Τουρκική Εισβολή: Ημερολογιακά τραγικός Ιούλιος και Αύγουστος 1974

9 Αυγούστου 1974, Γενεύη ΙΙ – Το τηλεγράφημα προς Κάλαχαν και CIA

Πώς εξηγείται ο χάρτης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ

Φανούλα Αργυρου από το simerini.sigmalive.com

Η Ann Warburton

Ο επικήδειός της από τη βρετανική «The Guardian», 15.6.2015.

https://www.theguardian.com/politics/2015/jun/15/dame-anne-warburton

Μέρος Γ΄

Τα βρετανικά σχέδια πρότειναν διχοτόμηση ή ομοσπονδιακή λύση

Στις 22 Ιουλίου, πριν ξεκινήσει η Γενεύη Ι, ο Τζέιμς Κάλαχαν πήρε επειγόντως αξιολόγηση από το Φόρεϊν Όφις ως προς τον προσανατολισμό «λύσης». Το έγγραφο ετοιμάστηκε με μεγάλη βιασύνη και σημείωνε ότι θα χρειαζόταν επεξεργασία. Όμως, το περιεχόμενό του είναι υψίστης σημασίας, γιατί εκθέτει τη βρετανική πολιτική από τον Ιούλιο του 1974 μέχρι το «Σχέδιο Ανάν» και το δημοψήφισμα της 24ης Απριλίου 2004. Και παρουσιάζει και μιαν άλλη ενδιαφέρουσα εναλλακτική λύση – που είχε ξανασυζητηθεί μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης, το 1958 και το 1964, αλλά απορρίφθηκε σε όλες τις περιπτώσεις – εκείνη της πλήρους μετακίνησης των Τουρκοκυπρίων από την Κύπρο…

Μεταξύ άλλων μελετήθηκαν ως εναλλακτικές λύσεις:

Τρόπος διαμοιρασμού της εξουσίας σε μια ανεξάρτητη Κύπρο – Εξάλειψη της τουρκικής μειονότητας – Ανταλλαγή πληθυσμών εντός της Κύπρου: διχοτόμηση ή ομοσπονδιακή λύση.

Το Φόρεϊν Όφις ενδεικτικά ακολούθησε την τελευταία επιλογή. Το έγγραφο είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένο με τη βρετανο-τουρκική πολιτική για γεωγραφικό διαχωρισμό και τη δημιουργία δύο συνιστώντων ομόσπονδων κρατών, που υποστήριξαν από τις 3.1.1964 μέχρι σήμερα, μέσω της Δι-κοινοτικής, Δι-ζωνικής Ομοσπονδίας, η οποία έχει τις καταβολές της από το 1955…

Γενεύη ΙΙ – Ξεκίνησε στις 8 Αυγούστου με επικεφαλής και πάλι τον Κάλαχαν και το επιτελείο του από το Φόρεϊν Όφις. Αυτήν τη φορά η Διάσκεψη ήταν πενταμελής, με τη συμμετοχή και Βρετανών ανώτερων στρατιωτικών, με συμβαλλόμενα μέρη τον Γλ. Κληρίδη με τους συμβούλους του και τον Ρ. Ντενκτάς με τους δικούς του. Με βωβούς παρατηρητές τον Αμερικανό Άρθουρ Χάρτμαν (στην πρώτη Γενεύη είχε παρευρεθεί ο Γουίλιαμ Πάφουμ) και τον Σοβιετικό Βίκτορ Μίνιν, που επίσης παρευρέθη στη Γενεύη Ι.

Οι Ελληνοκύπριοι σύμβουλοι: Μιχαλάκης Τριανταφυλλίδης, Τάσσος Παπαδόπουλος, Κρίτων Τορναρίτης και Πολύβιος Πολυβίου. Ο μόνος επιζών ο τελευταίος.

9 Αυγούστου – Χάρτες

9 Αυγούστου – Έφθασε από την Κύπρο ο Βρετανός συνταγματάρχης (Colonel) Jerry Hunter, με τους τελευταίους χάρτες οριοθέτησης (demarcation maps) της γραμμής Αττίλα (είχαν αναλάβει οι Βρετανοί). Λόγω της ασταμάτητης προέλασης των τουρκικών στρατευμάτων, οι χάρτες άλλαζαν συνεχώς. Σύμφωνα με αυτούς τους χάρτες, που δόθηκαν και στους Αμερικανούς, σε συνδυασμό με τη ροή των πληροφοριών που έρχονταν για δεύτερη εισβολή, οι Μυστικές Υπηρεσίες Βρετανίας και Αμερικής διαμόρφωναν και προσάρμοζαν τους δικούς τους χάρτες παρακολουθήσεως και προβλέψεως.

9 Αυγούστου – Το τηλεγράφημα των Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών, που φανέρωσε γι’ ακόμα μια φορά πόσα γνώριζαν οι Βρετανοί ΠΡΙΝ από την πρώτη εισβολή ΚΑΙ ΤΙ θα ακολουθούσε!

Απόρρητο τηλεγράφημα μόνο για τα μάτια του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (εστάλη και στη CIA στην Ουάσιγκτον), προς Κάλαχαν (και βρετανικές αποστολές) για τις τουρκικές προθέσεις για δεύτερη εισβολή, με στόχο την κατάληψη περιοχών πέραν της γραμμής πέντε μιλίων ανατολικά της Μόρφου, μέσω Λευκωσίας, φθάνοντας στην Αμμόχωστο. Γραμμή διά μέσου Λευκωσίας που θα περνούσε ανατολικά της πρωτεύουσας, θα αιχμαλώτιζε το ξενοδοχείο «Λήδρα Πάλας», τα δικαστήρια, και τα τουρκικά στρατεύματα θα προχωρούσαν σε μια γραμμή που επεκτεινόταν μέχρι τον κυκλικό κόμβο «Κολοκασίδη» (Colocassidesround-about.)

