Ώρα να Σπάσει ο Φαύλος Κύκλος με τα παράσιτα της αγοράς
Ώρα να Σπάσει ο Φαύλος Κύκλος με τα παράσιτα της αγοράς
Γράφει ο Γιωργος Βενετσανος
Κρατώ ζωντανή τη μνήμη του μανάβη της γειτονιάς μας. Η καθημερινότητά του ήταν ένας διαρκής αγώνας: ξύπνημα αξημέρωτα το πρωί, επίσκεψη στη λαχαναγορά στις 5:00 για προμήθειες και πώληση στο κατάστημα όλη την ημέρα. Η σκληρή αυτή βιοπάλη αποτυπωνόταν στο κλείσιμο της ημέρας. Όταν πια βράδιαζε και σύμφωνα με όσα μας έλεγε, γύριζε σπίτι του κουβαλώντας τελάρα με χτυπημένα ή μισο σάπια φρούτα, αυτά όχι μόνο αποτελούσαν το βραδινό της οικογένειάς του, αλλά τα είχε και ως νόμισμα για την ανταλλαγή με τον γειτονικό Μπακάλη. Μια ιδιότυπη ανταλλαγή αγαθών, όπου τα φρούτα και άλλα είδη μετατρέπονταν σε ρύζι, φασόλια και κονσέρβες. Μάλιστα, ο μανάβης ήταν ο άνθρωπος που, με το περίφημο «τεφτέρι» για τα βερεσέδια, στήριζε τον οικογενειακό προϋπολογισμό των γειτόνων του. Διευκόλυνε πάντα όσους δεν είχαν την άμεση δυνατότητα πληρωμής, δείχνοντας αληθινή ανθρωπιά σε δύσκολες στιγμές και αναδεικνύοντας την ανθρωπιά και την κοινωνική αλληλεγγύη της εποχής. Το «τεφτέρι» δεν ήταν απλώς ένας τρόπος καταγραφής χρεών, αλλά ένα άτυπο δίκτυο κοινωνικής προστασίας.
Μέσα από αυτό το παραδοσιακό μοντέλο, όλοι έβγαιναν κερδισμένοι:
οι αγρότες απολάμβαναν ένα δίκαιο και σοβαρό εισόδημα, ο μικροέμπορος εξασφάλιζε τα προς το ζην, και οι καταναλωτές αγόραζαν ποιοτικά οπωροκηπευτικά σε προσιτές τιμές.
Ως κλασικός μικροέμπορος της εποχής, ο μανάβης της γειτονιάς μας δεν πλούτιζε· επιβίωνε με ένα περιορισμένο περιθώριο κέρδους. Τότε, σε αντίθεση με το σήμερα όπου οι αγρότες φυτοζωούν εξαρτώμενοι από τις επιδοτήσεις, οι παραγωγοί είχαν το πάνω χέρι και έβγαζαν περισσότερα χρήματα από τους μικρούς μεταπωλητές.
Από εκείνη την αρμονική αλυσίδα της γειτονιάς, περάσαμε απότομα στη σύγχρονη πραγματικότητα, όπου οι ρόλοι έχουν παραμορφωθεί. Οι σημερινοί παραγωγοί έχουν περιορίσει την παραγωγή τους· δεν υπάρχει λόγος να μοχθούν για το περισσότερο, όταν αναγκάζονται να διαθέτουν τους καρπούς τους σε εξευτελιστικές τιμές. Την οικονομική τρύπα έρχονται να καλύψουν τα επιδόματα και οι επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ — χρήματα που αφαιρούνται από την τσέπη των Ελλήνων και Ευρωπαίων φορολογουμένων, σε έναν φαύλο κύκλο επιδοματικής πολιτικής.
Οι ρομαντικοί μικροέμποροι του παρελθόντος έχουν πια αντικατασταθεί από απρόσωπους μεγαλεμπόρους. Οι μεσάζοντες αυτοί καρπώνονται τον κόπο του αγρότη στην κυριολεξία «για ένα κομμάτι ψωμί» και εκτινάσσουν τις τιμές στην κατανάλωση. Σε αυτό το στρεβλό παιχνίδι της αγοράς, ο μόνος κερδισμένος είναι ο μεσάζοντας. Οι μεγάλοι χαμένοι της εποχής μας είναι ξεκάθαροι: πρώτοι και καλύτεροι οι παραγωγοί, και αμέσως μετά όλοι εμείς, οι καταναλωτές.
Το ερώτημα είναι αν αυτή η ασφυκτική οικονομική πραγματικότητα μπορεί να αλλάξει. Η απάντηση είναι καταφατική, υπό έναν βασικό όρο: οι παραγωγοί να αυξήσουν την παραγωγή τους και να διαθέτουν τα προϊόντα τους σε λογικές τιμές, σπάζοντας το μονοπώλιο των μεσαζόντων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί είτε με την απευθείας πώληση στους καταναλωτές, είτε μέσω των τοπικών μικρομάναβηδων. Όπου δεν υφίστανται τέτοια δίκτυα, οι αγρότες οφείλουν να οργανωθούν σε συνεταιριστικά μανάβικα που θα απορροφούν τα προϊόντα τους. Είναι ο μόνος τρόπος να εξοβελιστούν οι μεγαλέμποροι-μεσάζοντες, που λειτουργούν σαν παράσιτα εις βάρος του μόχθου των παραγωγών και της τσέπης των καταναλωτών.
Το ζητούμενο είναι απλό: όλοι να δουλεύουν τίμια και όλοι να κερδίζουν λογικά.
Έτσι, κερδισμένος βγαίνει ο καταναλωτής, που τρέφεται από την προκομένη εγχώρια παραγωγή, αλλά και το κράτος, που εισπράττει δίκαιους φόρους για να προσφέρει συντάξεις, υγεία, παιδεία και δημόσια έργα υποδομής.
Οι εκλογές είναι πιο κοντά από όσο φανταζόμαστε. Ας φροντίσουμε, λοιπόν, να απορρίψουμε όσα κόμματα χρησιμοποιούν τη συνθηματολογική, «μαϊμού στήριξη» των παραγωγών και των καταναλωτών, ενώ στην πραγματικότητα εξυπηρετούν τα συμφέροντα των μεγαλεμπόρων-μεσαζόντων.
Επιτέλους, ας εκλέξουμε μια κυβέρνηση που θα στηρίξει έμπρακτα τη συνεργασία αγροτών και καταναλωτών, βάζοντας στην άκρη τα παράσιτα της αγοράς. Με αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο θα προστατεύσουμε την τσέπη μας, αλλά θα δούμε πραγματική κοινωνική ανάπτυξη, ενώ η ενίσχυση της υπαίθρου θα χτυπήσει στη ρίζα του το καρκίνωμα της αστυφιλίας. Όποια νέα κυβέρνηση κι αν προκύψει από τις επερχόμενες κάλπες, αν δεν εφαρμόσει αυτά τα βασικά μέτρα, είτε ανήκει στο παλιό είτε στο νέο κομματικό σύστημα, απλώς θα κοροϊδεύει τον κόσμο, πουλώντας παραμύθια χωρίς δράκους, εναγκαλισμένη με την διαπλοκή και διαιωνίζοντας το κακό.
Τα βιώνουμε καθημερινά στο πετσί μας· επιτέλους, ας το καταλάβουμε.
