Ένα έργο ενός «χαμένου» αρχαίου Έλληνα φιλοσόφου ανακαλύφθηκε, γραμμένο σε ένα θραύσμα παπύρου 2.000 ετών που βρέθηκε στο Κάιρο
Το εύθραυστο έγγραφο περιέχει 30 προηγουμένως άγνωστους στίχους του Εμπεδοκλή, ενός προσωκρατικού φιλοσόφου του 5ου αιώνα π.Χ.
Στοιχεία της φιλοσοφίας του Εμπεδοκλή αναφέρονται από μεταγενέστερους φιλοσόφους και συγγραφείς, συμπεριλαμβανομένων των Πλάτωνα και Αριστοτέλη, αλλά δεν πιστευόταν ότι τα δικά του λόγια είχαν διασωθεί μέχρι σήμερα.
Το θραύσμα βρέθηκε και ταυτοποιήθηκε στα αρχεία του Γαλλικού Ινστιτούτου Ανατολικής Αρχαιολογίας (IFAO).
Η πρώτη έκδοση, η μετάφραση και ο σχολιασμός των στίχων έχουν δημοσιευτεί στο βιβλίο L’Empédocle du Caire, το οποίο επιμελήθηκαν οι Nathan Carlig, Alain Martin και Olivier Primavesi.
Ο Carlig, παπυρολόγος στο Πανεπιστήμιο της Λιέγης, ταυτοποίησε το έγγραφο — γνωστό ως πάπυρος P.Fouad inv. 218 — ως μέρος της Φυσικής, του σημαντικότερου ποιητικού έργου του Εμπεδοκλή.
«Μέχρι σήμερα, η γνώση μας για το έργο του Εμπεδοκλή βασιζόταν αποκλειστικά σε έμμεσες πηγές, όπως αποσπασματικά αποσπάσματα, περιλήψεις ή νύξεις διάσπαρτες σε όλα τα έργα συγγραφέων όπως ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης ή ο Πλούταρχος», είπε.
«Ο Πάπυρος P.Fouad inv. 218, μας επιτρέπει να διαβάσουμε τον φιλόσοφο στο πρωτότυπο κείμενό του, χωρίς τη μεσολάβηση συχνά μερικών ή μεροληπτικών πηγών. Είναι επίσης το μόνο γνωστό αντίγραφο των Φυσικών, αποσπάσματα άλλων μερών του οποίου από τον ίδιο πάπυρο σώζονται στο Στρασβούργο .»
Το πρόσφατα αποκαλυφθέν κείμενο εστιάζει σε θεωρίες για την έκχυση σωματιδίων και την αισθητηριακή αντίληψη, ιδιαίτερα την όραση.
Οι ερευνητές λένε ότι το υλικό ρίχνει νέο φως στις σχέσεις μεταξύ του Εμπεδοκλή και των μεταγενέστερων στοχαστών.
Η ανάλυση υποδηλώνει ότι το θραύσμα μπορεί να χρησίμευσε ως άμεση πηγή για ένα απόσπασμα του Πλούταρχου τον 2ο αιώνα, καθώς και να επηρέασε έναν διάλογο του Πλάτωνα και ένα έργο του Θεόφραστου τον 4ο αιώνα π.Χ.
Προηγουμένως απαρατήρητες ηχώ έχουν επίσης εντοπιστεί στα γραπτά του κωμικού ποιητή Αριστοφάνη και του Ρωμαίου φιλοσόφου Λουκρήτιου.
Η μελέτη υποδηλώνει επίσης ότι ο Εμπεδοκλής μπορεί να θεωρηθεί ως πρόδρομος των ατομιστών φιλοσόφων, συμπεριλαμβανομένου του Δημόκριτου, ο οποίος πρότεινε ότι η ύλη αποτελείται από μικροσκοπικά, αδιαίρετα σωματίδια.
Αν και δεν ήταν επιστημονικά σωστές, οι θεωρίες επέδειξαν μια αξιοσημείωτα προηγμένη κατανόηση των αρχών που διέπουν τις θεωρίες στις οποίες τηρούμε σήμερα.
Όπως οι ουμανιστές της Αναγέννησης που έψαχναν σε ευρωπαϊκές βιβλιοθήκες για χαμένα χειρόγραφα, έτσι και οι παπυρολόγοι έχουν αφιερώσει περισσότερο από έναν αιώνα στην εξέταση αρχαίων παπύρων με την ελπίδα να αποκαλύψουν ξεχασμένα κείμενα.
«Είναι, κατά κάποιο τρόπο, για να δανειστώ τα λόγια του Πίτερ Πάρσονς, μια «δεύτερη Αναγέννηση» της αρχαίας λογοτεχνίας», είπε ο Κάρλιγκ.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η δημοσίευση θα ανοίξει νέους δρόμους για την κατανόηση των ιδεών του Εμπεδοκλή και θα βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση του έργου του στην εξέλιξη της ελληνικής φιλοσοφίας, καθώς και στη διευκρίνιση της σχέσης του με προγενέστερους και μεταγενέστερους στοχαστές.
metro.co.uk
—