Λιθουανία: Ψήφος υπέρ της άρσης απαγόρευσης πυρηνικών όπλων – Προσφορά για μόνιμη βάση των ΗΠΑ και αντίδραση Μόσχας
Ένα σημαντικό βήμα για την αλλαγή του αμυντικού και στρατηγικού της δόγματος έκανε η Λιθουανία,
καθώς το κοινοβούλιο της χώρας ψήφισε υπέρ της άρσης της συνταγματικής απαγόρευσης για την παρουσία πυρηνικών όπλων στο έδαφός της.
Η απόφαση αποτελεί την πρώτη από τις δύο απαιτούμενες ψηφοφορίες για την ολοκλήρωση της συνταγματικής αλλαγής και έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το Βίλνιους ενισχύει τους δεσμούς του με τις ΗΠΑ και επανεξετάζει τις δυνατότητες αποτροπής απέναντι στη Ρωσία.
Συνολικά 106 από τους 141 βουλευτές ψήφισαν υπέρ της αλλαγής, ενώ για την οριστική έγκριση απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων και στις δύο ψηφοφορίες. Η δεύτερη ψηφοφορία έχει προγραμματιστεί για τις 12 Ιανουαρίου 2027. Η ισχύουσα συνταγματική διάταξη, που υιοθετήθηκε πριν από περισσότερες από τρεις δεκαετίες μετά την ανεξαρτητοποίηση της Λιθουανίας από τη Σοβιετική Ένωση, απαγορεύει την παρουσία όπλων μαζικής καταστροφής, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών, αλλά και ξένων στρατιωτικών βάσεων στη χώρα.
«Δεν υπάρχουν άμεσα σχέδια για πυρηνικά όπλα»
Η άρση της απαγόρευσης δεν σημαίνει ότι η Λιθουανία αποφάσισε να αποθηκεύσει άμεσα πυρηνικά όπλα στο έδαφός της. Ο πρόεδρος Γκιτάνας Ναουσέντα έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν υπάρχουν τέτοια άμεσα σχέδια, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι η αλλαγή θα δώσει στη χώρα μεγαλύτερη ευελιξία εάν μεταβληθεί το περιβάλλον ασφαλείας. Το Βίλνιους έχει επίσης δηλώσει ότι θα παραμείνει συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων.
Η συγκεκριμένη αλλαγή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της γεωγραφικής θέσης της Λιθουανίας. Η χώρα είναι μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συνορεύει με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, ενώ η ασφάλεια στην περιοχή έχει βρεθεί στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών ανησυχιών μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η κυβέρνηση του Βίλνιους εμφανίζεται έτσι να επιδιώκει περισσότερες επιλογές στο πεδίο της αποτροπής, χωρίς η σημερινή ψηφοφορία να συνιστά από μόνη της απόφαση για ανάπτυξη πυρηνικού οπλοστασίου.
Η Λιθουανία προσφέρεται να πληρώσει για μόνιμη βάση των ΗΠΑ
Την ίδια ώρα, η Λιθουανία δηλώνει έτοιμη να αναλάβει το κόστος για τη δημιουργία μόνιμης αμερικανικής στρατιωτικής βάσης στο έδαφός της, εφόσον η Ουάσινγκτον αποφασίσει να προχωρήσει στην εγκατάστασή της. Ο πρωθυπουργός Μιντάουγκας Σινκεβίτσιους δήλωσε ότι η χώρα του είναι διατεθειμένη να χρηματοδοτήσει τη μόνιμη παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων, χαρακτηρίζοντάς την σημαντική εγγύηση αποτροπής και ασφάλειας.
Η πρόταση είχε τεθεί από τον Σινκεβίτσιους στον απεσταλμένο του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Τζον Κόουλ, κατά τη διάρκεια συνάντησής τους στο Βίλνιους τον προηγούμενο μήνα. Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι θα εξετάσει το αίτημα της Λιθουανίας για μόνιμη αμερικανική βάση, σημειώνοντας ότι οι δύο χώρες διατηρούν στενές σχέσεις. Η Λιθουανία φιλοξενεί ήδη από το 2019 αμερικανικό τεθωρακισμένο τάγμα περίπου 1.000 στρατιωτών, όμως η παρουσία τους πραγματοποιείται μέχρι σήμερα μέσω εναλλασσόμενων αποστολών προσωπικού και δεν αποτελεί μόνιμη βάση.
Η Ρωσία προειδοποιεί για νέα κλιμάκωση
Οι εξελίξεις προκάλεσαν την αντίδραση του Κρεμλίνου, με τον εκπρόσωπο της ρωσικής προεδρίας Ντμίτρι Πεσκόφ να προειδοποιεί ότι η αλλαγή στη λιθουανική πολιτική μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση. Η Μόσχα συνδέει την άρση της απαγόρευσης για τα πυρηνικά όπλα με το ενδεχόμενο ενίσχυσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη χώρα και υποστηρίζει ότι η επέκταση αμερικανικών ή ΝΑΤΟϊκών στρατιωτικών υποδομών πιο κοντά στα ρωσικά σύνορα επιβαρύνει το ήδη τεταμένο περιβάλλον ασφαλείας στην Ευρώπη.
Ο Πεσκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία θα πρέπει να λάβει μέτρα για την προστασία της ασφάλειάς της σε περίπτωση που η Λιθουανία φιλοξενήσει στο έδαφός της πυρηνικά όπλα ή μόνιμη αμερικανική στρατιωτική βάση. Η λιθουανική κυβέρνηση, από την πλευρά της, παρουσιάζει τις κινήσεις αυτές ως μέτρα ενίσχυσης της αποτροπής και προσαρμογής στη μεταβαλλόμενη κατάσταση ασφαλείας στην περιοχή.
