Τετραμερή υπουργική συνάντηση πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 22 Μαίου 2026 στην Κωνσταντινούπολη από την Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν,τη Γεωργία και τη Βουλγαρία
Τα τέσσερα μέρη συμφώνησαν να ιδρύσουν μια κοινή εταιρεία για την επίβλεψη της χρηματοδότησης και της υλοποίησης ενός πράσινου διαδρόμου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας που εκτείνεται από τη λεκάνη της Κασπίας έως τις ευρωπαϊκές αγορές.
Η απόφαση σηματοδοτεί το πιο συγκεκριμένο επιχειρησιακό βήμα που έχει γίνει από τότε που οι τέσσερις χώρες υπέγραψαν μνημόνιο συμφωνίας για το έργο στο Μπακού τον Απρίλιο του 2025.
Στη συνάντηση παρευρέθηκαν ο Υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων της Τουρκίας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, ο Υπουργός Ενέργειας του Αζερμπαϊτζάν, Παρβίζ Σαχμπάζοφ, η Υπουργός Οικονομίας και Βιώσιμης Ανάπτυξης της Γεωργίας, Μαριάμ Κβριβισβίλι, και ο Υφυπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας, Κιρίλ Τεμελκόφ.
Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων του Αζερμπαϊτζάν, AZERTAC, επιβεβαίωσε ότι οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας των τεσσάρων χωρών συμφώνησαν να δημιουργήσουν την κοινή εταιρεία, η οποία θα διαχειριστεί τη μελέτη τεχνικής σκοπιμότητας και θα συντονίσει την υλοποίηση του έργου.
Οι εργασίες σκοπιμότητας βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη και η πρωτοβουλία αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός μηνών.
Το έργο προβλέπει τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία μέσω του εθνικού δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας της Τουρκίας σε σημεία διασύνδεσης της Βουλγαρίας και από εκεί σε ευρύτερες ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.
Το πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης σύνδεση μέσω του Ναχιτσεβάν, της περιοχής-αποκλεισμού του Αζερμπαϊτζάν στα ανατολικά σύνορα της Τουρκίας, καθώς και πιθανές συνδέσεις μέσω του Διαδρόμου Ζανγκαζούρ με τις ενεργειακές ροές της Κεντρικής Ασίας.
Κοινά επενδυτικά έργα
Η Πρωτοβουλία Μεταφοράς και Εμπορίου Πράσινης Ηλεκτρικής Ενέργειας Αζερμπαϊτζάν-Γεωργίας-Τουρκίας-Βουλγαρίας βρίσκεται σε εξέλιξη τουλάχιστον από τον Μάιο του 2025, όταν οι τέσσερις χώρες συμφώνησαν για πρώτη φορά σε ένα ενεργειακό φόρουμ στην Κωνσταντινούπολη να προωθήσουν την ιδέα.
Ένα μνημόνιο συμφωνίας υπογράφηκε στη δεύτερη υπουργική συνάντηση του έργου στο Μπακού στις 4 Απριλίου 2025, επισημοποιώντας το πλαίσιο και δίνοντας εντολή στους φορείς εκμετάλλευσης μεταφοράς να ξεκινήσουν τις τεχνικές εργασίες.
Το έγγραφο καλύπτει κοινά επενδυτικά έργα, ανάπτυξη υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας και ενσωμάτωση με το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, γνωστό ως ENTSO-E.
Κύρια πηγή ενέργειας το Αζερμπαϊτζάν
Η συνάντηση της Παρασκευής στην Κωνσταντινούπολη ήταν η τρίτη σε υπουργικό επίπεδο και η πρώτη που κατέληξε σε μια συγκεκριμένη θεσμική απόφαση: την κοινή εταιρεία που θα μεταφέρει τώρα το έργο από την ιδέα στη μηχανική.
Το Αζερμπαϊτζάν είναι η κύρια πηγή ενέργειας για τον διάδρομο. Η χώρα έχει θέσει ως στόχο την ανάπτυξη περισσότερων από 10.000 μεγαβάτ ανανεώσιμης ενέργειας, με σχέδια για εξαγωγή περίπου 4.000 μεγαβάτ στις ευρωπαϊκές αγορές.
