Το σχέδιο της Τουρκίας για την κατασκευή ενός διαστημοδρομίου στη Σομαλία έχει μεταφερθεί
από ένα αρχείο εθνικού διαστημικού προγράμματος σε μια ευρύτερη στρατηγική συζήτηση, μετά από αναφορές που συνέδεσαν την εγκατάσταση με δοκιμές πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς και το αυξανόμενο αποτύπωμα ασφαλείας της Άγκυρας στο Κέρας της Αφρικής.
Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανακοίνωσε το σχέδιο για το σομαλικό διαστημόπλοιο στις 30 Δεκεμβρίου 2025, κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου στην Κωνσταντινούπολη με τον Σομαλό Πρόεδρο Χασάν Σείχ Μοχάμουντ.
Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν χαρακτηρίσει το έργο ως ένα σημαντικό βήμα προς την ανεξάρτητη πρόσβαση στο διάστημα, τις εμπορικές εκτοξεύσεις δορυφόρων και τις μελλοντικές πυραυλικές επιχειρήσεις από μια τοποθεσία κοντά στον ισημερινό.
Ο Μεχμέτ Φατίχ Κατσίρ, επικεφαλής του τμήματος Τεχνολογίας και Προμήθειας Υλικών,
δήλωσε ότι οι εργασίες σκοπιμότητας και σχεδιασμού έχουν ολοκληρωθεί και ότι η πρώτη φάση κατασκευής έχει ξεκινήσει.
Ο πρόεδρος της «Türk Uzay Ajansı», Γιουσούφ Κιράτς, αργότερα χαρακτήρισε την τοποθεσία της Σομαλίας ως τεχνικό πλεονέκτημα, λέγοντας ότι η εγγύτητα στον ισημερινό θα επέτρεπε πιο αποτελεσματικές εκτοξεύσεις, μεγαλύτερη χωρητικότητα ωφέλιμου φορτίου και χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμων.
Αυτή η επίσημη γραμμή τοποθετεί τη σομαλική εγκατάσταση στη μακροπρόθεσμη διαστημική ατζέντα της Τουρκίας.
Η Άγκυρα έχει συνδέσει ολοένα και περισσότερο τις διαστημικές της φιλοδοξίες με την ικανότητα κυρίαρχων εκτόξευσης και όχι με την εξάρτηση από ξένες υποδομές.
Η στρατιωτική ευαισθησία του έργου προέρχεται από αναφορές σχετικά με την πιθανή διπλή χρήση του.
Εκτοξεύσεις και Δοκιμές
Το Bloomberg ανέφερε τον Σεπτέμβριο του 2024 ότι η Τουρκία συζητούσε μια τοποθεσία στη Σομαλία τόσο για εκτοξεύσεις διαστημικών πυραύλων όσο και για δοκιμές πυραύλων.
Τον Μάιο του 2026, το Bloomberg ανέφερε ότι η Τουρκία σχεδίαζε να δοκιμάσει τον πύραυλο μεγάλου βεληνεκούς Yıldırımhan από τη Σομαλία, επικαλούμενο άτομα που γνωρίζουν τα σχέδια.
Εάν η σομαλική βάση χρησιμοποιηθεί για δοκιμές μεγάλης εμβέλειας, η εγκατάσταση θα συνδέσει τις διαστημικές υποδομές της Τουρκίας με ένα ζήτημα αποτροπής που ήδη παρακολουθείται από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ και τις περιφερειακές δυνάμεις.
Η Τουρκία δεν έχει επιβεβαιώσει δοκιμή διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου από τη Σομαλία. Τα επίσημα αρχεία εξακολουθούν να περιγράφουν το έργο ως διαστημοδρόμιο.
Η στρατιωτική συζήτηση βασίζεται στην αναφορά, τον έλεγχο των δορυφόρων και τη λογική της γεωγραφίας: η ακτογραμμή του Ινδικού Ωκεανού της Σομαλίας προσφέρει στην Τουρκία έναν μακρύ, ανοιχτό διάδρομο δοκιμών που δεν έχει στην πατρίδα της.
