Όλυμπος: Διεθνής αναγνώριση για τη μοναδική φυσική, οικολογική και πολιτιστική αξία του βουνού των θεών

Μια σημαντική διεθνή διάκριση για την Ελλάδα αποτελεί η εγγραφή της ευρύτερης περιοχής του Ολύμπου

στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάςτης UNESCO.

Η απόφαση αναγνωρίζει την εξαιρετική αξία του εμβληματικού ελληνικού βουνού,

το οποίο αποτελεί σημείο αναφοράς τόσο για το φυσικό περιβάλλον όσο και για την πολιτιστική και μυθολογική παράδοση της χώρας.

Η ένταξη του Ολύμπου στον κατάλογο της UNESCO αποφασίστηκε στο πλαίσιο της 48ης Συνόδου της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς, η οποία πραγματοποιείται στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας.

Πρόκειται για μια απόφαση με ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς ενισχύει τη διεθνή αναγνωρισιμότητα του Ολύμπου και δημιουργεί νέες δυνατότητες για την προστασία και την ανάδειξη της περιοχής.

Συντοντισμένη ελληνική προσπάθεια

Καθοριστική ήταν η παρουσία και η δράση της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Σύνοδο. Σε αυτή συμμετείχαν εμπειρογνώμονες του υπουργείου Πολιτισμού, του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής και του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας ήταν ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην UNESCO, Γιώργος Κουμουτσάκος.

Τις τελευταίες ημέρες πραγματοποιήθηκαν εντατικές επαφές και διαβουλεύσεις με αντιπροσωπείες άλλων χωρών, με στόχο την προώθηση της ελληνικής υποψηφιότητας.

Μια ξεχωριστή διεθνής διάκριση για την Ελλάδα

Μια ιδιαίτερα σημαντική διάκριση για την Ελλάδα αποτελεί η ένταξη του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ως μικτού αγαθού, σε μία από τις πλέον απαιτητικές κατηγορίες του θεσμού.

Η συγκεκριμένη κατηγορία προϋποθέτει την ταυτόχρονη τεκμηρίωση τόσο της πολιτιστικής όσο και της φυσικής αξίας ενός τόπου. Οι μικτές εγγραφές αποτελούν μικρό ποσοστό του συνολικού Καταλόγου, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στη νέα εγγραφή του Ολύμπου.

Η Ελλάδα διαθέτει πλέον τρία μικτά αγαθά στον Κατάλογο, μαζί με τα Μετέωρα και το Άγιο Όρος, ενώ ο συνολικός αριθμός των εγγραφών της ανέρχεται σε 21. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει περαιτέρω τη διεθνή παρουσία της χώρας στο πλαίσιο της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Ένας παγκόσμιος θησαυρός βιοποικιλότητας

Η εγγραφή αναγνωρίζει, παράλληλα, τη μοναδική φυσική αξία του Ολύμπου και τη σημασία του για τη διατήρηση της παγκόσμιας βιοποικιλότητας.

Με υψόμετρο 2.918 μέτρων, ο Όλυμπος χαρακτηρίζεται από έντονο ανάγλυφο και μεγάλη υψομετρική διακύμανση, στοιχεία που συνδέονται και με την εγγύτητά του στις ακτές του Αιγαίου. Η τοπογραφική του απομόνωση, αλλά και ο ιστορικός του ρόλος ως παγετώδους καταφυγίου, συνέβαλαν στη διαμόρφωση ενός εξαιρετικά πλούσιου φυσικού περιβάλλοντος.

Στην περιοχή έχουν καταγραφεί 1.983 taxa, αριθμός που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 25% της ελληνικής χλωρίδας. Ιδιαίτερη σημασία έχει η υψηλή συγκέντρωση στενοενδημικών ειδών, δηλαδή ειδών που απαντώνται αποκλειστικά στον Όλυμπο και πουθενά αλλού στον κόσμο.

