Η πανεθνική εκστρατεία της Κίνας το 1958 για την εξόντωση των σπουργιτιών – προκάλεσε λιμό, τον μεγαλύτερο στην ιστορία
Στη σύγχρονη ιστορία, λίγες πολιτικές πρωτοβουλίες είχαν τόσο καταστροφικές οικολογικές
και ανθρωπιστικές συνέπειες όσο οι αποφάσεις που ελήφθησαν
κατά τη διάρκεια του κινεζικού κομμουνιστικού καθεστώτος στα τέλη της δεκαετίας του 1950.
Υπό την ομπρέλα του οικονομικού και κοινωνικού προγράμματος γνωστού ως το Μεγάλο Άλμα προς τα Εμπρός, ο ηγέτης Μάο Τσε Τουνγκ ξεκίνησε το 1958 μια εθνική πρωτοβουλία για την απολύμανση και την προστασία της γεωργίας που θα άλλαζε για πάντα το πρόσωπο της χώρας, αλλά με τρομερό κόστος σε ανθρώπινες ζωές.
Τι ήταν η «Εκστρατεία των Τεσσάρων Παρασίτων» του 1958;
Η πρωτοβουλία, που επίσημα ονομάζεται Εκστρατεία για τα Τέσσερα Παράσιτα, σχεδιάστηκε για την εξάλειψη ειδών που θεωρούνται υπεύθυνα για τη μετάδοση ασθενειών και την καταστροφή των καλλιεργειών. Οι στόχοι που έθεσαν οι αρχές του Πεκίνου ήταν οι αρουραίοι, οι μύγες, τα κουνούπια και τα σπουργίτια. Από αυτά, το σπουργίτι του αγρού έχει προσελκύσει την μεγαλύτερη προσοχή από τον κρατικό μηχανισμό, κατηγορούμενο άδικα ότι τρώει υπερβολικά πολλά δημητριακά, σπόρους και καρπούς καλλιεργειών που προορίζονται για τον πληθυσμό.
Η κρατική προπαγάνδα μετέτρεψε την εξάλειψη αυτών των ειδών σε πατριωτικό καθήκον.
Απλοί Κινέζοι κινητοποιήθηκαν σε μεγάλη κλίμακα, φτάνοντας στο αποκορύφωμά τους τον χειμώνα και την άνοιξη του 1958, όταν ολόκληρο το έθνος, συμπεριλαμβανομένων των μαθητών ηλικίας άνω των πέντε ετών, συμμετείχε σε αυτό που το καθεστώς ονόμασε πολεμική προσπάθεια κατά της φύσης.
Μέθοδοι εξόντωσης: ο θόρυβος ως όπλο και το περιστατικό στην πολωνική πρεσβεία Οι αρχές έδωσαν οδηγίες στον πληθυσμό να χρησιμοποιήσει μια τεχνική ακραίας εξάντλησης κατά των πτηνών.
Οι άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους και τα χωράφια χτυπώντας κατσαρόλες, τηγάνια, γκονγκ και τύμπανα, κάνοντας έναν εκκωφαντικό θόρυβο.
Ο στόχος ήταν να αποτραπεί η προσγείωση των σπουργιτιών σε κλαδιά ή στέγες για να ξεκουραστούν.
Αναγκασμένα να πετούν για ώρες, τα πουλιά απλώς έπεφταν νεκρά από τον ουρανό, εξαντλημένα.
Παράλληλα, οι πολίτες κατέστρεφαν φωλιές, έσπαγαν αυγά και σκότωναν νεοσσούς.
Κυβερνητικές αναφορές της εποχής, αν και ενδεχομένως υπερβολικές, έκαναν λόγο για σχεδόν δύο δισεκατομμύρια σπουργίτια που σκοτώθηκαν κατά το πρώτο έτος της εκστρατείας, ωθώντας το είδος στο χείλος της εξαφάνισης στην Κίνα.
