Ο Μεσαίος Διάδρομος: Ευκαιρία ή κίνδυνος για τη Βουλγαρία;
Το λιμάνι Kuryk στο Καζακστάν είναι ένας από τους βασικούς κόμβους μεταφόρτωσης στο τμήμα του Μεσαίου Διαδρόμου της Κασπίας Θάλασσας.
Τα εμπορευματοκιβώτια που φτάνουν με εμπορευματικά τρένα μεταφέρονται εδώ σε πορθμεία και προς το Αζερμπαϊτζάν.
Ο ΜΕΣΑΙΟΣ ΔΙΑΔΡΟΜΟΣ, ΠΟΥ ΕΚΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΙΑ ΕΩΣ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ,
προσφέρει σημαντικές οικονομικές ευκαιρίες για τη Βουλγαρία. Ωστόσο, οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στη Μαύρη Θάλασσα εγείρουν ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια της διαδρομής.
Το πρωί της 6ης Οκτωβρίου, δύο εμπορικά πλοία τουρκικής ιδιοκτησίας έγιναν στόχος μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAV) στα ανοικτά των ακτών της Μαύρης Θάλασσας στη Βουλγαρία . Ένα από τα πλοία βυθίστηκε. Οι επιθέσεις προκάλεσαν ανησυχία και οργή τόσο στη Βουλγαρία όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ).
Οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σημειώθηκαν σε μια εποχή που η ΕΕ επιδίωκε να μετατρέψει τη Βουλγαρία σε βασικό κόμβο
για τα αγαθά που εισάγονται από την Ασία μέσω της εμπορικής οδού που είναι γνωστή ως «Μεσαίος Διάδρομος».
Ο Μεσαίος Διάδρομος, που ονομάζεται επίσης «Διάδρομος Μεταφορών της Κασπίας» ή Διακασπιακός Διάδρομος, συνδέει την Ευρώπη και την Ασία. Η διαδρομή ξεκινά από την Κίνα και φτάνει στην ΕΕ μέσω Καζακστάν, Αζερμπαϊτζάν, Γεωργίας και Τουρκίας.
Αν και ο διάδρομος αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από σιδηροδρόμους και δρόμους, ορισμένα σύντομα τμήματα διασχίζουν τη Μαύρη Θάλασσα και την Κασπία Θάλασσα.
Η επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος σε δύο εμπορικά πλοία στα ανοικτά των ακτών της Μαύρης Θάλασσας στη Βουλγαρία επανέφερε στο προσκήνιο τους κινδύνους ασφαλείας για τις θαλάσσιες συνδέσεις του Μεσαίου Διαδρόμου. Ένα από τα πλοία που δέχτηκε την επίθεση, το ABLE, απέπλευσε αργότερα στα ανοικτά των ακτών της Κωνσταντινούπολης.
Βουλγαρία και ο Μεσαίος Διάδρομος
Η ΕΕ ανακοίνωσε την πρόθεσή της να πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις στον Μεσαίο Διάδρομο φέτος. Αυτό το βήμα θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τους σιδηροδρόμους, τους αυτοκινητόδρομους και τα λιμάνια της Βουλγαρίας.
Το συνοριακό πέρασμα Καπιτάν Αντρέεβο στα χερσαία σύνορα της Βουλγαρίας με την Τουρκία είναι ήδη ένα από τα πιο πολυσύχναστα σημεία διέλευσης στην Ευρώπη. Τα φορτηγά σχηματίζουν συχνά μεγάλες ουρές εδώ.
Η Βουλγαρία διαθέτει δύο στρατηγικά λιμάνια στη Μαύρη Θάλασσα: τη Βάρνα και το Μπουργκάς. Ένα νέο τμήμα της σιδηροδρομικής γραμμής μεταξύ Κωνσταντινούπολης και βουλγαρικών συνόρων έχει επίσης προγραμματιστεί να ανοίξει αυτό το φθινόπωρο.