ΚΑΙ ΤΟ ΠΙΟ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΟ: «Πιστεύουμε το σχέδιο στρατιωτικά έχει νόημα (the plan makes military sense). Και θα είναι στο πλαίσιο των δυνατοτήτων των τουρκικών δυνάμεων που βρίσκονται τώρα στην Κύπρο να το εκτελέσουν και οι Τούρκοι μπορούν να εκτελέσουν την 3η φάση δίχως να αντιμετωπίσουν ελληνική επίθεση… Το σχέδιο είναι σύμφωνα με ό,τι γνωρίζαμε για τα τουρκικά σχέδια πριν από την επέμβαση: Πιστεύουμε οι Τούρκοι πάντα ήλπιζαν να εξασφαλίσουν την Αμμόχωστο… για την οποία είχε μιλήσει ο Ecevit… και το εκπληκτικό είναι η δήλωση πως το σχέδιο θα εκτελεστεί ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων στη Γενεύη και όχι αργότερον της 20ής Αυγούστου…» (Οι υπογραμμίσεις της συγγραφέως).

9 Αυγούστου – Ο Κάλαχαν ενημέρωσε τον Χάρτμαν και αυτός τον Σίσκο στην Ουάσιγκτον για τις πληροφορίες και ότι και oι δικοί τους (Αμερικανοί) είχαν πρόσβαση στις ίδιες πληροφορίες για 2η εισβολή από τους Βρετανούς. Το τηλεγράφημα στάλθηκε και στη CIA…

Σχετικό αμερικανικό έγγραφο επιβεβαιώνεται με το πρωτογενές βρετανικό.

Και έτσι εξηγείται και ο χάρτης που βρέθηκε στα αμερικανικά αρχεία, που λανθασμένα ονομάστηκε αρχικά ως ‘‘χάρτης Kissinger’’, ενώ στο πάνω μέρος του χάρτη ο τίτλος λέγει καθαρά ότι «Ο χάρτης αυτός ετοιμάστηκε από την Υπηρεσία Πληροφοριών και Έρευνας προβάλλοντας τις τουρκικές κινήσεις στην Κύπρο, 13 Αυγούστου 1974» (Map done by the Bureau of Intelligence and Research projecting Turkish moves on Cyprus 13 August 1974).

Στον χάρτη καταγράφηκαν οι διάφορες φάσεις των τουρκικών προελάσεων όπως ακριβώς είχαν και όσες θα ακολουθούσαν, σύμφωνα με τις έγκυρες πληροφορίες που είχαν οι Βρετανοί από τις 17 Ιουλίου 1974 και τις οποίες μοιράζονταν με τους Αμερικανούς …

Για όσους διερωτώνται, λοιπόν, πώς και γνώριζαν οι Αμερικανοί από τις 13 Αυγούστου τις επόμενες κινήσεις Ετζεβίτ.

9 Αυγούστου – Το βράδυ, στις 10 μ.μ., ο Κάλαχαν μετέφερε στους Γλ. Κληρίδη και Μιχαλάκη Τριανταφυλλίδη τις τουρκικές απαιτήσεις για μεγάλες αυτόνομες περιοχές και, παρ’ όλο που ο Κληρίδης δεχόταν διοικητικό ομόσπονδο σύστημα, κάτι τέτοιο δεν θα μπορούσε να το πουλήσει στον κόσμο στην Κύπρο.

Ο Callaghan στη Γενεύη ήταν πλήρως ενήμερος για τις τουρκικές προθέσεις 2ης εισβολής, όπως γνώριζε και για την πρώτη από τις 16 Ιουλίου 1974. Και ενημέρωνε σχετικά τους Αμερικανούς.

10 Αυγούστου – Η Ann Warburton, Βρετανίδα αντιπρόσωπος στα Ηνωμένα Έθνη (βρισκόταν στη Γενεύη ΙΙ και παρευρέθη και στη συνάντηση Ετζεβίτ/Γουίλσον 17 Ιουλίου στην πρωθυπουργική κατοικία), ενημέρωσε τον Χάρτμανότι στις 17 Ιουλίου ο Ετζεβίτ τούς είχε εξηγήσει μέχρι πού θα έφθανε η γραμμή Αττίλα (Αμμόχωστο) και του ζήτησε να ενημερώσει τον Χένρι Κίσινγκερ…

Η Ann Warburton ήταν η πρώτη γυναίκα πρέσβης της Μ. Βρετανίας, όταν διορίστηκε το 1976 στη Δανία. Πέθανε το 2015. Σ’ αυτήν την προσωπικότητα οφείλουμε τόσο εμείς όσο και οι Αμερικανοί (Κίσινγκερ), τη γνώση ότι ο Ετζεβίτ είχε ενημερώσει τους Βρετανούς μέχρι πού θα τραβούσε τη γραμμή Αττίλα του…

Πηγές: Βρετανικό Εθνικό Αρχείο, Αμερικανικά Αρχεία – Βιβλίο «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019».

*Η συνέχεια 9-14/8/1974, στο Μέρος Δ’ το ερχόμενο Σάββατο