Η φον ντερ Λάιεν στα Τίρανα: Τι είπε για τη δικαιοσύνη, τις έρευνες SPAK και το project Σβέρνιτσα
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ξεκίνησε την περιοδεία της στα Δυτικά Βαλκάνια από τα Τίρανα.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε πριν από την παρουσίαση της νέας στρατηγικής διεύρυνσης της ΕΕ στις 7 Οκτωβρίου.
Σύμφωνα με προσχέδια που περιήλθαν στην κατοχή του Radio Free Europe, η στρατηγική προβλέπει αυστηρότερους όρους και προσωρινούς περιορισμούς στα δικαιώματα βέτο για τα νέα μέλη.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν,
προέτρεψε στις 30 Σεπτεμβρίου την Αλβανία να επικεντρωθεί στην εφαρμογή μεταρρυθμίσεων, από τη δικαιοσύνη έως την προστασία του περιβάλλοντος, διατηρώντας παράλληλα έναν ισχυρό διάλογο με την κοινωνία.
Η φον ντερ Λάιεν ξεκίνησε την περιοδεία της στα Δυτικά Βαλκάνια από τα Τίρανα, όπου είχε συναντήσεις με τον Πρόεδρο Μπαϊράμ Μπεγκάι και τον Πρωθυπουργό Έντι Ράμα. Σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Ράμα, χαρακτήρισε την Αλβανία ως μία από τις κορυφαίες χώρες στη διαδικασία ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
«Ο στόχος είναι στον ορίζοντα», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν, τονίζοντας, ωστόσο, ότι υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά μπροστά μας.
Ζήτησε περαιτέρω μεταρρυθμίσεις σε όλα τα ανοιχτά κεφάλαια των διαπραγματεύσεων, με έμφαση στη δικαιοσύνη, το εκλογικό πλαίσιο και την προστασία του περιβάλλοντος.
«Η υιοθέτηση μεταρρυθμίσεων είναι σημαντική, αλλά εξίσου σημαντικό είναι και η πλήρης εφαρμογή τους, ώστε να επιφέρουν πραγματικές αλλαγές για τους πολίτες. Αυτό απαιτεί πραγματική δέσμευση πέρα από τις πολιτικές διαιρέσεις, καθώς και ισχυρό και συνεχή διάλογο με την κοινωνία, για την αντιμετώπιση όλων των ανησυχιών της», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν .
Ο Ράμα εξέφρασε «σιδερένια βούληση» να προχωρήσει η διαδικασία ένταξης, η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει εισέλθει στη φάση του κλεισίματος των διαπραγματευτικών κεφαλαίων.
Είπε ότι συζήτησε επίσης με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος και ότι και οι δύο πλευρές σημείωσαν την πρόοδο της Αλβανίας σε αυτό το θέμα.
Έρευνες εναντίον ανώτερων αξιωματούχων
Ερωτηθείσα για τις υποθέσεις ανώτερων αξιωματούχων που είναι ύποπτοι ή κατηγορούμενοι για διαφθορά στην Αλβανία, η φον ντερ Λάιεν είπε ότι οι έρευνες αποτελούν ένδειξη ότι το σύστημα λειτουργεί.
«Όταν βλέπουμε υποθέσεις να διερευνώνται, αποτελούν απόδειξη ότι το σύστημα λειτουργεί», είπε, χαρακτηρίζοντας την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος ως απαραίτητη και για την ΕΕ.
Ο Ράμα δήλωσε ότι ορισμένες εξελίξεις που στην Αλβανία θεωρούνται ως οπισθοδρόμηση, σύμφωνα με τον ίδιο, για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτελούν ένδειξη ότι η χώρα είναι σοβαρός εταίρος στην καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος.
«Για πρώτη φορά, αυτή η χώρα έχει ένα σύστημα που έχει αποκτήσει και αποκτά μέρα με τη μέρα αυτοδιορθωτικές, αυτοκαθαριστικές ικανότητες, δηλαδή, εκείνα τα αντισώματα που έχει κάθε δημοκρατικό σύστημα, χάρη στον διαχωρισμό των εξουσιών, όπου κάθε εξουσία κάνει τη δική της δουλειά», δήλωσε ο Ράμα.
Τόνισε την ατομική ευθύνη των αξιωματούχων που ερευνώνται και δήλωσε ότι η πολιτική του ευθύνη είναι να διασφαλίσει τη συνέχιση της μεταρρύθμισης της δικαιοσύνης και την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος.