Η Επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ, Μάρτα Κος, χαρακτήρισε τον περασμένο μήνα τη Βουλγαρία ως «πύλη της Ευρώπης» λόγω της στρατηγικής της θέσης κατά μήκος της διαδρομής.
Οι πόλεμοι διέκοψαν τις παγκόσμιες εμπορικές οδούς
Η Κος είχε δηλώσει πριν από μερικούς μήνες ότι ο Μέσος Διάδρομος θα μπορούσε να μειώσει τον χρόνο μεταφοράς από την Ασία στην Ευρώπη από 45 ημέρες σε 15 ημέρες. Ο επίτροπος της ΕΕ υποστήριξε επίσης ότι αυτή η διαδρομή ήταν ασφαλέστερη από τις δύο παραδοσιακές διαδρομές που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά εμπορευμάτων από την Ασία στην Ευρώπη.
Μία από αυτές τις διαδρομές ήταν ο Βόρειος Διάδρομος, ο οποίος περνούσε από τη Ρωσία . Το εμπόριο μέσω αυτής της διαδρομής μειώθηκε απότομα μετά την έναρξη της μεγάλης κλίμακας επίθεσης της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Η άλλη διαδρομή αναφέρεται μερικές φορές ως «Ωκεάνια Διαδρομή».
Τα εμπορεύματα μεταφέρονται με πλοία μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ. Ωστόσο, λόγω ανησυχιών για διαταραχές που θα μπορούσαν να προκληθούν από πολέμους και αστάθεια στη Μέση Ανατολή, πολλά πλοία πλέον κάνουν τον περίπλου ολόκληρης της ακτής της Αφρικής. Αυτό το ταξίδι διαρκεί περίπου 45 ημέρες και έχει ως αποτέλεσμα καθυστερήσεις και πρόσθετο κόστος τόσο για τις εταιρείες όσο και για τους καταναλωτές.
Όλα αυτά εξηγούν γιατί ο Μεσαίος Διάδρομος έχει ξαφνικά γίνει τόσο ελκυστικός.
Η Βέσελα Τσέρνεβα, Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR) με έδρα τη Σόφια, συμμερίζεται αυτήν την άποψη. Το ECFR είναι μια διεθνής δεξαμενή σκέψης που εργάζεται πάνω στην ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική.
Η Τσέρνεβα έδωσε την ακόλουθη εκτίμηση στην DW:
«Ο Μέσος Διάδρομος είναι ουσιαστικά ένα έργο που αποφεύγει και τις δύο εμπόλεμες ζώνες κοντά στην Ευρώπη. Παρακάμπτει τόσο τη διαδρομή μέσω Ρωσίας όσο και τη διαδρομή μέσω Μέσης Ανατολής.»
Είναι ο Μεσαίος Διάδρομος μια ρεαλιστική εναλλακτική λύση;
Αν και ο Μεσαίος Διάδρομος φαίνεται πολλά υποσχόμενος, πολλά πράγματα πρέπει ακόμη να αλλάξουν προτού μπορέσει πραγματικά να ανταγωνιστεί την Ωκεάνια Διαδρομή.
Η Τσέρνεβα βάζει την ασφάλεια πάνω απ’ όλα:
«Πρώτα και κύρια, υπάρχουν περιορισμοί που σχετίζονται με την ασφάλεια. Η κατάσταση ασφαλείας στην Κεντρική Ασία πρέπει να βελτιωθεί σε σημείο που να μπορεί να πραγματοποιηθεί μακροπρόθεσμος σχεδιασμός για την κατασκευή μεγάλων έργων.»
