FAZ: Θα γίνει η Τουρκία οπλοποιός της Ευρώπης;
Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιδιώκει να συνδέσει την αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας
όσο το δυνατόν πιο στενά με εκείνη άλλων χωρών του ΝΑΤΟ.
Η καλή σχέση του με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να αποδειχθεί σημαντικό πλεονέκτημα σε αυτή τη στρατηγική. Η Γερμανία δείχνει επίσης ενδιαφέρον για τον τουρκικό αμυντικό τομέα, γράφει η Frankfurter Allgemeine Zeitung.
Ο Μαρκ Ρούτε στην Aselsan
Όταν ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, επισκέφθηκε την Άγκυρα τον Απρίλιο για να προετοιμαστεί για τη σύνοδο κορυφής της συμμαχίας στην Τουρκία, περιηγήθηκε στις εγκαταστάσεις παραγωγής της αμυντικής εταιρείας Aselsan και επαίνεσε την «επανάσταση» στην τουρκική βιομηχανία όπλων.
Αυτό είναι ένα από τα κύρια μηνύματα που θα προσπαθήσει να μεταδώσει ο Ερντογάν ως οικοδεσπότης του φόρουμ την επόμενη εβδομάδα. Ένα έγκριτο φόρουμ για την αμυντική βιομηχανία θα πραγματοποιηθεί επίσης παράλληλα με τη σύνοδο κορυφής.
Το δεύτερο μήνυμα του Τούρκου προέδρου είναι ότι η Άγκυρα μπορεί να διαδραματίσει τον ρόλο του μεσολαβητή μεταξύ του Αμερικανού αρχηγού κράτους και των αποξενωμένων Ευρωπαίων συμμάχων του.
Οι παρατηρητές αναμένουν ένα είδος «παράστασης Ερντογάν και Τραμπ» στην Άγκυρα
Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα παραστεί στη σύνοδο του ΝΑΤΟ «από σεβασμό προς τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν».
Η αυξημένη ένταση στις διατλαντικές σχέσεις έχει αυξήσει σημαντικά τη σημασία της Τουρκίας ως εταίρου ασφαλείας για την Ευρώπη. Η Άγκυρα ελπίζει ότι αυτό θα δώσει ώθηση και στην ταχέως αναπτυσσόμενη αμυντική της βιομηχανία.
«Η σύνοδος κορυφής θα αποτελέσει μια επίδειξη των τελευταίων τεχνολογιών της Τουρκίας. Πολλές χώρες θα επιδιώξουν διμερείς συμφωνίες όπλων για να ευχαριστήσουν τον Τραμπ», δήλωσε ο Ρικάρντο Γκάσκο του think tank της Κωνσταντινούπολης.
«Οι φιλοδοξίες της Τουρκίας ξεπερνούν την αύξηση των εξαγωγών όπλων. Η χώρα θέλει να εδραιωθεί ως μακροπρόθεσμος βιομηχανικός εταίρος στο αμυντικό οικοσύστημα του ΝΑΤΟ», προσθέτει.
Η Τουρκία στοχεύει σε μια θέση μεταξύ των δέκα κορυφαίων εξαγωγέων όπλων
Η Τουρκία είναι αυτή τη στιγμή ο 11ος μεγαλύτερος παραγωγός όπλων στον κόσμο, ενώ η Γερμανία είναι τέταρτη. Ο Ερντογάν έχει θέσει ως στόχο να ξεπεράσει την Ισπανία και να μπει στην πρώτη δεκάδα.
Στους πελάτες και συνεργάτες της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας περιλαμβάνονται πλέον ορισμένες χώρες του ΝΑΤΟ.
Η Ισπανία αγοράζει τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη Hürjet, η Ρουμανία αποκτά στρατιωτικά περιπολικά πλοία και η Πολωνία, η Αλβανία και η Κροατία έχουν παραγγείλει μαχητικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Η τουρκική εταιρεία Arka κατασκευάζει εργοστάσιο πυρομαχικών πυροβολικού στην Εσθονία.
