Το ζήτημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» βρίσκεται στην κορυφή της ελληνικής ατζέντας
Μάλιστα, ο Πρωθυπουργός Μητσοτάκης γνωρίζει την κατάσταση, αλλά η ελληνική εσωτερική πολιτική βασίζεται στην αφήγηση μιας «τουρκικής απειλής».
Γράφει ο Μουράτ Γετκίν
Τις τελευταίες ημέρες, έχει παρατηρηθεί σημαντική δραστηριότητα στην τουρκική εξωτερική πολιτική, η οποία καθοδηγείται από τις εξελίξεις τόσο στο δυτικό μέτωπο (ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκή Ένωση) όσο και στο ανατολικό μέτωπο (Ιράν-Ισραήλ).
Η τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ του Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν και της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μετά τις συναντήσεις του Υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν στο Ηνωμένο Βασίλειο τον περασμένο μήνα και στη Γερμανία νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, μπορεί να εξεταστεί σε αυτό το πλαίσιο.
Το χρονοδιάγραμμα αυτών των συναντήσεων, που πραγματοποιήθηκαν σήμερα (σημ. χθες 20 Μαίου) στη Σουηδία πριν από τη σύνοδο των Υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ – όπου θα συζητηθούν τα θέματα της ημερήσιας διάταξης για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ που θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου – παρέχει επίσης ένα πλαίσιο.
Αυτές οι συναντήσεις συνδέονται αναμφίβολα με ζητήματα παγκόσμιας ασφάλειας που συζητούνται μεταξύ των ηγετών των ΗΠΑ και της Κίνας, και της Ρωσίας και της Κίνας.
Μέσα σε αυτή τη «μεγάλη εικόνα», βρίσκεται επίσης σε εξέλιξη μια συζήτηση σχετικά με τη «Γαλάζια Πατρίδα» της Τουρκίας (μια έννοια που συχνά συνδέεται με την Ελλάδα).
Το ζήτημα της ‘Γαλάζιας Πατρίδας’ έχει αναβιώσει
Η διαμάχη για την «Γαλάζια Πατρίδα» με την Ελλάδα αναζωπυρώθηκε στις 12 Μαίου με την δημοσίευση μιας πρότασης « Νόμου για τις Περιοχές Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας », η οποία κοινοποιήθηκε στο κοινό σε συνέντευξη Τύπου που διοργάνωσε ο Μουσταφά Μπασκάρα, επικεφαλής του Κέντρου Έρευνας Ναυτικού Δικαίου του Πανεπιστημίου της Άγκυρας (DEHUKAM).
Η παρουσία του Çağrı Erhan, Αναπληρωτή Προέδρου του Προεδρικού Συμβουλίου Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής, ο οποίος ασχολείται με αυτές τις μελέτες εδώ και δέκα χρόνια, ερμηνεύτηκε ως πολιτική υποστήριξη.
Το πλήρες κείμενο παραμένει άγνωστο
Παρόλο που το πλήρες κείμενο του νομοσχεδίου, το οποίο φέρεται να καταρτίστηκε με τη συμβολή εμπειρογνωμόνων από τα Υπουργεία Εξωτερικών και Εθνικής Άμυνας, δεν έχει δημοσιευτεί, οι συζητήσεις έχουν πυροδοτήσει τόσο την τουρκική όσο και την ελληνική πολιτική σκηνή και τα μέσα ενημέρωσης σχετικά με τους χάρτες και το ποιος έχει δικαιώματα σε ποια νησιά.
Στην Τουρκία, αυτές οι συζητήσεις παραμένουν σε μεγάλο βαθμό περιορισμένες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κυρίως λόγω της αρχικής υποστήριξης που έδωσε το CHP (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα).
Το νομοσχέδιο αναμένεται να κατατεθεί ενώπιον της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης της Τουρκίας μετά τις εννιά ημέρες αργίας του Eid al-Adha.
Το ερώτημα είναι «Γιατί τώρα;» – και το Ισραήλ
Όταν προσγειωθήκαμε στην Αθήνα στις 17 Μαίου για τις συναντήσεις του Τουρκο-Ελληνικού Φόρουμ, του οποίου είμαι μέλος, είδαμε ότι το ζήτημα της Γαλάζιας Πατρίδας ήταν στην κορυφή της ατζέντας.