Η διαρροή απόρρητων πληροφοριών της Κρατικής Υπηρεσίας Πληροφοριών
Ερωτηθείς για την υπόθεση της πρώην επικεφαλής της Κρατικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, Βλόρα Χισένι, ο Ράμα είπε ότι μέχρι στιγμής κανένας διεθνής εταίρος δεν έχει εκφράσει ανησυχία στην κυβέρνηση για παραβίαση της εθνικής ασφάλειας ή της αξιοπιστίας στις σχέσεις με τους εταίρους.
Η Βλόρα Χισένι, πρώην επικεφαλής της υπηρεσίας πληροφοριών της Αλβανίας, αποχωρεί από το δικαστήριο, αφού ένας δικαστής την έθεσε σε κατ’ οίκον περιορισμό ως ύποπτη για διαρροή απόρρητων πληροφοριών, στις 24 Σεπτεμβρίου στα Τίρανα.
«Η διαδικασία θα δείξει εάν υπάρχουν πράγματα που έχουν παραβιάσει οτιδήποτε σχετίζεται με την εθνική ασφάλεια ή την αξιοπιστία απέναντι στους εταίρους, αλλά τα νέα που έχω για εσάς είναι ότι τέτοια ανησυχία δεν μας έχει έρθει μέχρι στιγμής από κανέναν εταίρο», δήλωσε ο Ράμα.
Στην Αλβανία, οι έρευνες της Ειδικής Εισαγγελίας κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK) έχουν εμπλέξει υπουργούς, πρώην υπουργούς και επικεφαλής κεντρικών και τοπικών θεσμών. Οι φάκελοι αφορούν υποψίες για διαφθορά, ξέπλυμα χρήματος, κατάχρηση εξουσίας και άλλα ποινικά αδικήματα.
Το project στη Σβέρνιτσα και οι διαμαρτυρίες
Ο Ράμα δήλωσε ότι κατά τη διάρκεια της συνάντησης ενημέρωσε επίσης την φον ντερ Λάιεν για την πρόοδο του επενδυτικού έργου στη Σβέρνιτσα, το οποίο έχει πυροδοτήσει διαμαρτυρίες για την προστασία του περιβάλλοντος.
«Την ενημέρωσα για την πρόοδο του μεγάλου επενδυτικού έργου που έχει προκαλέσει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον, ενώ τώρα βρισκόμαστε στη φάση όπου αναμένουμε σύντομα την εις βάθος περιβαλλοντική μελέτη, καθώς και για τα βήματα που έχουμε κάνει για να αυξήσουμε σημαντικά τη διαφάνεια με το αλβανικό κοινό και την αλληλεπίδραση της κυβέρνησης με το κοινό», δήλωσε ο Ράμα.
Υποσχέθηκε ότι όλα τα έγγραφα του έργου θα δημοσιοποιηθούν τις επόμενες ημέρες.
Διαμαρτυρίες για την παραίτηση του Έντι Ράμα
Ενώ η συνάντηση βρισκόταν σε εξέλιξη, δεκάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν μπροστά από το γραφείο του Πρωθυπουργού, απαιτώντας από την Ευρωπαϊκή Ένωση να εισακούσει τις ανησυχίες τους.
«Η Αλβανία στην ΕΕ χωρίς τον Έντι Ράμα» ήταν ένα από τα καλέσματα των διαδηλωτών, οι οποίοι απαιτούν την παραίτηση του πρωθυπουργού.
Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν ως αντίδραση στο έργο στη Σβέρνιτσα και αργότερα περιελάμβαναν ευρύτερα πολιτικά αιτήματα, όπως η παραίτηση της κυβέρνησης, η δημιουργία μεταβατικής κυβέρνησης και η αλλαγή στο εκλογικό σύστημα.
Το έργο στη Σβέρνιτσα [Projekti në Zvërnec ], προβλέπει την κατασκευή ενός θέρετρου στην προστατευόμενη περιοχή Πίσε Πόρο – Νάρτη και έχει προκαλέσει διαμαρτυρίες για περιβαλλοντικές επιπτώσεις και ζητήματα ιδιοκτησίας γης.
Τον Ιούνιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε από την Αλβανία να αναστείλει τις νέες άδειες και τις εργασίες σε προστατευόμενες περιοχές μέχρι να διεξαχθεί πλήρης και ανεξάρτητη εκτίμηση περιβαλλοντικών και νομικών επιπτώσεων, χωρίς να αναφέρει συγκεκριμένα έργα στο ψήφισμα που εγκρίθηκε.