Ο κορυφαίος κατασκευαστής μη επανδρωμένων αεροσκαφών Baykar έχει συστήσει κοινοπραξία με την ιταλική εταιρεία άμυνας και αεροπορίας Leonardo.
Ενδιαφέρον δείχνει και η Γερμανία
Για πρώτη φορά φέτος, το γερμανικό Υπουργείο Άμυνας έστειλε αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον πολιτικό διευθυντή του στη Διεθνή Έκθεση Αμυντικού Εξοπλισμού Saha στην Κωνσταντινούπολη. Σε αυτήν συμμετείχαν περισσότερες από 30 γερμανικές εταιρείες. Το Γερμανο-Τουρκικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο προετοιμάζει επίσης μια ειδική εκδήλωση για το θέμα.
Ο επικεφαλής του, Burkhard Helleman, αναφέρει έντονο ενδιαφέρον τόσο από το υπουργείο όσο και από τον επιχειρηματικό κόσμο.
«Η Τουρκία έχει σημαντική παραγωγική ικανότητα και μπορεί να προσφέρει σημαντικά στοιχεία», λέει ο Νίκο Λάνγκε, διευθυντής του Ινστιτούτου Ανάλυσης Κινδύνου και Διεθνούς Ασφάλειας.
«Δεν πρόκειται απαραίτητα για το αν η Γερμανία θα αρχίσει να αγοράζει τουρκικά όπλα, αλλά μάλλον για το αν οι τουρκικές εταιρείες θα γίνουν προμηθευτές εξαρτημάτων για αμυντικές εταιρείες που πρέπει να αυξήσουν γρήγορα την παραγωγή τους στη Γερμανία και την Ευρώπη», προσθέτει ο Λάνγκε.
Ανέφερε ως παραδείγματα αισθητήρες, κεραίες και άλλο εξοπλισμό για μη επανδρωμένα συστήματα.
«Η Τουρκία διαθέτει αρκετές μεγάλες αμυντικές εταιρείες που μπορούν να παράγουν προϊόντα υψηλής ποιότητας σε μεγάλες ποσότητες».
«Στην Τουρκία, οι καλύτεροι ειδικοί επιλέγουν την αμυντική βιομηχανία»
Ο Τούρκος ειδικός σε θέματα άμυνας, Οζγκιούρ Εκσί, ο οποίος διαχειρίζεται την εξειδικευμένη ιστοσελίδα Turdef, εξηγεί το γερμανικό ενδιαφέρον ως εξής:
«Όλη η Ευρώπη έχει το ίδιο πρόβλημα – οι νέοι δεν θέλουν να εργαστούν στην αμυντική βιομηχανία. Στην Τουρκία, οι καλύτεροι ειδικοί είναι αυτοί που επιλέγουν αυτόν τον τομέα».
Ο ενθουσιασμός για την στρατιωτική τεχνολογία, ο οποίος ενθαρρύνεται ακόμη και μεταξύ των παιδιών και των νέων, αποτελεί μέρος της εθνικιστικής πολιτικής που ακολουθεί ο Ερντογάν εδώ και χρόνια.
Ακόμη και το προεδρικό διαφημιστικό βίντεο αφιερωμένο στην εθνική ομάδα ποδοσφαίρου περιλαμβάνει πλάνα από μαχητικά drones και πολεμικά πλοία.
Ο Οζγκιούρ Εκσί πιστεύει ότι η χρήση τουρκικών εγκαταστάσεων παραγωγής θα επιτρέψει στη Γερμανία να κερδίσει χρόνο στον αγώνα κατά της ρωσικής απειλής.
Διπλωματικοί κύκλοι αναφέρουν ότι η Τουρκία διαθέτει σοβαρές δυνατότητες στην παραγωγή drones μεσαίας εμβέλειας, συστημάτων κατά των drones και τεχνολογιών σμήνους drones, τις οποίες οι ευρωπαϊκές χώρες παρακολουθούν με μεγάλο ενδιαφέρον.
