Γιώργος Βενετσανος: «Ή Ελλάς ή Τέφρα»: Η Πνευματική Χρεοκοπία της Σύγχρονης Ελλάδας και η Απευκταία Μοίρα της

«Ή Ελλάς ή Τέφρα»: Η Πνευματική Χρεοκοπία της Σύγχρονης Ελλάδας και η Απευκταία Μοίρα της.

Γράφει ο Γιώργος Βενετσανος 

Ο Περικλής Γιαννόπουλος (1871–1910) ήταν μια από τις πιο ιδιόμορφες και επιδραστικές μορφές των ελληνικών γραμμάτων στις αρχές του 20ού αιώνα.

Υπήρξε εισηγητής ενός ρομαντικού, ελληνοκεντρικού εθνικισμού και επηρέασε βαθιά σπουδαίους δημιουργούς (όπως τον Άγγελο Σικελιανό και τον Ίωνα Δραγούμη).

Όταν ο Περικλής Γιαννόπουλος αποτύπωνε στο χαρτί το φλογερό του όραμα για το ορόσημο του 1921 (των 100 χρόνων από την Επανάσταση του 1821), δεν αναζητούσε απλώς μια επιφανειακή πολιτική αλλαγή, αλλά μια βαθιά, ριζική πνευματική επανάσταση. Σήμερα, περισσότερο από έναν αιώνα μετά, η σύγχρονη Ελλάδα μοιάζει να έχει εγκλωβιστεί σε ένα  παρατεταμένο ηθικό και πολιτισμικό τέλμα, όπου η άκριτη ξενομανία, ο ωχαδερφισμός και η υποτίμηση της παιδείας έχουν αντικαταστήσει κάθε έννοια εθνικού ιδανικού. Αντικρίζοντας τη σημερινή πραγματικότητα με όρους πνευματικής χρεοκοπίας, οι προειδοποιήσεις του συγγραφέα μοιάζουν πιο επίκαιρες —και πιο απειλητικές— από ποτέ.

Απόδοση στη Νεοελληνική (Δημοτική)

ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ

«…Πνευματική Επανάσταση, που θα ξεσηκώσει όλες τις Ηθικές, Πνευματικές και Υλικές Δυνάμεις ολόκληρου του έθνους (της φυλής), ενώνοντάς τες και οδηγώντας τες αποφασιστικά, ώστε να δημιουργηθεί, να διαπλαστεί και να υπάρξει επιτέλους:

• 1ον ΝΕΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ.
• 2ον ΝΕΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΑΝΙΚΟ.
• 3ον ΝΕΑ ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ.

Από αυτά, και μόνο από αυτά, που είναι βαθύτατα Ελληνικότατα, θα προκύψει συνεπώς:

• 1ον ΕΘΝΙΚΗ ΑΡΧΗ.
• 2ον ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ.

Μόνο μια τέτοια, αλλά βαθύτατη, αλλά αποφασιστικότατη, αλλά γενναιότατη, Πνευματική και Ηθική Επανάσταση —η οποία θα οργανωθεί στρατιωτικά ανάμεσα στα πιο εκλεκτά Άτομα του έθνους και θα αφοσιωθεί εξολοκλήρου σε μακροχρόνιους, συστηματικούς, υπομονετικούς και επίμονους Αγώνες— μπορεί να επαναφέρει το ΠΝΕΥΜΑ στην Ελλάδα και να το τοποθετήσει στην καθοδηγητική του θέση. Ώστε να Ελληνοποιήσει την Ελλάδα, να αναπτύξει και να εκπολιτίσει ηθικά τις Διευθύνουσες Τάξεις του τόπου και, μέσω του παραδείγματός τους, τον Λαό.

Μόνο αυτή είναι δυνατόν να διασώσει τον Ελληνισμό από τις συσσωρευμένες καταστροφές που απειλούν να τον αποτελειώσουν, δυνατόν να διασώσει το πιο σπουδαίο, την ΤΙΜΗ ΤΟΥ, από το θέαμα μιας Ελλάδας Ελεύθερης, που μπροστά στα πόδια της Ακρόπολης μεθάει και κυλιέται με τον πιο αναιδή και αναίσθητο τρόπο στους βούρκους μιας ΑΚΑΤΟΝΟΜΑΣΤΗΣ ΚΤΗΝΩΔΙΑΣ, δυνατόν να διασώσει αυτόν τον ίδιο, τον εδώ, ΑΝΗΘΙΚΟΤΑΤΟ ΛΑΟ, από τον επικείμενο οριστικό και τυφλωμένο από τον Θεό: ΑΛΛΗΛΟΣΠΑΡΑΓΜΟ ΤΟΥ.

