Γερμανία: 39 έδρες από τις 83 πήρε το AfD
Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) πέτυχε έναν εκλογικό σεισμό στη Σαξονία-Άνχαλτ,
αλλά δεν κατάφερε να κάνει το τελευταίο βήμα που θα της επέτρεπε να κυβερνήσει μόνη της.
Με ποσοστό 43,8% και 39 έδρες σε σύνολο 83, αναδείχθηκε με διαφορά πρώτη δύναμη, όμως έμεινε τρεις έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία.
Και κάπου εδώ αρχίζει το πραγματικό πολιτικό θρίλερ.
Γιατί η AfD όχι μόνο δεν έχει διαθέσιμο κυβερνητικό εταίρο, αλλά ο επικεφαλής της στο κρατίδιο, Ούλριχ Ζίγκμουντ, έχει ήδη απορρίψει τα σενάρια συνεργασίας και έχει δηλώσει ότι το κόμμα δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τις θέσεις του για να σχηματίσει συνασπισμό.
Την ίδια ώρα, τα υπόλοιπα κόμματα εξακολουθούν να κρατούν το λεγόμενο «τείχος προστασίας» απέναντι στην AfD, αρνούμενα να συνεργαστούν μαζί της.
Το αποτέλεσμα, επομένως, είναι παράδοξο: η AfD κέρδισε με τρόπο ιστορικό, βρίσκεται πολύ κοντά στην εξουσία, αλλά δεν μπορεί αυτή τη στιγμή να σχηματίσει κυβέρνηση.
Η AfD πήρε 43,8% των ψήφων, υπερδιπλασιάζοντας το ποσοστό της από τις εκλογές του 2021, όταν είχε συγκεντρώσει 20,8%.
Στο νέο κοινοβούλιο καταλαμβάνει 39 από τις 83 έδρες. Για την απόλυτη πλειοψηφία χρειαζόταν 42.
Αυτό είναι το κρίσιμο στοιχείο της χθεσινής αναμέτρησης: τρία επιπλέον έδρανα θα άλλαζαν πλήρως το πολιτικό τοπίο, καθώς θα έδιναν στην AfD τη δυνατότητα να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, χωρίς να χρειάζεται να περάσει από το «τείχος προστασίας» των υπόλοιπων κομμάτων.
Ο «γρίφος» του Μαγδεμβούργου
Η επόμενη κυβέρνηση της Σαξονίας-Άνχαλτ δεν είναι καθόλου εύκολο να προκύψει.
Οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU) κατέρρευσαν στο 17,2%, ενώ Σοσιαλδημοκράτες (SPD), Πράσινοι και Αριστερά (Die Linke) κινούνται περίπου στο 9%. Το λαϊκιστικό κόμμα Συμμαχία Ζάρα Βάγκενκνεχτ (BSW)πέρασε οριακά το όριο του 5% και εξασφαλίζει κοινοβουλευτική παρουσία, ενώ το φίλα προσκείμενο στις επιχειρήσεις κόμμα των Ελεύθερων Δημοκρατών (FDP) έμεινε εκτός Βουλής.
Το πρόβλημα για την AfD είναι ότι οι αριθμοί των υπόλοιπων κομμάτων δεν μετατρέπονται αυτόματα σε διαθέσιμη κυβερνητική πλειοψηφία.
Το CDU έχει αποκλείσει συνεργασία τόσο με την AfD όσο και με την Αριστερά. Ένας κλασικός συνασπισμός CDU-SPD-Πρασίνων δεν αρκεί για την πλειοψηφία, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο για πολύ πιο σύνθετες λύσεις.
Μία από αυτές θα ήταν κυβέρνηση μειοψηφίας υπό το CDU, η οποία θα χρειάζεται κατά περίπτωση την ανοχή της Αριστεράς. Αντίστοιχο μοντέλο έχει ήδη εμφανιστεί στη γειτονική Θουριγγία.