Ένα παράξενο επεισόδιο αυτής της κινητοποίησης έλαβε χώρα στην πολωνική πρεσβεία στο Πεκίνο, όπου βρήκαν καταφύγιο αρκετά σπουργίτια. Το διπλωματικό προσωπικό αρνήθηκε το αίτημα των Κινέζων να εισέλθουν στον χώρο της πρεσβείας για να εξοντώσουν τα πουλιά.
Σε απάντηση, το πλήθος περικύκλωσε το κτίριο και χτυπούσε αδιάκοπα τύμπανα για δύο ημέρες.
Στο τέλος, οι Πολωνοί αναγκάστηκαν να χρησιμοποιήσουν φτυάρια για να καθαρίσουν την αυλή από δεκάδες σπουργίτια που πέθαναν από εξάντληση πάνω από τη διπλωματική αποστολή.
Η εισβολή ακρίδων και ο μεγάλος κινεζικός λιμός
Οι οικολογικές συνέπειες αυτής της παράλογης εκστρατείας ήταν καταστροφικές. Αν και η αρχική πρόθεση ήταν η αύξηση των γεωργικών αποδόσεων, η μαζική θανάτωση των σπουργιτιών εξάλειψε έναν κρίσιμο φυσικό θηρευτή από το οικοσύστημα.
Ήταν ο Κινέζος ορνιθολόγος Tso-hsin Cheng που απέδειξε επιστημονικά, αναλύοντας το περιεχόμενο του στομάχου των πτηνών, ότι τα σπουργίτια στην πραγματικότητα κατανάλωναν πολύ περισσότερα επιβλαβή έντομα, όπως ακρίδες, από ό,τι σιτηρά.
Χωρίς τον κύριο θηρευτή τους, οι πληθυσμοί ακρίδων και άλλων εντόμων πολλαπλασιάζονταν ανεξέλεγκτα, σχηματίζοντας γιγάντια σμήνη που κατέστρεψαν καλλιέργειες σε όλη τη χώρα.
Ο συνδυασμός αυτής της έκρηξης παρασίτων, των ξηρασιών και των πλημμυρών της περιόδου, και των καταστροφικών γεωργικών πολιτικών του Μεγάλου Άλματος προς τα Εμπρός, οδήγησε σε μια μαζική κατάρρευση της παραγωγής τροφίμων.
Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η εξόντωση των σπουργιτιών ήταν άμεσα υπεύθυνη για τη μείωση σχεδόν 20% της γεωργικής παραγωγής της Κίνας.
Όλα αυτά τα στοιχεία κορυφώθηκαν με τον Μεγάλο Κινεζικό Λιμό (1959-1961), μια ανθρωπιστική καταστροφή στην οποία εκτιμάται ότι 15 έως 55 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους λόγω πείνας.
Αλλαγή κατεύθυνσης και μυστική εισαγωγή σπουργιτιών από την ΕΣΣΔ
Αντιμέτωπος με την ορατή καταστροφή στα χωράφια της χώρας, ο ηγέτης του Κομμουνιστικού Κόμματος συνειδητοποίησε το λάθος του.
Τον Απρίλιο του 1960, ο Μάο Τσε Τουνγκ διέταξε την επίσημη διακοπή της εκστρατείας κατά των σπουργιτιών, τα οποία γρήγορα αντικαταστάθηκαν στη λίστα των παρασίτων από τους κοριούς.
Αλλά η ζημιά είχε ήδη γίνει και το γεωργικό οικοσύστημα βρισκόταν στα πρόθυρα της πλήρους κατάρρευσης.
Για να αποκαταστήσει τον χαμένο πληθυσμό των σπουργιτιών και να ελέγξει τις επαναλαμβανόμενες εισβολές εντόμων, η ηγεσία στο Πεκίνο πήρε μια απροσδόκητη και μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας απόφαση:
Η Κίνα εισήγαγε κρυφά 250.000 σπουργίτια από τη Σοβιετική Ένωση.
Έτσι, αυτό που ξεκίνησε ως ένας κηρυχθείς πόλεμος κατά της φύσης στο όνομα της ευημερίας κατέληξε σε ένα από τα πιο θανατηφόρα οικολογικά και πολιτικά λάθη στην ιστορία.
—