Πολιτικά εμπόδια στη στενότερη συνεργασία
Οι φιλοδοξίες της Άγκυρας, ωστόσο, αντιμετωπίζουν θεσμικούς περιορισμούς. Ενώ η Τουρκία αποτελεί σημαντικό μέρος του ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ, ο οποίος θα ενισχυθεί στην επερχόμενη σύνοδο κορυφής, η χώρα παραμένει εκτός πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ο μηχανισμός SAFE για τη χρηματοδότηση της άμυνας.
Η Γαλλία, η Κύπρος και η Ελλάδα παραμένουν επιφυλακτικές ως προς την πιθανή συμμετοχή της.
Ο Ερντογάν κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να αλλάξει την προσέγγισή της.
«Ως μία από τις χώρες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του ευρωπαϊκού πυλώνα της συμμαχίας, θέλουμε να συμμετάσχουμε σε όλες τις πρωτοβουλίες στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας στην ήπειρο», δήλωσε σε βουλευτές από τα 32 κράτη μέλη του ΝΑΤΟ.
Ο Ρικάρντο Γκάσκο από την Κωνσταντινούπολη περιγράφει την περιορισμένη συμμετοχή της Τουρκίας ως χαμένη ευκαιρία.
«Το SAFE θα μπορούσε να είχε παράσχει ένα θεσμικό πλαίσιο για την ανάπτυξη της αμυντικής συνεργασίας, το οποίο επί του παρόντος απουσιάζει λόγω της πολιτικής δυσπιστίας, της διάβρωσης της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, και της κατεύθυνσης προς την οποία εξελίσσεται η εσωτερική πολιτική της Τουρκίας».
Συνεπώς, η Άγκυρα βασίζεται ολοένα και περισσότερο σε διμερείς συνεργασίες μεταξύ εταιρειών.
Τέτοια συνεργασία αναπτύσσεται ήδη ακόμη και με τη Γαλλία, η οποία παραδοσιακά ασκούσε κριτική στην Τουρκία, όπως φαίνεται από την πρόσφατη στρατηγική συμφωνία μεταξύ της Baykar και της γαλλικής εταιρείας Safran.
Ωστόσο, απαιτείται ένα σταθερό νομικό περιβάλλον για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων, την ανταλλαγή τεχνολογίας και τη μεταφορά δεδομένων.
Η ισορροπία μεταξύ Ρωσίας και Δύσης
Η στενότερη συνεργασία με τους συμμάχους παρεμποδίζεται εδώ και καιρό από τις περίπλοκες σχέσεις της Τουρκίας με τη Ρωσία.
Η Άγκυρα έχει πρόσφατα κάνει κάποιες προσαρμογές πολιτικής, ιδίως όσον αφορά την ενεργειακή εξάρτηση.
Η ρωσική κρατική εταιρεία Rosatom κατασκευάζει τον πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής Akkuyu στην Τουρκία και στη συνέχεια θα τον λειτουργήσει, αλλά τα σχέδια για την κατασκευή ενός δεύτερου ρωσικού πυρηνικού έργου φαίνεται να μην βρίσκονται πλέον στο τραπέζι.
Υπό την πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών, η Τουρκία έχει επίσης μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο, καθώς και τις επανεξαγωγές αγαθών προς τη Ρωσία που περνούσαν από το τουρκικό έδαφος, καθώς η Άγκυρα ήταν η μόνη χώρα του ΝΑΤΟ που δεν συμμετείχε στις κυρώσεις κατά της Μόσχας.
Η αποστασιοποίηση από τη Ρωσία έχει επίσης γίνει ευκολότερη καθώς η ρωσική επιρροή στη γειτονική Συρία και την Αρμενία της Τουρκίας έχει μειωθεί.
Η Μόσχα έχει κατά καιρούς δείξει τη δυσαρέσκειά της πετώντας drones στον τουρκικό εναέριο χώρο ή επιτιθέμενη σε τουρκικά εμπορικά πλοία στη Μαύρη Θάλασσα.
Προκειμένου να μην προκαλέσει άσκοπα το Κρεμλίνο, η Άγκυρα έχει κρατήσει μυστική μέρος της βοήθειάς της προς την Ουκρανία.
Σε αυτές περιλαμβάνονται το κέντρο διοίκησης που έχει δημιουργήσει η Τουρκία στο πλαίσιο του «συνασπισμού των προθύμων» για μια μελλοντική πολυεθνική ναυτική αποστολή στη Μαύρη Θάλασσα μετά από πιθανή κατάπαυση του πυρός, καθώς και η προμήθεια τουρκικών κορβετών στο ουκρανικό ναυτικό, το οποίο βρίσκεται αυτή τη στιγμή στη Θάλασσα του Μαρμαρά με ουκρανικά πληρώματα.
Ο Τραμπ θέλει να κάνει τον Ερντογάν «πολύ χαρούμενο»
Ορισμένες χώρες του ΝΑΤΟ πιέζουν την Τουρκία να λάβει μια πιο σαφή θέση.
«Εάν η Τουρκία θέλει να εμβαθύνει την αμυντική συνεργασία εντός του ΝΑΤΟ, ειδικά με τους Ευρωπαίους εταίρους, δεν μπορεί ταυτόχρονα να διατηρεί στρατιωτικο-τεχνική συνεργασία με τη Ρωσία», τονίζει ο Νίκο Λάνγκε.
Οι σχέσεις μεταξύ Άγκυρας και Ουάσινγκτον έφτασαν στο ναδίρ τους το 2017, όταν ο Ερντογάν αγόρασε ρωσικά συστήματα αεράμυνας S-400. Σε απάντηση, οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν την Τουρκία από το πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών F-35 και το Κογκρέσο μπλόκαρε την πώληση κινητήρων που απαιτούνται για το μαχητικό αεροσκάφος Kaan της Τουρκίας που βρίσκεται υπό ανάπτυξη. Και τα δύο ζητήματα δείχνουν τώρα σημάδια αλλαγής.
Η Τουρκία έχει προσφερθεί να επιστρέψει τα συστήματα S-400 στη Ρωσία, αλλά η Μόσχα αρνήθηκε. Ο Τραμπ δήλωσε πρόσφατα ότι θα έκανε τον Ερντογάν «πολύ χαρούμενο» για το F-35 κατά την επίσκεψή του στην Άγκυρα. Εν τω μεταξύ, η αμερικανική κυβέρνηση ενημέρωσε το Κογκρέσο για σχέδια πώλησης κινητήρων για το Kaan αξίας 700 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η γερμανική κυβέρνηση εργάζεται επίσης για την επέκταση της αμυντικής συνεργασίας με την Τουρκία. Μια συστοιχία Patriot με 150 στρατιώτες της Bundeswehr αναπτύχθηκε πρόσφατα στη χώρα για την ενίσχυση της αεράμυνας του ΝΑΤΟ.
Χάρη στη γεωστρατηγική της θέση, η Τουρκία είναι επίσης σημαντική για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης. Κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής, ο Ερντογάν σκοπεύει να το τονίσει αυτό με σχέδια πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων για την επέκταση της υποδομής των αγωγών που έχουν σχεδιαστεί για την προμήθεια καυσίμων στις δυνάμεις του ΝΑΤΟ. Το τρέχον σύστημα χρονολογείται από τον Ψυχρό Πόλεμο, όταν η Τουρκία κατείχε ήδη μια βασική θέση στη νοτιοανατολική πλευρά της συμμαχίας. | BGNES
—
Ανάλυση της Friederike Böge για την Frankfurter Allgemeine Zeitung.