Το Reuters είχε προειδοποιήσει πριν από τις εκλογές ότι το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το ποια κόμματα θα περάσουν το όριο του 5%, ακριβώς επειδή αυτό θα καθόριζε τους συσχετισμούς των εδρών και τις πιθανότητες σχηματισμού κυβέρνησης.
Η AfD δεν θέλει «νερό στο κρασί»
Ο Ούλριχ Ζίγκμουντ δεν δείχνει διατεθειμένος να αναζητήσει έναν συμβιβαστικό δρόμο. Μετά τη νίκη του, έστειλε το μήνυμα ότι η AfD έχει λάβει «εντολή» για αλλαγή και ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τις βασικές της θέσεις για να σχηματίσει έναν κυβερνητικό συνασπισμό.
Το Reuters μεταφέρει ότι ο Ζίγκμουντ απέρριψε ακόμη και την ιδέα μιας συμφωνίας με το BSW, χαρακτηρίζοντάς την «mess», δηλαδή ένα μπέρδεμα, και άφησε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο νέων εκλογών εάν δεν βρεθεί λύση.
Αυτό δημιουργεί μια ιδιαίτερα παράδοξη κατάσταση: η AfD έχει το ισχυρότερο εκλογικό αποτέλεσμα, αλλά η ίδια η ηγεσία της δεν δείχνει διατεθειμένη να πληρώσει το πολιτικό τίμημα που θα απαιτούσε ένας συμβιβασμός με άλλο κόμμα.
Το «τείχος προστασίας» δοκιμάζεται όσο ποτέ
Το μεγάλο πολιτικό ερώτημα, όμως, δεν αφορά μόνο τη Σαξονία-Άνχαλτ. Αφορά το κατά πόσο μπορεί να συνεχιστεί η πολιτική αποκλεισμού της AfD, τη στιγμή που το κόμμα συγκεντρώνει πλέον σχεδόν το 44% των ψήφων σε ένα κρατίδιο.
Τα υπόλοιπα κόμματα εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι δεν πρόκειται να συνεργαστούν με την AfD, η οποία έχει χαρακτηριστεί από τις γερμανικές αρχές ασφαλείας ως ακροδεξιά εξτρεμιστική οργάνωση.
Όμως η εκλογική πραγματικότητα γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αγνοηθεί.
Η AfD δεν είναι πλέον ένα κόμμα που παλεύει απλώς να μπει στη δεύτερη θέση. Είναι η πρώτη πολιτική δύναμη σε ένα γερμανικό κρατίδιο με διαφορά άνω των 26 μονάδων από το CDU.
Η Deutsche Welle επισημαίνει ακριβώς αυτή την αντίφαση: η AfD θέλει να κυβερνήσει μετά το ιστορικό της αποτέλεσμα, αλλά η έλλειψη πλειοψηφίας και η άρνηση των άλλων κομμάτων να συνεργαστούν μαζί της δημιουργούν έναν εξαιρετικά δύσκολο δρόμο προς την εξουσία.
Αν η AfD είναι ο μεγάλος νικητής, ο Φρίντριχ Μερτς και το CDU είναι οι μεγάλοι χαμένοι.
Το CDU έπεσε στο 17,2%, από 37,1% το 2021. Πρόκειται για δραματική απώλεια σε ένα κρατίδιο όπου οι Χριστιανοδημοκράτες είχαν κυριαρχήσει επί χρόνια.
Και το πρόβλημα για τον Μερτς δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα της Σαξονίας-Άνχαλτ. Είναι ότι η εκλογική επίδοση προστίθεται σε μια ευρύτερη εικόνα πολιτικής φθοράς της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Το Reuters μετέδωσε ότι το 87% των ψηφοφόρων στη Σαξονία-Άνχαλτ δήλωνε δυσαρεστημένο με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, ενώ ο πρόεδρος του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Μαρσέλ Φράτσερ χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «ψήφο δυσπιστίας» προς την κυβέρνηση.
