Επιστολές Πλαστηρα-Δέλτα: Βενιζελισμος χωρίς φιλτρο

ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΠΛΑΣΤΗΡΑ – ΔΕΛΤΑ.

ΒΕΝΙΖΕΛΙΣΜΟΣ ΧΩΡΙΣ «ΦΙΛΤΡΟ»

Νικόλαος Πλαστήρας και Πηνελόπη Δέλτα, δυο διάσημοι φίλοι και δυο σημαντικές προσωπικότητες που ξεχώρισαν στην σύγχρονη ελληνική ιστορία.

Ο γνωστός από την δημόσια ιστορία «Μαύρος Καβαλάρης», ο εμπειροπόλεμος, ο έντονος πολιτικός και ο μαχητικός στρατηγός Νικόλαος Πλαστήρας, αλληλογραφεί με την πασίγνωστη διανοούμενη – συγγραφέα και καλή του φίλη Πηνελόπη Δέλτα παρουσιάζοντας μια πολιτική επικοινωνία με βενιζελικό πάθος δίχως «φίλτρο»!

 Κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της φιλίας

που εκτυλίσσονταν προπολεμικά του Β Παγκοσμίου Πολέμου ήταν φυσικά ο βενιζελισμός ο ιδεολογικός προσανατολισμός που πρέσβευαν. Από τον Ά Παγκόσμιο Πόλεμο έως και στα μέσα του Β Παγκοσμίου Πολέμου η ελληνική κοινωνία είναι πολιτικά διχασμένη στο ιδεολογικοπολιτικό δίπολο «βενιζελικοί – αντιβενιζελικοί». Ο Νικόλαος Πλαστήρας χρόνια στο πλευρό του μεγάλου πολιτικού ανδρός Ελευθερίου Βενιζέλου ασπάστηκε προφανώς τον πολιτικό αέρα του βενιζελισμού που την δεκαετία των πολέμων 1912 – 1922 συγκεράζονταν ταυτόχρονα με το εθνικιστικό ιδεολόγημα της Μεγάλης Ιδέαςαλλά και με τον πολιτικό φιλελευθερισμό.

  Ο βενιζελισμός του Πλαστήρα τουλάχιστον πιο συγκεκριμένα στα χρόνια του Μεσοπολέμου εκδηλώνονταν σε μια πιο ριζοσπαστική μορφή αφήνοντας στην θεωρία τις φιλελεύθερες δημοκρατικές καταβολές του. Ο Πλαστήρας ήταν συνάμα κι ένας σκληροτράχηλος στρατιωτικός που σε κάποιες περιπτώσεις προτίμησε να ακολουθήσει την πολιτική των κινημάτων, του αντικοινοβουλευτισμού και κάποιων εν δυνάμει «δικτατορικών» βραχύβιων διακυβερνήσεων. Αυτό το πολιτικό μονοπάτι ακολούθησε το 1922 και ανέλαβε εξουσία ενώ τα έτη 1933 και 1935 απέτυχε. Αξιοσημείωτο είναι να πούμε ότι θα μπορούσε χαρακτηριστεί ως ο «αντ’ αυτού» πολιτικός πασπαρτού αφού και στις τρείς περιπτώσεις ως ευρύτερη επιδίωξη των πραξικοπημάτων του παρουσιάζεται ευκαιριακά η απόδοση της εξουσίας στον αρχηγό του κόμματος των Φιλελευθέρων.

  Η Πηνελόπη Δέλτα με την σειρά της γόνος της βαθιά φιλοβενιζελικής οικογένειας Μπενάκη καθ’ ότι ο πατέρας της Εμμανουήλ Μπενάκης ησαν πολύ φίλος με τον Βενιζέλο και βουλευτής του στην παράταξή του, εκδήλωνε τον βενιζελισμό σε θεωρητικό και πνευματικό επίπεδο μέσα από τα έργα της όπως άρμοζε σε μια μεγαλοαστή πατριώτισσα συγγραφέα που ήταν υπέρμαχος της εθνικής ολοκλήρωσης και του εκσυγχρονισμού της Ελλάδος.

 Στην αλληλογραφία των δυο αυτών φίλων κυρίως τα χρόνια της δεκαετίας του 1930,

αποκαλύπτεται το πάθος τους για την βενιζελική ιδεολογία ξαφνιάζοντας τον αναγνώστη ενδεικτικά από μια σειρά επιστολών. Ο Πλαστήρας μετά το αποτυχημένοκίνημά του το 1933 φεύγει από την Ελλάδα, εγκαθίστανται στην Γαλλία κι εκεί τα Χριστούγεννα δηλώνει σε επιστολή του στην Δέλτα πως θα τα περάσει συντροφιά με την οικογένεια Βενιζέλου. Τον Γενάρη του 1934 η Δέλτα από την Κηφισιά στέλνει επιστολή στον Πλαστήρα και δηλώνει την αγανάκτησή της για την διακυβέρνηση του αντιβενιζελικού Τσαλδάρη περιγράφοντας στον δέκτη την κατάσταση που επικρατεί στην χώρα όπου όπως σημειώνει επικριτικά η ίδια  κυριαρχεί η ψευτιά, η κοροϊδία, η υποκρισία, η μπερμπαντιά, η ανηθικότητα και η βρωμιά που διαχέεται από το αντίπαλον Λαϊκό Κόμμα η οποία έχει οσμή πεθαμένου ζώου. Κλείνει την επιστολή η Δέλτα ειρωνευόμενη με μια φράση από τον Ντάντε που δηλώνει προβληματισμό μεν και ψυχρή σιγή δε για τα τεκταινόμενα. Τον Μάρτη του 1934 από τις Κάννες απαντά ο Πλαστήρας και σημειώνει μεταξύ πολλών άλλων στην επιστολή του αυτή πως στην θέση τότε υπουργού εξωτερικών που κατείχε ο αντιβενιζελικός Δ.Μάξιμος, θα έπρεπε να αναλάμβανε η Δέλτα καθώς θα έπραττε διαφορετική καλύτερη πολιτική. Τέλη Μαρτίου η Δέλτα απαντάει στον Πλαστήρα με επιστολή της όπου στην ουσία «πλέκει» το εγκώμιο της στρατιωτικής του δράσης στην Μακεδονία, στην Μικρά Ασία, στην Ουκρανία αλλά και την μαχητικότητα της αμυνήτικης πολιτικής του στην Θεσσαλονίκη χαρακτηρίζοντας αυτές τις περιόδους ως τα «ωραιότερα κεφάλαια της ελληνικής ιστορίας», μιλώντας φυσικά για χρόνια των ένδοξων διακυβερνήσεων του Βενιζέλου όπου επεκτάθηκε εδαφικά η Ελλάς. Η Δέλτα συνεχίζει αναφέροντας τον ενθουσιασμό του Βενιζέλου μετά το προσωπικό τετ α τετ που είχε μαζί του στην οικία της στην Κηφισιά την ώρα που του ανακοίνωνε το σχέδιο για την έκδοση των στρατιωτικών κατορθωμάτων του Πλαστήρα.