Τόσο με αξιωματούχους του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών όσο και κατά τη διάρκεια των επαφών μας στις συναντήσεις του φόρουμ κατά τη διάρκεια των δύο ημερών, η πιο συχνή ερώτηση που συναντήσαμε ήταν: «Γιατί τώρα;»
Μια άλλη ερώτηση ήταν: «Δεν είπαμε ότι δεν θα κάνουμε πλέον εκπλήξεις ο ένας στον άλλον;»
Η Αθήνα προφανώς περίμενε από την Άγκυρα να τους συμβουλευτεί πριν ανακοινώσει το Σχέδιο Νόμου για τις Θαλάσσιες Ζώνες Δικαιοδοσίας.
Η ερώτηση της Άγκυρας:
«Μας συμβουλευτήκατε όταν αποθηκεύατε όπλα στα νησιά του Αιγαίου κατά παράβαση της Συνθήκης της Λωζάνης;», έλαβε την απάντηση: «Αυτό είναι ξεχωριστό θέμα».
Η Αθήνα πιστεύει ότι οι λεπτομέρειες που δημοσιεύθηκαν στον Τύπο, ειδικά στο Bloomberg, διέρρευσαν από την τουρκική κυβέρνηση.
Δεν λαμβάνουν υπόψη τις μετατοπίσεις στα ρήγματα της πολιτικής. Μεταξύ αυτών είναι η συμμαχία της Ελλάδας με το Ισραήλ, η οποία περιλαμβάνει την Κυπριακή Δημοκρατία, ακριβώς σε μια εποχή που το Ισραήλ προσπαθεί να σβήσει τους Παλαιστίνιους από τον χάρτη.
Επίσημες πηγές εντός του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) προσπαθούν να εξηγήσουν την ανάγκη του κόμματος να δείξει στους ψηφοφόρους του ότι «δεν κάθεται άπραγο» λέγοντας «Αλλά δεν είναι εναντίον της Τουρκίας».
Συνήθεις παρανοήσεις
Ο ισραηλινός παράγοντας σίγουρα δεν είναι ο κυρίαρχος. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι η Τουρκία δεν διαθέτει νομικό πλαίσιο που να ορίζει τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας της, παρά τις πολυάριθμες εξελίξεις από το 1982.
Ο δικηγόρος Γιουτζέλ Ατσέρ, ο οποίος έπαιξε σημαντικό ρόλο στη σύνταξη του νομοσχεδίου και είναι επίσης μέλος του Τουρκο-Ελληνικού Φόρουμ, είναι ένας από εκείνους που γνωρίζουν το πλήρες κείμενο του σχεδίου.
Να τι είπε:
1- Ο όρος «Γαλάζια Πατρίδα» δεν εμφανίζεται ούτε στον τίτλο ούτε στο κείμενο του σχεδίου νόμου.
2. Το σχέδιο νόμου δεν περιλαμβάνει χάρτη.
3- Οι «γκρίζες ζώνες», που σημαίνει περιοχές ασαφούς κυριαρχίας, δεν περιλαμβάνονται στο σχέδιο. Το σχέδιο δεν καλύπτει τα δικαιώματα κυριαρχίας· είναι ένας νόμος-πλαίσιο.
4- Εκφράσεις όπως «152 νησιά» ή ο αριθμός των νησιών κ.λπ. δεν περιλαμβάνονται στο σχέδιο νόμου. Αυτό δεν είναι κείμενο που αφορά κυρίαρχα εδάφη.
5– Εντός του πεδίου εφαρμογής του σχεδίου νόμου για την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη,
6- Στην πραγματικότητα, το σχέδιο νόμου δεν εισάγει τίποτα νέο, αλλά στοχεύει στην τεκμηρίωση και νομιμοποίηση της υπάρχουσας κατάστασης.
Η ανησυχία της Αθήνας είναι ότι το σχέδιο νόμου παρέχει στον Πρόεδρο εξουσία και σε άλλα ζητήματα ναυτικού δικαίου.
Ωστόσο, σύμφωνα με το ισχύον Σύνταγμα, όλη η εκτελεστική εξουσία ανήκει ήδη στον Πρόεδρο.
Συγκυρία και ΝΑΤΟ
Η Αθήνα μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο να αποτρέψει την ψήφιση αυτού του νόμου, ή τουλάχιστον να την αναβάλει, προκειμένου να πιέσει την Άγκυρα να κάνει αλλαγές μέσω της επιρροής των ΗΠΑ και της ΕΕ.
Για τον σκοπό αυτό, μπορεί να ζητήσει την αναστολή του ζητήματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» μέχρι τις ελληνικές εκλογές του επόμενου έτους.