Και αυτή η Πνευματική και Ηθική και μόνη Επανάσταση —η πιο Ειλικρινής, η πιο Τίμια, η πιο Ανδρεία και η πιο Ριζική— είναι δυνατόν να παρουσιάσει, κατά την Αρχή του Δεύτερου Αιώνα από τον Αγώνα (του 1821), δηλαδή κατά το 1921, μια Ελλάδα Καθαρή, Τίμια, Σωστή, αντί για μια Ελλάδα Άτιμη, γεμάτη εκ θεμελίων ψέμα και σε όλες της τις εκφράσεις ριζικά Ανήθικη, που κοροϊδεύει τον εαυτό της και τον Κόσμο. Μια Ελλάδα που θα πανηγυρίζει την Ειλικρινή της Μετάνοια, τον Καθαρμό της, την επάνοδό της στον λογικό δρόμο, και την Αληθινή, ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ είσοδό της στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, μετά από έναν χαμένο Αιώνα που κυλίστηκε σε υποδούλωση σε ξένα πρότυπα (φραγκευμούς), Αναρχισμούς και Ατιμασμούς.

Και η Επανάσταση αυτή, ζητώντας ολόκληρη την Πνευματική, Ηθική και Υλική Πνευματική Επανάσταση, που θα ξεσηκώσει όλες τις Ηθικές, Πνευματικές και Υλικές Δυνάμεις ολόκληρου του έθνους, προς τον Ορισμένο και Μοναδικό αυτό Σκοπό: της Αναγέννησης της Ελλάδας και του Ελληνισμού, πρέπει να έχει ως τελικό Σύμβολο:

Ή ΕΛΛΑΣ Ή ΤΕΦΡΑ

Μεταφέροντας τις ανησυχίες του Γιαννόπουλου στο σήμερα, θα διαπιστώσουμε ότι η “ακατονόμαστη κτηνωδία” και οι “φραγκευμοί” που κατήγγειλε, έχουν πάρει μια σύγχρονη, ακόμα πιο εκλεπτυσμένη αλλά εξίσου καταστροφική μορφή.

Πρώτα απ’ όλα, ο σύγχρονος “φραγκευμός” και η απώλεια της ταυτότητας είναι ορατά στην πλήρη εμπορευματοποίηση του πολιτισμού μας. Η περιοχή γύρω από την Ακρόπολη, που στο κείμενο αναφέρεται ως το επίκεντρο του ξεπεσμού, έχει μετατραπεί σήμερα σε ένα απρόσωπο, τουριστικό προϊόν μαζικής κατανάλωσης, όπου το ένδοξο παρελθόν “πουλιέται” ως φτηνό ντεκόρ, την ίδια στιγμή που η γλώσσα μας αλλοιώνεται και ο ουσιαστικός σύγχρονος πολιτισμός απουσιάζει.

Παράλληλα, το εκπαιδευτικό μας σύστημα νοσεί βαθιά. Η παιδεία έχει απογυμνωθεί από κάθε έννοια πνευματικής καλλιέργειας και κριτικής σκέψης, μετατρέποντας τα σχολεία σε στείρους μηχανισμούς αποστήθισης. Σε αυτό το πνευματικό κενό, η νέα γενιά εγκλωβίζεται στον εθισμό της εύπεπτης πληροφορίας του διαδικτύου. Η εικόνα έχει αντικαταστήσει τον λόγο, και η ρηχή αναζήτηση της εφήμερης προβολής έχει εκτοπίσει την ανάγκη για εσωτερική καλλιέργεια, επιβεβαιώνοντας την “πνευματική χρεοκοπία” για την οποία προειδοποιούσε ο συγγραφέας.

Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ότι αυτή η πνευματική ξηρασία μεταφράζεται πλέον σε κοινωνική αποσύνθεση. Η τρομακτική έξαρση της νεανικής παραβατικότητας, το bullying στα σχολεία και η καθημερινή, τυφλή βία στους δρόμους και στα γήπεδα, δεν είναι τίποτα άλλο από τα συμπτώματα μιας κοινωνίας σε νευρική κρίση. Ο απόλυτος ατομικισμός και ο “ωχαδερφισμός” έχουν εκμηδενίσει την ενσυναίσθηση, φέρνοντάς μας επικίνδυνα κοντά σε εκείνον τον “θεότυφλο αλληλοσπαραγμό” που περιγράφει το κείμενο, που κλείνει με τον πλέον δραματικό τρόπο μέσα από τη φράση “Ή ΕΛΛΑΣ Ή ΤΕΦΡΑ”, αποτυπώνοντας την ακλόνητη πεποίθηση του συγγραφέα: αν η Ελλάδα δεν αναγεννηθεί πνευματικά, η μοίρα της είναι να γίνει στάχτη.