Νεκρός στα 89 του χρόνια ο βασιλιάς της Νορβηγιας

Ο βασιλιάς Χάραλντ Ε΄ της Νορβηγίας έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών, όπως ανακοίνωσε το Βασιλικό Ανάκτορο

Ο μονάρχης πέθανε ειρηνικά στις 06:35 το πρωί της Παρασκευής 28 Αυγούστου στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Όσλο, όπου νοσηλευόταν από τις 17 Αυγούστου.

Ο Χάραλντ αντιμετώπιζε τα τελευταία χρόνια σειρά προβλημάτων υγείας.

Η πρόσφατη νοσηλεία του συνδεόταν με αιμολυτική αναιμία, ενώ κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο νοσοκομείο αντιμετωπίστηκε και για βακτηριακή λοίμωξη στο αίμα. Την Πέμπτη το Παλάτι είχε ανακοινώσει ότι η κατάσταση της υγείας του ήταν «εξαιρετικά σοβαρή».

Ο θάνατός του σηματοδοτεί το τέλος μιας βασιλείας που διήρκεσε περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Ο Χάραλντ ανέβηκε στον θρόνο το 1991, μετά τον θάνατο του πατέρα του, βασιλιά Όλαφ Ε΄, και υπήρξε μέχρι σήμερα ο γηραιότερος εν ενεργεία μονάρχης της Ευρώπης.

Με τον θάνατο του Χάραλντ, ο 53χρονος διάδοχος πρίγκιπας Χάακον αναλαμβάνει αυτομάτως τον θρόνο της Νορβηγίας.

Ο Χάακον είχε ήδη αναλάβει αυξημένα καθήκοντα ως αντιβασιλέας κατά την περίοδο της ασθένειας του πατέρα του.

Ο Χάραλντ, παρά τα σοβαρά προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε, είχε επανειλημμένα αποκλείσει το ενδεχόμενο παραίτησής του. Το 2024 είχε δηλώσει ότι ο όρκος που έδωσε όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του ήταν ισόβιος, επιμένοντας ότι δεν θα ακολουθούσε το παράδειγμα άλλων Ευρωπαίων μοναρχών που παραιτήθηκαν.

Η Νορβηγία διαθέτει συνταγματική μοναρχία, με τον μονάρχη να έχει κατά κύριο λόγο συμβολικό και θεσμικό ρόλο, ενώ η πολιτική εξουσία ασκείται από την εκλεγμένη κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο.

Ο Χάραλντ γεννήθηκε το 1937 και ήταν μόλις τριών ετών όταν η ναζιστική Γερμανία εισέβαλε στη Νορβηγία το 1940. Η μητέρα του, πριγκίπισσα Μάρθα, τον πήρε μαζί με τις αδελφές του στη Σουηδία και στη συνέχεια στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ ο πατέρας του και ο παππούς του παρέμειναν στη Βρετανία μαζί με τη νορβηγική κυβέρνηση στην εξορία.

Η οικογένεια επέστρεψε στη Νορβηγία το 1945, μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Χάραλντ σπούδασε στη Νορβηγική Στρατιωτική Ακαδημία και στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ενώ από νεαρή ηλικία συνδέθηκε στενά με την ιστιοπλοία.

Συμμετείχε σε τρεις Ολυμπιακούς Αγώνες ως ιστιοπλόος, ενώ το 1968 παντρεύτηκε τη Σόνια Χάραλντσεν, μια κοινή θνητή, μετά από χρόνια αναμονής για την έγκριση του πατέρα του. Ο γάμος θεωρήθηκε σημαντική αλλαγή για τη νορβηγική μοναρχία και το ζευγάρι απέκτησε δύο παιδιά, τον Χάακον και την πριγκίπισσα Μάρθα Λουίζ.

Ο Χάραλντ προσπάθησε να εκσυγχρονίσει τον βασιλικό οίκο και να διατηρήσει τη μοναρχία κοντά στην κοινωνία. Η εικόνα του ήταν περισσότερο αυτή ενός προσιτού και συγκρατημένου μονάρχη παρά ενός αυστηρού εκπροσώπου μιας αποστασιοποιημένης αυλής.

Ιδιαίτερα ισχυρό αποτύπωμα άφησε η στάση του μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις του Άντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ το 2011, όταν 77 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Ο Χάραλντ μίλησε τότε υπέρ μιας ανοιχτής, δημοκρατικής και ελεύθερης Νορβηγίας, λόγος που ενίσχυσε την εικόνα του ως συμβόλου εθνικής ενότητας.

Στα χρόνια της βασιλείας του, η Νορβηγία γνώρισε σημαντική οικονομική ανάπτυξη, με τον πλούτο από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο να μεταμορφώνει τη χώρα. Ο ίδιος παρέμεινε δημοφιλής, ενώ η μοναρχία διατήρησε ισχυρή κοινωνική βάση.

Ο θάνατος του Χάραλντ έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τη νορβηγική βασιλική οικογένεια.

Η σύζυγος του νέου βασιλιά, η πριγκίπισσα διάδοχος Μέτε-Μάριτ, βρέθηκε τους τελευταίους μήνες στο επίκεντρο έντονης κριτικής εξαιτίας της αλληλογραφίας της με τον Τζέφρι Έπσταϊν, η οποία αποκαλύφθηκε μέσα από έγγραφα που δημοσιοποιήθηκαν στις ΗΠΑ. Η ίδια έχει εκφράσει τη λύπη της για τη σχέση αυτή, ενώ δεν έχει κατηγορηθεί για παράνομη πράξη.

Παράλληλα, ο γιος της από προηγούμενη σχέση, Μάριους Μποργκ Χόιμπι, καταδικάστηκε τον Ιούνιο σε τέσσερα χρόνια φυλάκισης για δύο βιασμούς και δεκάδες ακόμη κατηγορίες, μεταξύ άλλων για βία. Ο ίδιος έχει ασκήσει έφεση.

Η Μέτε-Μάριτ αντιμετωπίζει επίσης σοβαρό πρόβλημα υγείας και υποβλήθηκε σε μεταμόσχευση πνεύμονα τον Ιούλιο.

Για περισσότερα από 35 χρόνια, ο Χάραλντ Ε΄ αποτέλεσε τη σταθερή μορφή της νορβηγικής μοναρχίας. Παρά τις κρίσεις, τα προβλήματα υγείας και τις αλλαγές που συντελέστηκαν στην κοινωνία, παρέμεινε πιστός στον ρόλο που ανέλαβε το 1991.

Με τον θάνατό του, η Νορβηγία περνά πλέον σε μια νέα εποχή. Ο Χάακον αναλαμβάνει τον θρόνο σε μια περίοδο κατά την οποία η βασιλική οικογένεια καλείται όχι μόνο να διαχειριστεί τη διαδοχή, αλλά και να αντιμετωπίσει τις σοβαρές προκλήσεις που έχουν δοκιμάσει την εικόνα της μοναρχίας.