χωριό κουβαλά μια μακραίωνη πορεία στον χρόνο, καθώς η περιοχή αναφέρεται ήδη από την εποχή του Στράβωνα με το όνομα «Πόρροι».
Οι σημερινοί κάτοικοι έχουν ρίζες από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Ρωμυλία, διατηρώντας ζωντανές τις παραδόσεις και την αγάπη για τον τόπο τους.
Για πολλά χρόνια, οι περισσότεροι επισκέπτες περνούσαν από τα Κάτω Πορόια χωρίς να σταματούν, έχοντας ως προορισμό τα γνωστά Άνω Πορόια που βρίσκονται λίγα χιλιόμετρα πιο πάνω. Τα τελευταία όμως χρόνια, η εικόνα αυτή αλλάζει εντυπωσιακά. Το χωριό άρχισε να αποκτά χρώμα, χαρακτήρα και μια ξεχωριστή ταυτότητα που κάνει ολοένα και περισσότερους ταξιδιώτες να κάνουν στάση για να το γνωρίσουν.
Πίσω από αυτή τη μεταμόρφωση βρίσκεται η Ελένη Καραφλούδη,
μια γυναίκα με απεριόριστο μεράκι και βαθιά αγάπη για τον τόπο της. Στη δική μου συνάντηση και συζήτηση μαζί της, μου μίλησε για όλη την προσπάθεια που ξεκίνησε πριν από μερικά χρόνια με στόχο να δώσει ξανά ζωή σε εγκαταλελειμμένα σημεία του χωριού και να αλλάξει την εικόνα της καθημερινότητας. Με πάθος, υπομονή και ατελείωτες ώρες προσωπικής δουλειάς, άρχισε να μεταμορφώνει παλιά και κλειστά καταστήματα, στάσεις λεωφορείων και δημόσιους χώρους σε μικρά έργα τέχνης που αφηγούνται ιστορίες μιας άλλης εποχής.
Οι ξεθωριασμένες προσόψεις των παλιών μαγαζιών απέκτησαν ξανά «ζωή» μέσα από μεγάλες τοιχογραφίες. Το παλιό μπακάλικο, το κουρείο, το σιδεράδικο και το καφενείο μοιάζουν σήμερα σαν να λειτουργούν ακόμα. Οι φιγούρες επάνω στους τοίχους δημιουργούν την αίσθηση πως ο χρόνος έχει σταματήσει για λίγο και πως οι άνθρωποι του παρελθόντος συνεχίζουν να ζουν μέσα στις αναμνήσεις του χωριού. Περπατώντας στα στενά, ο επισκέπτης νιώθει ότι ταξιδεύει σε μια άλλη εποχή, πιο απλή και ανθρώπινη.
Η προσπάθεια αυτή δεν περιορίστηκε μόνο στις τοιχογραφίες. Η κεντρική πλατεία των Κάτω Ποροίων μετατράπηκε σε έναν πολύχρωμο και φιλόξενο χώρο γεμάτο λουλούδια, αρωματικά φυτά και πρωτότυπες χειροποίητες δημιουργίες. Παλιά αντικείμενα απέκτησαν νέα χρήση, δέντρα «ντύθηκαν» με πλεκτές κατασκευές και κάθε γωνιά απέκτησε τη δική της ξεχωριστή αισθητική. Είναι από εκείνα τα μέρη που καταλαβαίνεις πως η ομορφιά δεν χρειάζεται μεγάλα έργα, αλλά ανθρώπους με φαντασία και αγάπη για τον τόπο τους.
Ξεχωριστή θέση σε αυτή την προσπάθεια έχει και το λαογραφικό μουσείο του χωριού. Ένας χώρος που δημιουργήθηκε με προσωπικό κόπο και αμέτρητες ώρες αναζήτησης, ώστε να σωθούν αντικείμενα που κινδύνευαν να χαθούν για πάντα. Παλιές φωτογραφίες, εργαλεία, έπιπλα και αντικείμενα της καθημερινής ζωής συγκεντρώθηκαν από αποθήκες, σπίτια και ξεχασμένες γωνιές, δημιουργώντας μια πραγματική κιβωτό μνήμης. Μέσα στο μουσείο αναβιώνει η ζωή των παλιών κατοίκων του χωριού, ενώ ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλεί η αναπαράσταση της παλιάς σχολικής αίθουσας με τα ξύλινα θρανία και τις μαθητικές ποδιές.
Αυτό που κάνει τα Κάτω Πορόια να ξεχωρίζουν δεν είναι μόνο οι εικόνες και οι παρεμβάσεις, αλλά η ιστορία πίσω από αυτές
Η Ελένη Καραφλούδη απέδειξε πως ένας άνθρωπος, με επιμονή και αγάπη, μπορεί να αλλάξει την εικόνα ενός ολόκληρου χωριού και να ξαναδώσει ζωή σε τόπους που έμοιαζαν ξεχασμένοι. Σήμερα, τα Κάτω Πορόια δεν είναι απλώς ένα πέρασμα προς το βουνό ή τη λίμνη Κερκίνη. Είναι ένας μικρός προορισμός γεμάτος χρώμα, μνήμη και αυθεντικότητα, που αξίζει να ανακαλύψει κανείς από κοντά.