Ο Ελληνικός κλιμακωτός σχεδιασμός για την Κάσο και οι απειλές Φιντάν

Στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης επανέρχεται το έργο του Great Sea Interconnector (GSI),

καθώς η Αθήνα προετοιμάζεται για την επανέναρξη των ερευνητικών εργασιών ανατολικά από την Κάσο.

Όπως αποκαλύπτει δημοσίευμα της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ», στο οποίο αναφέρονται και τουρκικά ΜΜΕ, η ελληνική πλευρά έχει εκπονεί έναν κλιμακωτό σχεδιασμό που περιγράφει διαφορετικά επίπεδα αντίδρασης, σε περίπτωση που καταγραφεί νέα τουρκική παρέμβαση.

Βασικός στόχος του ελληνικού σχεδιασμού είναι η αποφυγή της πρόωρης στρατιωτικοποίησης μιας πιθανής έντασης. Στο αρχικό σενάριο αμφισβήτησης των εργασιών από σκάφη της τουρκικής Ακτοφυλακής, προβλέπεται η άμεση παρουσία του Λιμενικού Σώματος για τη διασφάλιση των ερευνών, παραμένοντας στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο έντασης χωρίς παράλληλα να δημιουργείται προηγούμενο αποδοχής τουρκικής δικαιοδοσίας.

Η ενεργοποίηση της διπλωματίας και το ενδεχόμενο παρουσίας πολεμικών πλοίων

Εφόσον η κατάσταση δεν αποκλιμακωθεί στο πεδίο, ο σχεδιασμός προβλέπει την ενεργοποίηση των απευθείας διπλωματικών διαύλων ανάμεσα στην Αθήνα και την Άγκυρα σε επίπεδο Υπουργείων Εξωτερικών και Άμυνας, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος ατυχήματος. Παράλληλα, η Αθήνα μπορεί να προχωρήσει σε επίσημο διάβημα βάσει του Δικαίου της Θάλασσας, αξιοποιώντας το σύνολο των διαθέσιμων νομικών και ευρωπαϊκών εργαλείων.

Στην περίπτωση που η τουρκική πλευρά επιλέξει να αναπτύξει μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού, το επίπεδο της κρίσης μεταβάλλεται. Η ελληνική σχεδίαση προβλέπει την αποστολή ναυτικών μονάδων στην περιοχή για παρακολούθηση των τουρκικών κινήσεων με εντολή ψυχραιμίας, ενώ οι Ένοπλες Δυνάμεις θα βρίσκονται σε αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα. Σημειώνεται ότι πρόκειται για προληπτικό σχεδιασμό αντιμετώπισης ενδεχομένων και όχι για ενεργοποιημένα σενάρια επί του πεδίου.

Ο διεθνής χαρακτήρας του έργου και η γαλλική εμπλοκή

Ιδιαίτερη σημασία για τη θωράκιση του έργου αποκτά η παρουσία της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στον Great Sea Interconnector, καθώς και η συμφωνία ΑΔΜΗΕ–GSI–Nexans για τις έρευνες βυθού, εξέλιξη που προσδίδει ισχυρό γαλλικό επιχειρηματικό και πολιτικό αποτύπωμα. Το ζήτημα συζητήθηκε κατά τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Εμανουέλ Μακρόν στις 9 Σεπτεμβρίου 2026 στο Παρίσι. Παράλληλα, ως Έργο Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος, η ηλεκτρική διασύνδεση συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ. Για το λόγο αυτό, σε περίπτωση σοβαρής κλιμάκωσης, η Αθήνα σχεδιάζει να διεθνοποιήσει άμεσα την κρίση ζητώντας παρεμβάσεις από τις Βρυξέλλες, το Παρίσι και την Ουάσινγκτον.

Η «κόκκινη γραμμή» και οι δηλώσεις του Πρωθυπουργού

Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός δήλωσε στις 17 Σεπτεμβρίου ότι οι εργασίες θα επανεκκινήσουν «σύντομα», συνδέοντας την εξέλιξη με την επένδυση της Meridiam και τη στήριξη της γαλλικής κυβέρνησης. Παράλληλα, χαρακτήρισε το καλώδιο έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και κάλεσε την Τουρκία να μην παρεμποδίζει τέτοιες διασυνδέσεις.

Σύμφωνα με τη δημοσιογραφική έρευνα, η «κόκκινη γραμμή» του σχεδιασμού εντοπίζεται στο ακραίο σενάριο άσκησης βίας ή φυσικής επέμβασης επί του ερευνητικού πλοίου. Σε μια τέτοια περίπτωση, η διαχείριση θα περάσει σε ανώτατο πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο, με πιθανή σύγκληση του ΚΥΣΕΑ για την προστασία του σκάφους και του πληρώματος. Η επανέναρξη των εργασιών στην περιοχή της Κάσου αναμένεται να αποτελέσει κομβική δοκιμασία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και την υλοποίηση των ευρωπαϊκών ενεργειακών σχεδιασμών στην Ανατολική Μεσόγειο, δεδομένης της μη άσκησης του κυριαρχικούς μας δικαιώματος στην ίδια περιοχή τον Ιούλιο 2024, όταν υποχωρήσαμε στις απειλές της Τουρκίας. 