Οι υπάρχουσες υποδομές εξαγωγής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου και του Αγωγού Φυσικού Αερίου της Ανατολίας (TANAP), έχουν δημιουργήσει ένα ιστορικό διασυνοριακής διαμετακόμισης ενέργειας, στο οποίο βασίζεται άμεσα το έργο πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Τουρκία διαδραματίζει διττό ρόλο στο έργο
Είναι χώρα διέλευσης για την ηλεκτρική ενέργεια του Αζερμπαϊτζάν και της Γεωργίας που ρέει προς τη Βουλγαρία και την Ευρώπη, και είναι επίσης μια αγορά προορισμού, ικανή να αξιοποιήσει τη χωρητικότητα του διαδρόμου για το δικό της δίκτυο.
Η Τουρκική Εταιρεία Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, γνωστή ως TEIAŞ, υπέγραψε συμφωνία επιχειρησιακής συνεργασίας με την κρατική εταιρεία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Azerenerji του Αζερμπαϊτζάν τον Απρίλιο του 2025, παρέχοντας τη θεσμική βάση για τη συμφωνία διέλευσης.
Σύμφωνα με τη συμφωνία αυτή, η υπάρχουσα σύνδεση της Τουρκίας με το Ναχιτσεβάν μεταφέρει 75 μεγαβάτ εισαγωγικής δυναμικότητας και 40 μεγαβάτ εξαγωγικής δυναμικότητας.
Η Βουλγαρία αποτελεί την ευρωπαϊκή άγκυρα του διαδρόμου
Μέλος του ΝΑΤΟ και της ΕΕ με εδραιωμένες συνδέσεις δικτύου με τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας της κεντρικής και νοτιοανατολικής Ευρώπης, η Βουλγαρία παρέχει το σημείο εισόδου μέσω του οποίου η πράσινη ηλεκτρική ενέργεια από την Κασπία φτάνει στο ευρύτερο ευρωπαϊκό δίκτυο.
Το έργο ευθυγραμμίζεται με τη στρατηγική ενεργειακής διαφοροποίησης της ΕΕ και την προσπάθειά της να μειώσει την εξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια μέσω εναλλακτικών διαδρόμων και πηγών.
Το σκηνικό του Ορμούζ
Η συμφωνία της Παρασκευής επιτεύχθηκε σε ένα πλαίσιο συνεχιζόμενης αναστάτωσης στην αγορά ενέργειας.
Το ουσιαστικό κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν από τα τέλη Φεβρουαρίου έχει αφαιρέσει από την κυκλοφορία περίπου το 20% της παγκόσμιας προμήθειας υγροποιημένου φυσικού αερίου, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, με αλυσιδωτές επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς φυσικού αερίου, που μετρώνται με τον δείκτη TTF, παραμένουν περίπου 50% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι χερσαίες και οι εναλλακτικές θαλάσσιες οδοί για τον ενεργειακό εφοδιασμό έχουν αποκτήσει στρατηγική βαρύτητα με ρυθμό που κανένα έγγραφο πολιτικής δεν είχε προβλέψει.
Μέρος μιας ευρύτερης αρχιτεκτονικής
Ο πράσινος ηλεκτρικός διάδρομος αποτελεί ένα στοιχείο μιας ευρύτερης ενεργειακής αρχιτεκτονικής που παρουσίασε η Τουρκία στη Σύνοδο Κορυφής Φυσικών Πόρων της Κωνσταντινούπολης αυτή την εβδομάδα.
Την ίδια ημέρα με τη συνάντηση των υπουργών την Παρασκευή, ο κρατικός φορέας εκμετάλλευσης αγωγών BOTAŞ υπέγραψε μνημόνιο συμφωνίας με την ιταλική Edison SpA σχετικά με πιθανή συνεργασία στον τομέα του φυσικού αερίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένης μιας μελέτης για μια πιθανή διασύνδεση αερίου έτοιμου για υδρογόνο μεταξύ Τουρκίας και Ιταλίας.
Η κοινή εταιρεία θα συσταθεί από τους φορείς εκμετάλλευσης μεταφοράς των τεσσάρων χωρών. Δεν ανακοινώθηκε χρονοδιάγραμμα για την ίδρυση ή την κεφαλαιοποίηση στη συνάντηση της Κωνσταντινούπολης. Η μελέτη σκοπιμότητας αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός των επόμενων μηνών.
(ΜΜΕ Αζερμπαϊτζάν)
—