Προτάσεις για τη διεύρυνση της ΕΕ
Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρουσιάσει αξιολογήσεις πολιτικής την επόμενη εβδομάδα στο πλαίσιο των προετοιμασιών για τη διεύρυνση.
«Θα εξετάσουμε τους θεσμούς μας, τις πολιτικές μας, θα εξετάσουμε επίσης τον προϋπολογισμό μας για να βεβαιωθούμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να επεκταθεί, να καλωσορίσει άλλα μέλη, νέα μέλη», είπε.
Σύμφωνα με την φον ντερ Λάιεν, θα καθοριστούν επίσης οδικοί χάρτες για να διασφαλιστεί ότι οι δεσμεύσεις για τις δημοκρατικές αξίες και το κράτος δικαίου θα τηρούνται ακόμη και μετά την ένταξη.
Ερωτηθείσα εάν οι αλλαγές θα επιταχύνουν την ενσωμάτωση ή θα περιορίσουν τα δικαιώματα των νέων μελών, είπε ότι δεν μπορεί να παράσχει πολλές λεπτομέρειες, καθώς η διαδικασία βρίσκεται ακόμη υπό ανάπτυξη.
Ωστόσο, τόνισε την ανάγκη για μέτρα που να εγγυώνται την τήρηση των δεσμεύσεων ακόμη και μετά την ένταξη μιας χώρας στην ΕΕ.
Ράμα: Είμαι κατά του δικαιώματος αρνησικυρίας
Εν τω μεταξύ, ο Ράμα δήλωσε ότι το δικαίωμα αρνησικυρίας δεν είναι καλό για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Χαρακτήρισε την Αλβανία θύμα αυτού του μηχανισμού και είπε ότι η χώρα δεν θα έχανε τίποτα εάν καταργούνταν.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να υιοθετήσει μια στρατηγική διεύρυνσης στις 7 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με το προσχέδιο εγγράφου, στο οποίο είχε πρόσβαση το Radio Free Europe (RFE/RL), οι υποψήφιες χώρες πρέπει να πληρούν αυστηρές προϋποθέσεις για την ένταξή τους, ενώ η ΕΕ πρέπει να είναι προετοιμασμένη θεσμικά, οικονομικά και πολιτικά να παραμείνει λειτουργική ακόμη και μετά τη διεύρυνση.
Το προσχέδιο προβλέπει μηχανισμούς που θα στοχεύουν στον περιορισμό της δυνατότητας των νέων μελών να μπλοκάρουν αποφάσεις κατά τα πρώτα έτη της συμμετοχής τους. Προβλέπει επίσης μέσα αντίδρασης σε περίπτωση που τα κράτη αυτά παρεκκλίνουν από τις υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει.
Το πιο ευαίσθητο στοιχείο σχετίζεται με τον περιορισμό του δικαιώματος αρνησικυρίας, το οποίο περιγράφεται στο έγγραφο ως «προσωρινή υποχρέωση όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων στο Συμβούλιο της ΕΕ και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο».
Χάρτης πορείας για τις υποψήφιες χώρες
Σύμφωνα με την πρόταση, τα μελλοντικά μέλη θα δεσμευτούν να μην αντιταχθούν στις αποφάσεις του Συμβουλίου σε τομείς όπου απαιτείται ομοφωνία. Αυτά τα μέτρα εξακολουθούν να αποτελούν σχέδια προτάσεων και όχι εγκεκριμένους κανόνες.
Η φον ντερ Λάιεν δεν ανέφερε ρητά το βέτο κατά τη διάρκεια της διάσκεψης στα Τίρανα.
Μετά την Αλβανία, η φον ντερ Λάιεν θα επισκεφθεί το Κοσσυφοπέδιο και το Μαυροβούνιο την 1η Οκτωβρίου και θα ολοκληρώσει την περιοδεία της στις 2 Οκτωβρίου στη Βόρεια Μακεδονία. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι επισκέψεις στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και τη Σερβία έχουν προγραμματιστεί για μεταγενέστερη ημερομηνία, λόγω των επερχόμενων εκλογών σε αυτές τις χώρες.
—-
Η Jetmira Delia-Kaci είναι ανταποκρίτρια του Radio Free Europe/Radio Liberty στα Τίρανα. Το Radio Free Europe/Radio Liberty (RFE/RL) είναι ένας διεθνής οργανισμός μέσων ενημέρωσης που χρηματοδοτείται από το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών μέσω της Υπηρεσίας Παγκόσμιων Μέσων Ενημέρωσης των ΗΠΑ (USAGM).
—