Φιντάν: «Αν επιχειρήσουν παράτολμες ενέργειες, τότε η ισχύς της Τουρκίας είναι γνωστή σε όλους»

Παράλληλα, κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, προχώρησε σε νέες προκλητικές σηλώσεις, επισημαίνοντας ότι οι τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις και η Ακτοφυλακή της χώρας βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα. Παράλληλα, διαμήνυσε πως η Άγκυρα παρακολουθεί τις εξελίξεις, εκφράζοντας την προσδοκία να αποφευχθούν ενέργειες που θα μπορούσαν να διαταράξουν την κλίμα στην περιοχή.

Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, «στο ζήτημα αυτό οι Ένοπλες Δυνάμεις μας βρίσκονται σε εξαιρετικά ευαίσθητη κατάσταση. Και η Διοίκηση της Ακτοφυλακής μας βρίσκεται σε εξαιρετικά ευαίσθητη κατάσταση. Ελπίζουμε ότι κανείς εκεί δεν θα προχωρήσει σε κάποια παράτολμη ενέργεια. Ελπίζουμε να πράξουν ό,τι απαιτεί η ειρήνη και η ηρεμία». Ο ίδιος πρόσθεσε επίσης ότι «αν προχωρήσουν παραπέρα και επιχειρήσουν να κάνουν παράτολμες ενέργειες, τότε η ισχύς αυτού του κράτους [της Τουρκίας] είναι γνωστή σε όλους».

Η τουρκική θέση για τα νησιά του Αιγαίου και τους εξοπλισμούς

Αναφερόμενος στα ανοιχτά ζητήματα του Αιγαίου και την υφαλοκρηπίδα, ο Χακάν Φιντάν επανέλαβε τις πάγιες θέσεις της Άγκυρας, υπογραμμίζοντας ότι η τουρκική πλευρά δεν επιδιώκει την ένταση, αλλά παραμένει αμετακίνητη στο θέμα της παρουσίας στρατιωτικών δυνάμεων στα νησιά.

Όπως σημείωσε ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας, «δεν σημαίνει ότι δεν λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη τις υφιστάμενες απειλές. Η θέση μας είναι σαφής. Καταρχάς, μέχρι να επιλυθούν τα ζητήματα στο Αιγαίο, δηλαδή το θέμα της υφαλοκρηπίδας, η θέση μας είναι ξεκάθαρη. Δεν είμαστε υπέρ της δημιουργίας έντασης. Δεν αποδεχόμαστε σε καμία περίπτωση τη στρατιωτικοποίηση των νησιών που έχουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς».

Σαφή υπονοούμενα μυστικής διπλωματίας

Αφήνοντας ένα σαφές υπονοούμενο μυστικής διπλωματίας που οδηγεί σε ελληνικές υποχωρήσει ανέφερε: «Για το θέμα αυτό (της αποστρατικοποίησης) κάνουμε πολύ προσεκτικές και επίμονες ενέργειες. Και πολλές φορές τις κάνουμε χωρίς να τις δημοσιοποιούμε. Διότι η δημοσιοποίηση ορισμένων πραγμάτων μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα περισσότερο στην Ελλάδα παρά σε εμάς».

Στη συνέχεια συμπλήρωσε πως «όμως αυτή η περιοχή έχει ανάγκη από ειρήνη, όχι από εξοπλισμούς. Το έχουμε πει πολλές φορές. Ο πόλεμος δεν είναι προς όφελος κανενός. Το ουσιώδες είναι η ειρήνη».

Η εκτίμηση για το πολιτικό κλίμα στην Ελλάδα και οι δίαυλοι επικοινωνίας

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε επίσης στην εσωτερική πολιτική επικαιρότητα της Ελλάδας, εκτιμώντας ότι η πολιτική ρητορική ενδέχεται να ενταθεί λόγω προεκλογικού κλίματος, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η Άγκυρα εστιάζει στις ουσιαστικές κινήσεις σε επίσημο επίπεδο.

Σχετικά με τις δημόσιες δηλώσεις Ελλήνων πολιτικών και τις -μάλλον μυστικές- επαφές μεταξύ των δύο πλευρών, ο Χακάν Φιντάν έδωσε μια εικόνα διάστασης μεταξύ λόγων και πράξεων, αναφέροντας ότι «πολλές φορές στην Ελλάδα λένε: “Ο Χακάν Φιντάν είπε σήμερα αυτό, γιατί εσύ αύριο δεν λες το ίδιο; Εκείνος έκανε εκείνο, γιατί εσύ δεν λες τίποτα; Από εκεί πέρασε αυτό το πλοίο, γιατί συνέβη αυτό;. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα ζήτημα που κρατά συνεχώς τον κόσμο σε κατάσταση συναγερμού. Εμείς έχουμε στενούς φίλους μεταξύ των πολιτικών εκεί, μιλάμε μαζί τους, συζητάμε. Υπάρχει ένα τέτοιο πλαίσιο». Παράλληλα, ο ίδιος σημείωσε για τη ρητορική στην Ελλάδα ότι «αυτή η γλώσσα θα χρησιμοποιείται πλέον λίγο περισσότερο. Εμείς, όμως, σε έναν βαθμό κοιτάζουμε τι συμβαίνει στην πράξη. Κοιτάζουμε τι πραγματικά συμβαίνει σε επίσημο επίπεδο».