  Τον Αύγουστο του 1934 η Δέλτα σε επιστολή της προς τον Πλαστήρα από την Αυστρία κακοχαρακτηρίζει τον πρωθυπουργό Παναγή Τσαλδάρη ως «ψοφίμι» και τον συνεργάτη του Γεώργιο Κονδύλη ως «τσοπανόσκυλο» παρουσιάζοντας τους να έχουν αρρωστήσει την Ελλάδα και η μόνη λύση για εθνική ελευθερία και περηφάνια που προβλέπει είναι η εμπλοκή του Πλαστήρα και ο ερχομός του Βενιζέλου. Συνεχίζει η Δέλτα ακάθεκτη να κοσμεί με ένα σωρό επιπλέον χαρακτηρισμούς τον Τσαλδάρη παρομοιάζοντάς αυτόν και το περιβάλλον του ως ένα σάπιο δύσοσμοπεπόνι και ως μια παρέα φονιάδων. Θρασύδειλους μπροστά στην αίγλη του Βενιζέλου και νοσταλγούς δικτατορίας αγκαζέ με την ακροδεξιά του Μεταξά αποκαλεί επιπλέον τους κυβερνώντες καθώς δεν παραλείπει να τους «στολίσει» ωςμασκαράδες και χρηματολάγνους. Τέλη Αυγούστου απαντά ο Πλαστήρας στην Δέλτα και υποστηρίζει πως η μόνη διέξοδος για να μπορέσουν να απαλλαγούν από τον «πονηρό» όπως σημειώνει Τσαλδάρη είναι η «Ευζωνική Πολιτική» (πραξικόπημα), ηπροσωπική μέθοδος του καρδιτσιώτη στρατηγού ώστε να επαναφέρουν τον Βενιζέλο ο οποίος υποστηρίζει πως ήταν ψυχικά αποκαμωμένος και λειτουργούσε με το «γάντι».

 Τον Σεπτέμβριο του 1934 η Δέλτα σε επιστολή της στον Πλαστήρα

εκφράζεται απαξιωτικά για την νοημοσύνη του Ιωάννη Θεοτόκη υπουργού του Τσαλδάρη στα πλαίσια των γεγονότων της παραίτησης του πρώτου, ενώ αρκετά αργότερα τον Οκτώβριο του 1935 η Δέλτα εκθέτει στον Πλαστήρα μια πολιτική ατμόσφαιρα φίμωσης της κοινής γνώμης έναντι των κακώς κειμένων των αντιβενιζελικώνστοιχείων. Τον Δεκέμβρη του 1935 ο Πλαστήρας αποδοκιμάζοντας και την επόμενη κυβέρνηση Δεμερτζή (που ενείχε αρκετούς αντιβενιζελικούς) γράφει αγανακτισμένος προς την Δέλτα πως η χώρα τον τελευταίο καιρό κυβερνάται από «κομπογιανίτες», «ανθρωπάρια», «τυράννους» και «φαιδρούς» πολιτικούς τους οποίους και κατηγορεί ως υπαίτιους για την κατάντια της πατρίδος του. Τον Γενάρη του 1936 ο Πλαστήρας γράφει στην Δέλτα για τις ελπίδες του στις προσεχείς εκλογές να εκλεγεί δημοκρατική κυβέρνηση. Στις επιστολές που ανταλλάσσουν οι δυο αντιβασιλικοί φίλοι τον Γενάρη και τον Φλεβάρη του 1936, φαίνεται να συζητούν το σκηνικό πως ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄ λειτουργεί ενωτικά για όλους τους Έλληνες με πατριωτικό τρόπο αφήνοντας πίσω τον πολιτικό εμφύλιο βασιλικών – βενιζελικών. Αυτή την άποψη η Δέλτα στηρίζει πλήρως ενώ ο Πλαστήρας δεν την συμμερίζεται. Τέλος τον Μάρτιο του 1936 με αφορμή τον θάνατο του Βενιζέλου οι δύο φίλοι επιστολογραφούν λακωνικά με την Δέλτα να σημειώνει το γεγονός ως «μεγάλη εθνική συμφορά» και τον Πλαστήρα να της απαντά για «εθνική απώλεια».

 ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΡΥΦΤΟΣ – ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ

 ΠΗΓΕΣ :