Οι Financial Times πηγαίνουν ένα βήμα παραπέρα, μιλώντας για τον Μερτς «σε δύσκολη θέση» και καταγράφοντας την πίεση που πλέον δέχεται η ηγεσία του CDU, καθώς η AfD έχει ξεπεράσει το κόμμα του και σε εθνικές δημοσκοπήσεις.
Τρίζει η καρέκλα του Μερτς;
Το ερώτημα τέθηκε ήδη από χθες βράδυ σε γερμανικά μέσα. Το ARD, σύμφωνα με το ΑΠΕ, κατέγραψε ακόμη και φωνές από το εσωτερικό του CDU που θέτουν θέμα ηγεσίας, ενώ το Der Spiegel έκανε λόγο για «πρόβλημα καγκελάριου».
Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή εδώ: η εκλογική ήττα σε ένα κρατίδιο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κινδυνεύει άμεσα η καγκελαρία του Μερτς. Ο Μερτς δεν χρειάζεται να παραιτηθεί επειδή το CDU έχασε τις εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση συνεχίζει να έχει την κοινοβουλευτική της πλειοψηφία και οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2029.
Άλλο, όμως, είναι η θεσμική πραγματικότητα και άλλο η πολιτική πίεση. Και αυτή πλέον αυξάνεται.
Ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας CDU/CSU Τόρστεν Φράι απέκλεισε, σύμφωνα με το ΑΠΕ, το ενδεχόμενο παραίτησης του Μερτς, επιμένοντας ότι «ο καγκελάριος εκλέγεται για τέσσερα χρόνια».
Η AfD κοιτάζει ήδη προς το 2029
Το αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερη σημασία και για έναν ακόμη λόγο. Η AfD δεν αντιμετωπίζει τη Σαξονία-Άνχαλτ ως μεμονωμένη επιτυχία. Η ίδια η εκλογική της ηγεσία παρουσιάζει την αναμέτρηση ως βήμα προς την κατάκτηση μεγαλύτερης πολιτικής επιρροής σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Η AfD είναι ήδη εξαιρετικά ισχυρή στις ανατολικές περιοχές της Γερμανίαςκαι το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ δείχνει ότι μπορεί να μετατρέψει τη δημοσκοπική της άνοδο σε πραγματική εκλογική κυριαρχία.
Το Reuters σημειώνει ότι η AfD βρίσκεται πλέον στην πρώτη θέση και σε εθνικό επίπεδο, με πρόσφατη δημοσκόπηση της INSA να της δίνει 28%, έναντι 20% για τους συντηρητικούς. Αυτό είναι που κάνει το χθεσινό αποτέλεσμα πολύ μεγαλύτερο από μια απλή περιφερειακή εκλογική αναμέτρηση.
Στήριξη από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού
Η εκλογική νίκη της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανήρτησε στο Truth Social γράφημα με την εκτίμηση του εκλογικού αποτελέσματος, στο οποίο αποτυπωνόταν η καθαρή επικράτηση της AfD, χωρίς να συνοδεύσει την ανάρτηση με κάποιο σχόλιο.
Από την πλευρά του, ο Ίλον Μασκ έσπευσε να συγχαρεί την AfD για τη νίκη της. Σχολιάζοντας ανάρτηση της Αλίς Βάιντελ για το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ, έγραψε χαρακτηριστικά: «Gut gemacht!» («Μπράβο!»).
Και η γερμανική πολιτική σκηνή δεν έχει χρόνο να αφομοιώσει το αποτέλεσμα. Στις 20 Σεπτεμβρίου ακολουθούν οι εκλογές στο Βερολίνο και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία.
Έτσι, η Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί να αποδειχθεί μόνο η αρχή μιας εξαιρετικά δύσκολης εκλογικής περιόδου για τα παραδοσιακά γερμανικά κόμματα.