Ο πλούτος αυτός έχει οδηγήσει στον χαρακτηρισμό του βουνού ως πραγματικής «κιβωτού» βιοποικιλότητας. Η πανίδα του περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, σημαντικά είδη πτηνών και θηλαστικών, την καφέ αρκούδα, καθώς και τον μεγαλύτερο ελληνικό υποπληθυσμό αγριόγιδου, ενώ στην περιοχή συναντώνται επίσης ερπετά, αμφίβια και πολυάριθμα είδη ασπόνδυλων.

Το βουνό των θεών και του παγκόσμιου πολιτισμού

Πέρα από τη φυσική του αξία, ο Όλυμπος αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα και διαχρονικότερα σύμβολα του ελληνικού πολιτισμού.

Ως μυθική κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών, κατέχει κεντρική θέση στην κοσμοαντίληψη των αρχαίων Ελλήνων. Η παρουσία του στα ομηρικά έπη, στη «Θεογονία» του Ησιόδου και στη μεταγενέστερη γραμματεία υπερέβη τα όρια του αρχαίου κόσμου, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα στην παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία.

Η επιρροή του Ολύμπου παραμένει ζωντανή μέχρι σήμερα, εμπνέοντας τη λογοτεχνία, τις τέχνες, τη φιλοσοφία, τις επιστήμες και τη σύγχρονη πολιτιστική έκφραση.

Στους πρόποδες του βουνού, η αρχαιολογική περιοχή του Δίου αποτελεί τη σημαντικότερη υλική έκφραση της λατρείας των Ολύμπιων Θεών.

Η σύνδεση του αρχαιολογικού χώρου με το φυσικό τοπίο του Ολύμπου δημιουργεί ένα ενιαίο σύνολο εξαιρετικής πολιτιστικής και φυσικής αξίας. Είναι ακριβώς αυτή η αλληλεπίδραση ανάμεσα στον μύθο, την ιστορία, την αρχαιολογία και το μοναδικό φυσικό περιβάλλον που καθιστά την εγγραφή του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς ιδιαίτερα σημαντική.

Δηλώσεις Μενδώνη και Παπασταύρου

Στη σπουδαιότητα της ανάδειξης του Ολύμπου ως Μικτό Αγαθό στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO αναφέρθηκε η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.

«Η εγγραφή του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO επιβεβαιώνει τη διαχρονική δέσμευση της Ελλάδας στην προστασία, ανάδειξη και βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής και φυσικής της κληρονομιάς, σύμφωνα με τις αρχές της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Ταυτόχρονα, ενισχύει τη διεθνή προβολή ενός τόπου ο οποίος αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού, της φύσης και της οικουμενικής κληρονομιάς, αναδεικνύοντας την κοινή ευθύνη της διεθνούς κοινότητας για τη διαφύλαξή του, προς όφελος των σημερινών και των μελλοντικών γενεών. Η εγγραφή συμπυκνώνει, με μοναδικό τρόπο, την αδιάρρηκτη ενότητα της πολιτιστικής και της φυσικής μας κληρονομιάς. Ο Όλυμπος είναι το βουνό που, μέσα από τα ομηρικά έπη και την αρχαία ελληνική γραμματεία, ταξίδεψε την ελληνική μυθολογία και τον ελληνικό πολιτισμό σε ολόκληρο τον κόσμο. Παραμένει το αιώνιο σύμβολο της κατοικίας των Ολυμπίων Θεών, και ενός πολυδιάστατου και “δραματικού” τοπίου, εμπνέοντας δέος και σεβασμό και συνεχίζοντας να τροφοδοτεί τη σκέψη, την τέχνη, τις επιστήμες και την παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία.

