Θοδωρής Κολυδάς: Όχι μόνο πόσο θα βρέξει, αλλά και πόσο γρήγορα

Η επικείμενη μεταβολή του καιρού δεν φαίνεται να χαρακτηρίζεται παντού από εξαιρετικά μεγάλα ημερήσια ύψη βροχής

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος είναι αμελητέος. Η ΕΜΥ προειδοποιεί για κατά τόπους ισχυρές βροχές και καταιγίδες στη βόρεια και κεντρική Ελλάδα, οι οποίες ενδέχεται να συνοδεύονται από μπουρίνια, μεγάλη συχνότητα κεραυνών και τοπικές χαλαζοπτώσεις. Τα ισχυρότερα φαινόμενα αναμένονται την Παρασκευή στη Μακεδονία, την Ήπειρο και τη Θεσσαλία καθώς και προς Χαλκιδική, Σποράδες, Εύβοια και ανατολική Στερεά.

Θοδωρης Κολυδάς από το kolydas.eu

Η σύγκριση των τριών βασικών αριθμητικών μοντέλων —ECMWF, GFS και ICON— που επεξεργαστήκαμε επιβεβαιώνει ότι υπάρχει σαφές προγνωστικό σήμα για οργανωμένη αστάθεια. Οι διαφορές τους εντοπίζονται κυρίως στην ένταση, την ακριβή θέση των μεγίστων και στον χρονισμό των ισχυρότερων πυρήνων.

Παρασκευή προς Σάββατο: κοινό σήμα, διαφορετικές ποσότητες

Για το 24ωρο από τις 00 UTC της Παρασκευής έως τις 00 UTC του Σαββάτου, το ευρωπαϊκό μοντέλο ECMWF δίνει μέγιστο περίπου 32,5 mm, ενώ το GFS ανεβάζει την αντίστοιχη τιμή κοντά στα 62,8 mm. Παρά τη μεγάλη αριθμητική διαφορά, τα δύο μοντέλα τοποθετούν την κύρια ζώνη των βροχοπτώσεων στην ίδια ευρύτερη περιοχή της κεντρικής και βόρειας ηπειρωτικής χώρας.

Αυτή η γεωγραφική σύγκλιση έχει μεγαλύτερη σημασία από την απόλυτη τιμή. Το αν θα σημειωθούν 30 ή 60 mm σε ένα ολόκληρο 24ωρο παραμένει αβέβαιο. Όταν όμως διαφορετικά μοντέλα επιμένουν στην ίδια περίπου περιοχή, αυξάνεται η πιθανότητα να εκδηλωθούν ισχυροί καταιγιδοφόροι πυρήνες. Το ICON εμφανίζει μέγιστο περίπου 53,7 mm βορειότερα, στην ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη. Παράλληλα, και το GFS παρουσιάζει δεύτερη αξιόλογη ζώνη βροχής στη Μακεδονία και τη Θράκη, η οποία προσεγγίζει αρκετά τη λογική του ICON. Η σύγκλιση αυτή δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη, ιδιαίτερα για περιοχές όπου οι καταιγίδες μπορεί να συνοδευτούν από χαλάζι και έντονη ηλεκτρική δραστηριότητα.

Το Σάββατο το ενδιαφέρον μετατοπίζεται ανατολικότερα

Για το επόμενο 24ωρο, από τις 00 UTC του Σαββάτου έως τις 00 UTC της Κυριακής, τα μέγιστα των ECMWF και GFS συγκλίνουν περισσότερο γεωγραφικά. Το ECMWF υπολογίζει περίπου 35,8 mm και το GFS περίπου 45,4 mm, με την κύρια ζώνη να εντοπίζεται στην ανατολική Θεσσαλία, τις Σποράδες και τις γειτονικές περιοχές. Η εικόνα αυτή συμφωνεί με τη σταδιακή μετατόπιση της διαταραχής προς τα ανατολικά. Η ΕΜΥ επίσης τοποθετεί τη συνέχεια των ισχυρών φαινομένων στις Σποράδες και την Εύβοια από το βράδυ της Παρασκευής έως τις προμεσημβρινές ώρες του Σαββάτου. Το ICON ακολουθεί διαφορετική, αλλά μετεωρολογικά εύλογη λογική: διατηρεί το μεγαλύτερο ύψος, περίπου 32,5 mm, στην περιοχή του Έβρου και της Θράκης, καθώς το σύστημα απομακρύνεται ανατολικότερα.

Γιατί ακόμη και τα 30 mm μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα

Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο το συνολικό ύψος βροχής. Τα 30 mm μπορεί να περάσουν χωρίς ιδιαίτερες συνέπειες όταν κατανέμονται ομαλά μέσα σε ένα 24ωρο. Μπορούν όμως να προκαλέσουν προβλήματα όταν πέσουν σε μισή ή μία ώρα, ιδιαίτερα σε πόλεις, μικρές λεκάνες απορροής, ορεινούς δρόμους και περιοχές με ανεπαρκή αποστράγγιση. Στις καταιγίδες της θερινής περιόδου η μεγάλη ραγδαιότητα, το χαλάζι, οι ισχυρές ριπές και οι κεραυνοί μπορεί να αποτελέσουν σημαντικότερο κίνδυνο από το ίδιο το ημερήσιο άθροισμα. Για τον λόγο αυτό η προσοχή πρέπει να στραφεί όχι μόνο στις τελικές τιμές των χαρτών, αλλά κυρίως στη θέση και στην ώρα ανάπτυξης των ισχυρών καταιγιδοφόρων πυρήνων.

Τι μας δείχνει η ραγδαιότητα

Για το 24ωρο 12/06 00 – 13/06 00 UTC

• ECMWF : Δίνει μέγιστο 28.8 mm/3ωρο το διάστημα 21:00–00:00 UTC, με επίκεντρο περίπου στην περιοχή ανατολικής Θεσσαλίας – Μαγνησίας / δυτικά των Σποράδων . Αυτό σημαίνει ότι το ευρωπαϊκό μοντέλο «βλέπει» έντονη αλλά όχι ακραία ραγδαιότητα, με τα πιο αξιόλογα φαινόμενα να εκδηλώνονται αργά το βράδυ.
• GFS : Εδώ το σήμα είναι πολύ πιο επιθετικό: δίνει 55.1 mm/3ωρο το διάστημα 15:00–18:00 UTC, στην περιοχή περίπου της κεντρικής Θεσσαλίας. Αυτό είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο του συνόλου, γιατί μιλάμε για πολύ μεγάλη ραγδαιότητα.Αν αυτό επαληθευτεί, τότε μέσα σε πολύ λίγες ώρες μπορούν να εμφανιστούν σοβαρές τοπικές απορροές και προβλήματα.
• ICON : Δίνει μέγιστο 32.8 mm/3ωρο το διάστημα 21:00–00:00 UTC, πιο βόρεια-ανατολικά, στην περιοχή ανατολικής Μακεδονίας / δυτικής Θράκης – βόρειου Αιγαίου.  Άρα και το ICON συμφωνεί ότι υπάρχει δυνατό σήμα ραγδαιότητας, αλλά μετατοπίζει το επίκεντρο πιο βόρεια και ανατολικά.

Τα τρία μοντέλα διαφωνούν στη μέγιστη ποσότητα, αλλά όχι στην ύπαρξη έντονης ραγδαιότητας. Η πιο ευάλωτη ζώνη εκτείνεται από Θεσσαλία Μαγνησία Σποράδες έως και τμήματα της ανατολικής Μακεδονίας / Θράκης . Το GFS ξεχωρίζει γιατί δίνει το πιο ακραίο σενάριο.