Η αναφερόμενη τοποθεσία κοντά στο Κισμάγιο και την περιοχή των αμμόλοφων Τζαμάε έχει προσελκύσει την προσοχή επειδή βρίσκεται στον Ινδικό Ωκεανό, μακριά από τον πολυσύχναστο εναέριο χώρο της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας.
Οι αναλυτές που παρακολουθούν το έργο λένε ότι μια τέτοια τοποθεσία θα μπορούσε να μειώσει τους κινδύνους που συνδέονται με την πτώση βαθμίδων πυραύλων ή συντριμμιών πυραύλων πάνω από κατοικημένες περιοχές ή σε έδαφος άλλης χώρας.
Στρατηγική τοποθεσία
Αυτή η γεωγραφική θέση εξηγεί επίσης γιατί το έργο υπόκειται σε εξωτερικό έλεγχο. Ένας χώρος εκτόξευσης στις ακτές της Σομαλίας θα τοποθετούσε την διαστημική και πυραυλική υποδομή της Τουρκίας κοντά στον Κόλπο του Άντεν, την προσέγγιση της Ερυθράς Θάλασσας, την Αραβική Θάλασσα και τον ευρύτερο Ινδικό Ωκεανό. Η εγκατάσταση θα είχε επομένως στρατηγική σημασία πέρα από τις εκτοξεύσεις δορυφόρων.
Ο Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ, πρόεδρος της Baykar, δήλωσε στο ‘Take Off Istanbul’ τον Δεκέμβριο του 2025 ότι το κράτος είχε ξεκινήσει την κατασκευή και ότι η Roketsan θα χρησιμοποιούσε επίσης την τοποθεσία.
Τα σχόλιά του πρόσθεσαν βάρος στην άποψη ότι το σομαλικό έργο δεν μπορεί να ερμηνευτεί μόνο μέσα από ένα πολιτικό διαστημικό πρίσμα. Η Roketsan είναι κεντρικής σημασίας για το πυραυλικό και πυραυλικό οικοσύστημα της Τουρκίας και ο αναμενόμενος ρόλος της συνδέει την τοποθεσία με την ευρύτερη πορεία της αμυντικής βιομηχανίας της Άγκυρας.
Η Σομαλία είναι ήδη ένα από τα σημαντικότερα εξωτερικά στρατηγικά θέατρα της Τουρκίας.
Η Τουρκία άνοιξε τη μεγαλύτερη στρατιωτική εκπαιδευτική εγκατάσταση στο εξωτερικό στο Μογκαντίσου το 2017 και έχει εκπαιδεύσει σομαλικές στρατιωτικές και αστυνομικές μονάδες εδώ και χρόνια.
Το 2024, η Άγκυρα και το Μογκαντίσου υπέγραψαν συμφωνία θαλάσσιας ασφάλειας που έδωσε στην Τουρκία μεγαλύτερο ρόλο στην προστασία των σομαλικών υδάτων και των υπεράκτιων πόρων.
Το 2026, η Τουρκία ξεκίνησε την πρώτη της αποστολή γεώτρησης βαθέων υδάτων στο εξωτερικό στα ανοικτά της Σομαλίας, προσθέτοντας την εξερεύνηση ενέργειας στον ίδιο στρατηγικό χάρτη.
Το διαστημοδρόμιο βρίσκεται πλέον μέσα σε αυτή την πολυεπίπεδη σχέση. Αυτό έρχεται ως αποτέλεσμα ετών τουρκικής στρατιωτικής εκπαίδευσης, αμυντικής συνεργασίας, υποστήριξης θαλάσσιας ασφάλειας και υπεράκτιας ενεργειακής δραστηριότητας.
Αυτό έρχεται επίσης καθώς η ακτογραμμή της Σομαλίας αποκτά μεγαλύτερη σημασία για την πρόσβαση της Τουρκίας στο σύστημα του Ινδικού Ωκεανού.