Οι χαρακτηρισμοί του Ολύμπου στα έργα του Ομήρου -«πολύπτυχος», για τις πολυάριθμες κορυφές του, «μακρός», που δεσπόζει επιβλητικά στον ορίζοντα, «νιφόεις» χιονοσκεπής, «πολυδειράς» για τις πολλές χαράδρες του- αποτέλεσαν την αφετηρία αυτής της διαχρονικής έμπνευσης. Η εικόνα του Ολύμπου, όπως αποτυπώθηκε από την ποιητική ιδιοφυία του Ομήρου, πριν από σχεδόν τρεις χιλιετίες, παραμένει αναλλοίωτη μέχρι σήμερα, προκαλώντας το ίδιο συναίσθημα θαυμασμού και σεβασμού στον σύγχρονο επισκέπτη. Θερμές ευχαριστίες προς τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στην UNESCO Γιώργο Κουμουτσάκο, για τη σταθερή και ουσιαστική υποστήριξή του, καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, προς τα στελέχη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του ΟΦΥΠΕΚΑ, καθώς και της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πιερίας του Υπουργείου Πολιτισμού. Η επιστημονική κατάρτιση, η αφοσίωση και η άριστη συνεργασία τους οδήγησαν στην επίτευξη του κοινού στόχου της εγγραφής, μιας πολυσήμαντης επιτυχίας που μας κάνει όλους περήφανους».

Από την πλευρά του ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε:

«Το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας αποτελεί ζωντανό και αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας, της ιστορίας και του πολιτισμού μας. Η προστασία και η ανάδειξή του βρίσκονται στον πυρήνα της κυβερνητικής μας πολιτικής. Ο Όλυμπος ανακηρύχθηκε πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας το 1938, αποτελεί καταφύγιο για σπάνια αρπακτικά, ενώ φιλοξενεί το 28% των φυτικών ομάδων -πάνω από 1900 είδη και μάλιστα 27 εξ αυτών που φύονται μόνο στον Όλυμπο και πουθενά αλλού στον κόσμο- και σημαντικούς πληθυσμούς πανίδας. Από τον Όλυμπο, ένα παγκόσμιο σύμβολο που συνδέει τον αρχαίο μύθο του υψηλότερου βουνού της Ελλάδας, ως κατοικίας των θεών, με το περιβαλλοντικό μέλλον της πατρίδας μας, μέχρι τα Απάτητα Βουνά και τα νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και υλοποιούμε, αποδεικνύουμε στην πράξη ότι η προστασία της φύσης και της βιοποικιλότητας αποτελεί σταθερή εθνική προτεραιότητα. Με την ίδρυση και την ενίσχυση του ΟΦΥΠΕΚΑ θέσαμε τις βάσεις για μια σύγχρονη και ολοκληρωμένη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών της χώρας. Μέσα από τη συστηματική συνεργασία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του Υπουργείου Πολιτισμού και του ΟΦΥΠΕΚΑ, καταρτίστηκε ο πλήρης φάκελος της υποψηφιότητας του Ολύμπου για την ένταξή του στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO, ολοκληρώνοντας με επιτυχία μια προσπάθεια που είχε ξεκινήσει το 2014.Περνάμε τώρα από τη διεθνή αναγνώριση στα συγκεκριμένα έργα.

Το αμέσως επόμενο διάστημα υλοποιούμε στον Όλυμπο παρεμβάσεις ύψους άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ, με στόχο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την αειφόρο ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής. Θερμές ευχαριστίες και συγχαρητήρια στην Δρα Διονύσια Χατζηλάκου, διευθύντρια του ΟΦΥΠΕΚΑ που ηγήθηκε της όλης προσπάθειας, καθώς και σε όλους όσοι συνέβαλαν σε αυτή τη μεγάλη εθνική επιτυχία. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στην Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, με την οποία συνεργαστήκαμε για ακόμη μία φορά εποικοδομητικά προς όφελος της Πατρίδας μας. Και μία ξεχωριστή μνεία για την υποστήριξη στον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στην UNESCO, Γιώργο Κουμουτσάκο. Συνεχίζουμε με σχέδιο και συνέπεια, ώστε να προστατεύσουμε και να αναδείξουμε τη μοναδική φυσική και πολιτιστική κληρονομιά της χώρας μας για τις σημερινές και τις επόμενες γενιές».

Η εγγραφή του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO θεωρείται εξέλιξη με πολλαπλή σημασία, καθώς αναμένεται να ενισχύσει την προστασία του φυσικού πλούτου, την προβολή της πολιτιστικής του κληρονομιάς και τις προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής.