Συναγερμός στα σύνορα που δεν εισακούστηκε: Οι εβδομάδες πριν από την εισβολή στη Θέουτα
Εβδομάδες πριν από τη μαζική «εισβολή» περισσότερων από 70.000 μεταναστών στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα
εργαζόμενοι στα σύνορα είχαν προειδοποιήσει την ισπανική κυβέρνηση
ότι οι αφίξεις δια θαλάσσης αυξάνονταν, καθώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενθάρρυναν ολοένα περισσότερους ανθρώπους να επιχειρήσουν το πέρασμα.
Όπως δήλωσαν στο Reuters, οι προειδοποιήσεις τους δεν εισακούστηκαν και η κεντρική κυβέρνηση δεν έλαβε έγκαιρα μέτρα.
Η κυβέρνηση της Ισπανίας απέδωσε το φονικό κύμα της 29ης και 30ής Ιουλίου σε παραπληροφόρηση σχετικά με απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της Ισπανίας πως όσοι εντοπίζονται στη θάλασσα κατά την προσπάθεια να φτάσουν στη Θέουτα ή τη Μελίγια δεν μπορούν να επιστρέφονται αυτόματα στο Μαρόκο. Σύμφωνα με τη Μαδρίτη, πίσω από την παραπληροφόρηση ήταν εγκληματικά δίκτυα διακινητών.
Ωστόσο, δημόσιες και ιδιωτικές προειδοποιήσεις συνδικάτων που εκπροσωπούν εργαζομένους στα σύνορα, τις οποίες εξέτασε το Reuters, δείχνουν ότι οι ισπανικές αρχές είχαν ενημερωθεί αρκετές εβδομάδες νωρίτερα για τον κίνδυνο κλιμάκωσης των αφίξεων και είχαν κληθεί να δράσουν άμεσα.
Οι ισπανικές αρχές αναφέρουν ότι 80 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά το κύμα εισόδου, ενώ οι μαροκινές αρχές ανακοίνωσαν ότι ανέσυραν 14 σορούς στο έδαφός τους. Ο επιβεβαιωμένος απολογισμός ανέρχεται έτσι σε τουλάχιστον 94 νεκρούς, ενώ οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκτιμούν ότι υπάρχουν και άλλοι αγνοούμενοι και ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι υψηλότερος.
«Ένα εκρηκτικό κοκτέιλ»
Ο Ρασίντ Σμπίχι, εκπρόσωπος του συνδικάτου της ισπανικής Πολιτοφυλακής AUGC στη Θέουτα, δήλωσε ότι κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί την έκταση των γεγονότων της 30ής Ιουλίου.
Ωστόσο, όπως είπε στο Reuters, οι εργαζόμενοι στα σύνορα αντιλαμβάνονταν ότι η δικαστική απόφαση θα οδηγούσε σε περισσότερες αφίξεις.
«Η απόφαση, οι εγκληματικές συμμορίες και τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης ήταν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών υποστηρίζει από την πλευρά του ότι, μετά τη δικαστική απόφαση, εξετάστηκαν διάφορες επιλογές και τελικά τοποθετήθηκε πλωτό φράγμα στη θάλασσα την 1η Αυγούστου.
Σύμφωνα με το υπουργείο, η προεργασία επέτρεψε την εγκατάσταση του φράγματος μόλις 48 ώρες μετά την απόφαση να ληφθεί το συγκεκριμένο μέτρο, η οποία ακολούθησε τη μαζική άφιξη της 30ής Ιουλίου.
Οι προειδοποιήσεις για το «νομικό κενό»
Το Reuters εξέτασε έξι γραπτές αναφορές και επιστολές που είχαν σταλεί στην εκπρόσωπο της ισπανικής κυβέρνησης στη Θέουτα και στον επικεφαλής της αστυνομίας του θύλακα από συνδικάτα συνοριοφυλάκων, με αιτήματα για σαφείς οδηγίες και άμεση δράση μετά τη δικαστική απόφαση.
Στις 10 Ιουλίου, το συνδικάτο AUGC της Πολιτοφυλακής προειδοποιούσε ότι η απόφαση είχε δημιουργήσει «ένα νομικό κενό», το οποίο μπορούσε να κλείσει μόνο με σαφή πρωτόκολλα.
Τρεις ημέρες αργότερα, το συνδικάτο της αστυνομίας SUP προειδοποιούσε ότι οι εγκληματικές οργανώσεις παρακολουθούν κάθε αλλαγή στο νομικό πλαίσιο και προσαρμόζουν τις διαδρομές και τις μεθόδους τους όταν οι διαδικασίες επαναπροώθησης γίνονται πιο αργές ή περίπλοκες.