Πολιτικοί κύκλοι που επικρίνουν την Άγκυρα έχουν ήδη παρουσιάσει την εγκατάσταση ως πιθανό πεδία πυραύλων.
Το Middle East Forum υποστήριξε ότι η σομαλική βάση θα μπορούσε να υποστηρίξει δοκιμές μεγάλων αποστάσεων από τουρκικές αμυντικές εταιρείες σε ανοιχτές ωκεάνιες περιοχές.
Το Turkish Minute και άλλα μέσα ενημέρωσης έχουν συνδέσει την εγκατάσταση με πιθανές δοκιμές τουρκικών συστημάτων βαλλιστικών πυραύλων, αν και αυτοί οι ισχυρισμοί παραμένουν εκτός επίσημης επιβεβαίωσης.
Αυτές οι αναφορές απαιτούν προσοχή. Η Τουρκία δεν έχει ορίσει δημόσια την σομαλική βάση ως πεδίο πυραύλων.
Ωστόσο, ο έλεγχος θα παραμείνει, επειδή η ίδια υποδομή που υποστηρίζει τις εκτοξεύσεις σε τροχιά μπορεί επίσης να εξυπηρετήσει προηγμένες δοκιμές πυραύλων, ειδικά για μια χώρα που επιδιώκει δυνατότητες μεγαλύτερου βεληνεκούς.
Η πολιτική ευαισθησία είναι σαφής στην Ουάσινγκτον και σε άλλες δυτικές πρωτεύουσες. Μια τουρκική εγκατάσταση εκτόξευσης στις ακτές της Σομαλίας θα έδινε στην Άγκυρα μια νέα στρατηγική πλατφόρμα σε μια περιοχή όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα, τα κράτη του Κόλπου και οι ευρωπαϊκές δυνάμεις ανταγωνίζονται ήδη για επιρροή.
Θα εμβάθυνε επίσης τον ρόλο της Τουρκίας στο Κέρας της Αφρικής σε μια εποχή που η ασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα, τα θαλάσσια σημεία συμφόρησης και η πρόσβαση στον Ινδικό Ωκεανό βρίσκονται υψηλότερα στην ατζέντα του ΝΑΤΟ και της ασφάλειας του Κόλπου.
Η σομαλική κυβέρνηση παρουσίασε το έργο ως ευκαιρία για θέσεις εργασίας, εισόδημα και τεχνολογική συνεργασία.
Αυτό το επιχείρημα έχει σημασία για το Μογκαντίσου, το οποίο έχει καλωσορίσει τις τουρκικές επενδύσεις, τη στρατιωτική υποστήριξη και την ενεργειακή εμπλοκή, ενώ παράλληλα προσπαθεί να ενισχύσει την κρατική εξουσία και την θαλάσσια κυριαρχία.
Το πιο δύσκολο ερώτημα είναι πώς θα ερμηνευτεί η εγκατάσταση εκτός Σομαλίας.
Ένα διαστημόπλοιο που θα κατασκευαστεί από την Τουρκία, θα χρησιμοποιηθεί από τουρκικές υπηρεσίες και θα συνδεθεί σε δημόσιες δηλώσεις με την Roketsan θα κριθεί όχι μόνο από την επίσημη εξήγηση της Άγκυρας, αλλά και από το τι μπορεί τεχνικά να επιτρέψει η τοποθεσία.
Η Σομαλία παρέχει στην Τουρκία έναν διάδρομο εκτόξευσης στον Ινδικό Ωκεανό. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ένα έργο που ανακοινώθηκε ως διαστημόπλοιο παρακολουθείται τώρα ως μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης για τους πυραύλους, την αποτροπή και τη στρατηγική εμβέλεια της Άγκυρας πέρα από την άμεση περιοχή της.
Reuters, Anadolu Agency, Bloomberg, Middle East Forum, Turkish Minute, Janes, OYAK, Bosphorus News.
—