Iris: Πώς μια απλή μεταφορά χρημάτων μπορεί να ενεργοποιήσει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς της Εφορίας

Η υπηρεσία IRIS έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας, μετατρέποντας τις καθημερινές συναλλαγές σε υπόθεση λίγων δευτερολέπτων.

Η ταχύτητα, η ευκολία και το γεγονός ότι δεν υπάρχουν προμήθειες για μικροποσά, έχουν κάνει εκατομμύρια πολίτες να τη χρησιμοποιούν καθημερινά.

Ωστόσο, η ψηφιακή αυτή ευκολία κρύβει κινδύνους, καθώς δημιουργεί τη λανθασμένη ψευδαίσθηση ότι τα ποσά αυτά κινούνται κάτω από το «ραντάρ» της Εφορίας.

Όπως επισήμανε η φοροτεχνικός Νίκη Βομπιράκη, μιλώντας στην ΕΡΤ, κάθε χρηματική διακίνηση μέσω του τραπεζικού συστήματος αφήνει σαφές ηλεκτρονικό ίχνος. Ανάλογα με τον σκοπό, το ποσό και τη σχέση των εμπλεκομένων προσώπων, μια απλή μεταφορά μπορεί να θεωρηθεί δωρεά ή γονική παροχή, ενεργοποιώντας συγκεκριμένες φορολογικές υποχρεώσεις.

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι μεταφορές γίνονται απολύτως ελεύθερα και χωρίς καμία φορολογική επιβάρυνση.

Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, χρήματα που στέλνουν οι γονείς σε ανήλικα παιδιά ή φοιτητές έως 25 ετών θεωρούνται απλό χαρτζιλίκι, εφόσον καλύπτουν συνήθεις ανάγκες διαβίωσης.

Αυτές οι αφορολόγητες δαπάνες περιλαμβάνουν το ενοίκιο της φοιτητικής κατοικίας, τα δίδακτρα, τα εκπαιδευτικά συγγράμματα, τα έξοδα μετακίνησης και τη διατροφή. Για τις παραπάνω μεταφορές δεν υπάρχει συγκεκριμένο όριο ποσού, ούτε απαιτείται δήλωση στην πλατφόρμα myProperty. Η βασική προϋπόθεση, όμως, είναι τα χρήματα να πηγαίνουν αποκλειστικά για τρέχουσες ανάγκες και όχι για αγορές περιουσιακών

Το σκηνικό αλλάζει ριζικά όταν τα χρήματα που μεταφέρονται δεν αφορούν την καθημερινότητα, αλλά την απόκτηση κάποιου περιουσιακού στοιχείου. Αν η μεταφορά μέσω IRIS ή e-banking γίνει για αγορά ακινήτου, οχήματος, για αποπληρωμή προσωπικού δανείου, άνοιγμα επιχείρησης ή απλώς για αποταμίευση, η Εφορία το θεωρεί επαύξηση περιουσίας. Σε αυτή την περίπτωση, η συναλλαγή θεωρείται γονική παροχή ή δωρεά και απαιτείται επίσημη δήλωση στο myProperty, ακόμη κι αν η πράξη είναι τελικά αφορολόγητη.

Το ύψος του φόρου εξαρτάται άμεσα από τον βαθμό συγγένειας αλλά και από τον τρόπο μεταφοράς των χρημάτων.

Για την πρώτη κατηγορία συγγένειας (σύζυγοι, παιδιά, γονείς, παππούδες, εγγόνια) ισχύει αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ, υπό την απαράβατη προϋπόθεση ότι η μεταφορά γίνεται μέσω του τραπεζικού συστήματος. Για ποσά άνω των 800.000 ευρώ επιβάλλεται φόρος 10% μόνο για το υπερβάλλον ποσό. Αντιθέτως, αν η δωρεά μεταξύ συγγενών πρώτου βαθμού γίνει με μετρητά στο χέρι, το αφορολόγητο χάνεται και επιβάλλεται αυτοτελής φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.

Για μεταφορές μεταξύ αδελφών, οι οποίοι ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία συγγένειας, δεν υπάρχει αφορολόγητο όριο και επιβάλλεται φόρος 20% από το πρώτο ευρώ. Πολύ αυστηρότερο είναι το πλαίσιο για μεταφορές μεταξύ φίλων, γνωστών ή τρίτων προσώπων (τρίτη κατηγορία), όπου η φορολόγηση φτάνει το 40% από το πρώτο ευρώ.

Παράλληλα, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις λεγόμενες «τριγωνικές» μεταφορές, όπου τα χρήματα περνούν από έναν αδελφό στον γονέα και μετά στον άλλο αδελφό για να αποφευχθεί ο συντελεστής 20%. Οι ελεγκτικές αρχές εντοπίζουν εύκολα αυτές τις διαδρομές και καταλογίζουν τους φόρους κανονικά.

Η σημασία της σωστής αιτιολογίας

Το ισχυρότερο όπλο του φορολογούμενου απέναντι σε έναν μελλοντικό έλεγχο είναι το πεδίο της αιτιολογίας κατά τη μεταφορά. Οι ειδικοί συνιστούν να αποφεύγονται τα κενά πεδία, τα ασαφή σχόλια ή τα αστεία και να γράφεται με απόλυτη ακρίβεια ο πραγματικός λόγος της συναλλαγής, όπως «Ενοίκιο φοιτητικής κατοικίας» ή «Συμμετοχή σε έξοδα ταξιδιού». Αυτή η μικρή λεπτομέρεια αρκεί για να αποτυπώσει ορθά τη συναλλαγή και να γλιτώσει τον πολίτη από άδικα πρόστιμα.