Το συνδικάτο ζητούσε ενίσχυση του προσωπικού και μια «συνεκτική και αποτελεσματική» μεταναστευτική πολιτική, ώστε η δικαστική απόφαση να μην τύχει εκμετάλλευσης.
Σε επιστολή προς τον επικεφαλής της αστυνομίας στη Θέουτα, με ημερομηνία 23 Ιουλίου, το συνδικάτο έκανε λόγο για «συνεχείς αφίξεις δια θαλάσσης», οι οποίες ασκούσαν άμεση πίεση στο προσωπικό, καθώς οι υφιστάμενες αστυνομικές υποδομές δεν ήταν σχεδιασμένες για να τις διαχειριστούν. Παράλληλα, ζητούσε τη δημιουργία προσωρινού κέντρου υποδοχής.
Η ισπανική και η μαροκινή πλευρά
Το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας δεν απάντησε στα αιτήματα των συνδικάτων, ενώ η εκπρόσωπος της κυβέρνησης στη Θέουτα πρότεινε συνάντηση αρκετές εβδομάδες αργότερα, σύμφωνα με εκπροσώπους των AUGC και SUP.
Η ισπανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει σύνδεση μεταξύ της αύξησης των αφίξεων πριν από τις 29-30 Ιουλίου και της μαζικής εισόδου που ακολούθησε.
Στο Μαρόκο, το οποίο συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή Ένωση για τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων της, οι αρχές είχαν επίσης εντοπίσει αυξημένες προσπάθειες διέλευσης από τα μέσα Ιουλίου.
Ωστόσο, αυστηρότερα μέτρα, όπως έλεγχοι σε σταθμούς λεωφορείων και τρένων, τέθηκαν σε εφαρμογή μόλις μία ή δύο ημέρες πριν από τη μαζική είσοδο. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, μαρτυρίες ΜΚΟ και αυτόπτη μάρτυρα του Reuters, σημαντικές ενισχύσεις στάλθηκαν μόνο όταν ο αριθμός των μεταναστών έφτασε σε δεκάδες χιλιάδες, στις 29 Ιουλίου.
«Δεν έκαναν τίποτα προληπτικά. Αυτό μου φαίνεται σαν αποτυχία πολιτικής», δήλωσε ο Ρικάρντο Φαμπιάνι, διευθυντής του προγράμματος για τη Βόρεια Αφρική στη Διεθνή Ομάδα Κρίσεων.
Μαροκινός ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος δήλωσε ότι, μετά τη δικαστική απόφαση, το Ραμπάτ είχε ρωτήσει την ισπανική πλευρά εάν θα δημιουργούσε προβλήματα. Δεν αποκάλυψε τι απάντησε η Ισπανία, υποστηρίζοντας πάντως ότι η διαχείριση των συνεπειών ήταν ευθύνη της Μαδρίτης.
Η «έλξη» και ο ρόλος της Ευρώπης
Το περιστατικό επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για την εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτες χώρες για τον έλεγχο των συνόρων της.
Το Μαρόκο λαμβάνει χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την επιτήρηση των συνόρων, ενώ η ισπανική και η μαροκινή πλευρά εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τη συνεργασία τους στενή και αποτελεσματική.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δηλώσει ότι θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τις δύο χώρες για την ενίσχυση της προστασίας των συνόρων, ενώ Ισπανία και Μαρόκο διερευνούν τις συνθήκες που οδήγησαν στα γεγονότα του Ιουλίου.
Μαροκινοί αξιωματούχοι, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη πρέπει να κάνει περισσότερα για να αποτρέψει εξαρχής τους ανθρώπους από το να επιχειρούν το επικίνδυνο ταξίδι.
Η ισπανική κυβέρνηση έχει υιοθετήσει διαφορετική προσέγγιση στο μεταναστευτικό σε σχέση με αρκετές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, τάσσεται υπέρ μιας πιο ανθρωπιστικής πολιτικής και έχει προχωρήσει στην καταγραφή μεταναστών χωρίς έγγραφα, ώστε να μπορούν να εργαστούν και να συμβάλουν στην οικονομία της χώρας.
«Αν η Ισπανία ανακοινώνει ότι είναι πρόθυμη να δεχθεί όλους τους μετανάστες,γιατί τους αναγκάζουμε να πηδούν τους φράχτες και να πέφτουν στη θάλασσα;» δήλωσε αυτή την εβδομάδα ο υπουργός Δικαιοσύνης του Μαρόκου Αμπντελατίφ Ουάχμπι. «Ας ανοίξουμε τα σύνορα. Αν πρόκειται να τους δεχθείτε, γιατί τους σταματάμε;» σημείωσε.
