Βγήκαμε από την εποπτεία – Βγήκαμε από τον κίνδυνο;
Το χρέος των 353 δισ. δεν ξεχνάει. Η κοιλιά μας όμως πεινάει
Γράφει ο Ιάκωβος Ποθητός
1. Θυμόμαστε τι πάθαμε;
Το 2009 χρωστούσαμε 299 δισ. και το σύνθημα ήταν «λεφτά υπάρχουν». Το 2015 ψάχναμε στα ΑΤΜ για 60 ευρώ. Στο ενδιάμεσο χάσαμε 25% του ΑΕΠ, μισό εκατομμύριο νέοι μετανάστευσαν, οι συντάξεις κόπηκαν 40% και τα νοικοκυριά έμαθαν τι σημαίνει «ΕΝΦΙΑ».
Δεν είμαστε στο 2015. Και ακριβώς γι’ αυτό πρέπει να μιλήσουμε τώρα. Το 2015 φωνάζαμε όταν ο ασθενής ήταν ήδη στην εντατική. Το 2026 έχουμε την πολυτέλεια να προλάβουμε. Γιατί τα δανεικά πληρώνονται. Και όταν δεν παράγεις, δανείζεσαι για να φας. Μέχρι που δεν σε δανείζει κανείς.
2. Πού είμαστε σήμερα;
Ιούνιος 2026. Η Κομισιόν μας έβγαλε και από το τελευταίο καθεστώς επιτήρησης. Πανηγυρίζουμε. Καλώς.
Τα νούμερα όμως λένε:
Χρέος: 353 δισ. ευρώ = 136,8% του ΑΕΠ.
Τόκοι: 6 δισ. ευρώ τον χρόνο = 500 εκατ. τον μήνα = 2 νέα νοσοκομεία ή 150.000 κατώτατοι μισθοί.
Κάθε Έλληνας χρωστάει 35.000 ευρώ από τη μέρα που γεννιέται.
Από το 2032 οι λήξεις των δανείων είναι 12-15 δισ. τον χρόνο.
Άρα ναι, βγήκαμε από την «εντατική». Δεν βγήκαμε από το νοσοκομείο. Η εποπτεία τελείωσε. Το χρέος έμεινε.
3. Η παγίδα που ξαναστήνουμε
Κανένα κόμμα δεν μιλάει για χρέος. Όλοι μοιράζουν τον «δημοσιονομικό χώρο». Pass, fuel pass, market pass, power pass.
Τα pass ήταν σωτήρια στην κρίση ενέργειας. Το κράτος οφείλει να στηρίζει τον αδύναμο. Το λάθος αρχίζει όταν η έκτακτη στήριξη γίνεται μόνιμη πολιτική, χωρίς να παράγουμε νέο πλούτο για να τη χρηματοδοτούμε. Τότε το passγίνεται ο νέος ΕΝΦΙΑ: μόνιμος φόρος στο μέλλον μας.
Γιατί ο «χώρος» αυτός υπάρχει όσο έχουμε ρεκόρ τουρισμού και 36 δισ. από το Ταμείο Ανάκαμψης. Το 2027 το Ταμείο τελειώνει. Αν κοπεί ο τουρισμός για έναν χρόνο, ο «χώρος» εξαφανίζεται.
Τότε τι θα μοιράζουμε; Το 2009 μοιράζαμε δανεικά. Σήμερα μοιράζουμε το περίσσευμα αφού πληρώσουμε τα παλιά δανεικά. Η λογική «πρώτα παροχές, μετά βλέπουμε» είναι ίδια. Αλλάξαμε μόνο τη σειρά.
4. Η πρόταση: Τουλάχιστον να έχουμε να τρώμε
Χρωστάμε 353 δισ. και εισάγουμε 8 δισ. τρόφιμα τον χρόνο. Ντομάτα Τουρκίας, πατάτα Αιγύπτου, κρέας Ολλανδίας, λάδι Τυνησίας.
Στην Αττική εισάγουμε το 95% της ντομάτας που τρώμε. Στον κάμπο του Μενιδίου, των Αχαρνών και της Φυλής τα χωράφια έγιναν αποθήκες και logistics. Το νερό της Πάρνηθας πάει χαμένο. Αν δεν παράγει ούτε η Αττική για την Αττική, τι περιμένουμε από την υπόλοιπη Ελλάδα;
Αυτό είναι το πραγματικό μνημόνιο: να μην μπορείς να ταίσεις τον λαό σου.
Αναθεμελίωση του πρωτογενή τομέα σημαίνει 4 πράγματα, όχι θεωρίες. Και λεφτά υπάρχουν:
1. Νερό: Φράγματα, κλειστά δίκτυα, στάγδην άρδευση. Στη Θεσσαλία χάνεται η μισή σοδειά από λειψυδρία.
2. Γη: Αναδασμός τώρα με fast track νόμο. 5 εκατ. αγροτεμάχια κάτω από 10 στρέμματα δεν βγάζουν ούτε τα πετρέλαια. Αν το κάναμε για ολυμπιακά έργα, το κάνουμε για να φάμε.
3. Νέοι αγρότες: Όχι επιδόματα. Συμβόλαια με εγγυημένη τιμή από το κράτος για 5 χρόνια. Να ξέρει το παιδί ότι θα ζήσει.
4. Ενέργεια: Φωτοβολταϊκά στα χωράφια και στις αποθήκες. Να μηδενίσουμε το ρεύμα της παραγωγής.
Πού θα βρούμε τα λεφτά; Από τα 6 δισ. τόκων που πληρώνουμε κάθε χρόνο. Αν ρίξουμε 2 δισ. από αυτά για 10 χρόνια σε νερό και γη, σε 10 χρόνια θα γλιτώνουμε 3 δισ. εισαγωγές τροφίμων τον χρόνο. Είναι επένδυση, όχι δαπάνη.
Στόχος δεκαετίας: Από 80% εξάρτηση σε τρόφιμα, να πάμε στο 50%. Κάθε 1 δισ. που δεν εισάγουμε, είναι 1 δισ. λιγότερο χρέος.
5. Το δίλημμα είναι απλό
Έχουμε δύο δρόμους.
Ο πρώτος: Συνεχίζουμε να ξεχνάμε το χρέος, μοιράζουμε ό,τι περισσεύει, και το 2035, στην πρώτη διεθνή κρίση, ξαναχτυπάμε την πόρτα του ESM. «Σώστε μας».
Ο δεύτερος: Σοβαρευόμαστε. Λέμε την αλήθεια στον κόσμο. Τα 6 δισ. που δίνουμε σε τόκους κάθε χρόνο, να τα ρίξουμε σε νερό, σε γη, σε ενέργεια, σε παραγωγή. Για να μην ξαναπεινάσουμε. Για να μην ξανακλάψει μάνα στα ΑΤΜ.
Η εποπτεία των ξένων τελείωσε στις 3 Ιουνίου 2026. Η εποπτεία της ευθύνης αρχίζει τώρα. Και η ευθύνη έχει ονοματεπώνυμο: πολίτης, πολιτικός, ψηφοφόρος.
Το 2010 πεθάναμε επειδή ξεχάσαμε το χρέος. Το 2035 θα πεθάνουμε επειδή ξεχάσαμε να παράγουμε.
Διαλέγουμε.