Το ατού της Άγκυρας σε αυτό το θέμα είναι η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Με την υποστήριξη του CHP να είναι άμεσα διαθέσιμη, η κυβέρνηση, όπως λέει και η παροιμία, «χτυπήστε όσο το σίδερο είναι ζεστό», μπορεί να θελήσει να ψηφίσει τον νόμο με ισχυρή κοινοβουλευτική υποστήριξη πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, μετά τις διακοπές, και να αφήσει αυτό το ζήτημα πίσω της. Αυτό φαίνεται σαν μια ορθολογική προσέγγιση για την Άγκυρα.
Θετική η εικόνα της Τουρκίας
Όσον αφορά το ΝΑΤΟ, η ενεργός ουδετερότητα της Τουρκίας στις συγκρούσεις Ρωσίας-Ουκρανίας και στη συνέχεια στις συγκρούσεις ΗΠΑ/Ισραήλ-Ιράν φαίνεται να έχει ενισχύσει την «πιο ευρωπαϊκή» στάση του ΝΑΤΟ, παρά τις προσπάθειες υπό την ηγεσία Γαλλίας-Ελλάδας να την περιορίσουν.
Αυτή η θέση θα μπορούσε να ενισχυθεί περαιτέρω εάν θέματα όπως η Μέση Ανατολή, η Μαύρη Θάλασσα και η αμυντική βιομηχανία συμπεριληφθούν στην ατζέντα του ΝΑΤΟ.
Στενότεροι δεσμοί με ΕΕ μέσω του ΝΑΤΟ;
Αν ο Ερντογάν ακολουθεί μια πολιτική που αφήνει πίσω του αυτά τα προβλήματα και επιδιώκει στενότερους δεσμούς με την ΕΕ με την ευκαιρία της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, αυτός θα ήταν ο σωστός δρόμος, αν δεν είναι απλώς μια τακτική.
Ωστόσο, αυτός δεν είναι ένας στόχος που μπορεί να επιτευχθεί αποκλειστικά μέσω γεωπολιτικού πλεονεκτήματος και της στρατιωτικής βιομηχανίας.
Πρέπει να ληφθούν δύο βήματα εκδημοκρατισμού που θα εξυπηρετήσουν και την εσωτερική ειρήνη της Τουρκίας:
– Μια πολιτική λύση στο κουρδικό ζήτημα υπό την αιγίδα του Κοινοβουλίου μέσω του αφοπλισμού του ΡΚΚ, διασφαλίζοντας την επιτυχία της διαδικασίας «Τουρκία χωρίς Τρομοκρατία».
– Εφαρμογή των αποφάσεων του Συνταγματικού Δικαστηρίου και του ΕΔΑΔ, και μια δικαστική μεταρρύθμιση που θα τερματίσει την εικόνα της δικαστικής εξουσίας που χρησιμοποιείται εναντίον της αντιπολίτευσης.
Αν η συζήτηση για τη Γαλάζια Πατρίδα ενισχύσει την πολιτική των «ήρεμων νερών» με την Ελλάδα, ακόμη και αν οι σημερινές συζητήσεις είναι έντονες, θα μπορούσε να είναι επωφελής και για τις δύο χώρες μακροπρόθεσμα.
Ο Μητσοτάκης το γνωρίζει, αλλά…
Στην πραγματικότητα, ο Μητσοτάκης γνωρίζει αυτήν την κατάσταση. Η απόφασή του να αποσύρει τις δύο πυροβολαρχίες Patriot από τα νησιά , ακριβώς στη σκιά των συζητήσεων για την Γαλάζια Πατρίδα, αποτελεί ένδειξη αυτού.
Αλλά η ελληνική εσωτερική πολιτική βασίζεται στην αφήγηση των «απειλών από την Τουρκία», η οποία αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την «ήρεμη ατμόσφαιρα».
Θα ήθελα επίσης να προσθέσω: Από όσο μπορώ να δω, το ελληνικό κοινό δεν υποστηρίζει μια συμμαχία με το Ισραήλ. Οι καρδιές του είναι με τον παλαιστινιακό λαό που δέχεται επίθεση. Οι επιθετικές πολιτικές της ισραηλινής κυβέρνησης έχουν τη δυνατότητα να δηλητηριάσουν όχι μόνο τις σχέσεις της Ελλάδας με την Τουρκία, αλλά και άλλες σχέσεις μακροπρόθεσμα.
Murat Yetkin – yetkinreport.com- 20/05/2026