Η Τσέρνεβα τονίζει ότι οι αδύναμοι θεσμοί και η γραφειοκρατία αποτελούν επίσης σημαντικό πρόβλημα στις χώρες κατά μήκος του Μεσαίου Διαδρόμου. Σημειώνει επίσης ότι η επιρροή της Ρωσίας δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Πρόσθεσε τα εξής:
«Στο παρελθόν, έχουμε δει έργα υποδομών που δεν μπορούσαν να υλοποιηθούν επειδή δεν θεωρήθηκαν ότι ήταν προς το συμφέρον της Ρωσίας. Φαίνεται ότι οι Ρώσοι έχουν αρκετά σημαντική επιρροή στις χώρες κατά μήκος της διαδρομής».
Σύμφωνα με την Τσέρνεβα, η έκβαση του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία θα είναι επίσης καθοριστική:
«Το αποτέλεσμα του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία θα επηρεάσει την επιτυχία ή όχι του Μεσαίου Διαδρόμου».
Οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε εμπορικά πλοία στη Μαύρη Θάλασσα την Τρίτη χρησίμευσαν επίσης ως σαφής υπενθύμιση ότι η ασφάλεια κατά μήκος της διαδρομής θα μπορούσε να παραμείνει πρόβλημα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ένα άλλο πρόβλημα είναι η μείωση της στάθμης του νερού της Κασπίας Θάλασσας, από την οποία διέρχεται ο Μεσαίος Διάδρομος. Ένας από τους κύριους λόγους για αυτό είναι η κλιματική αλλαγή. Επομένως, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι τα πλοία θα μπορούν να συνεχίσουν να διασχίζουν την Κασπία Θάλασσα με τον ίδιο τρόπο στο μέλλον.
Υπάρχει επίσης πρόβλημα στις υποδομές. Τα λιμάνια και οι σιδηρόδρομοι κατά μήκος της διαδρομής δεν έχουν ακόμη την ικανότητα να διαχειριστούν τις μεγάλες αυξήσεις στον όγκο του εμπορίου.
Σύμφωνα με τη Βέσελα Τσέρνεβα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων, οι πόλεμοι και οι γεωπολιτικές εντάσεις επιταχύνουν την επαναξιολόγηση των εμπορικών οδών μεταξύ Ασίας και Ευρώπης. Ο Μεσαίος Διάδρομος είναι μια από τις εξέχουσες επιλογές σε αυτή την αναζήτηση.
Πώς μπορεί να ωφεληθεί η Βουλγαρία;
Παρά όλους αυτούς τους κινδύνους και τους περιορισμούς, η ΕΕ επιθυμεί σαφώς να δει αύξηση του εμπορίου μέσω του Μεσαίου Διαδρόμου, ακόμη και αν δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τις υπάρχουσες διαδρομές.
Στην πρόσφατη ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι η ΕΕ θέλει να αναπτύξει αυτό που αποκαλεί «συνδεσιμότητα». Στόχος είναι η διαφοροποίηση των εμπορικών οδών, η αύξηση των εμπορικών ροών και η μείωση των χρόνων διέλευσης για τις εμπορευματικές μεταφορές.
Η ΕΕ στοχεύει να συγκεντρώσει συνολικά 12 δισεκατομμύρια ευρώ σε επενδύσεις από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα για τον σκοπό αυτό.
Η Βουλγαρία μπορεί να επωφεληθεί από αυτές τις επενδύσεις με πολλούς τρόπους.
Η Τσέρνεβα έδωσε την ακόλουθη εκτίμηση στην DW:
«Οι σιδηρόδρομοι της Βουλγαρίας δεν έχουν λάβει αρκετές επενδύσεις εδώ και πολλά χρόνια, ακόμη και δεκαετίες. Τα βουλγαρικά λιμάνια θα μπορούσαν επίσης να επωφεληθούν σε μεγάλο βαθμό από τις επενδύσεις.»
Η Τσέρνεβα τονίζει επίσης τη σημασία της ανάπτυξης οδικών συνδέσεων:
«Η βελτίωση των οδικών συνδέσεων που εκτείνονται βόρεια της Μεσογείου, καθώς και οι συνδέσεις ανατολής-δύσης, θα ήταν επωφελής. Η βόρεια Βουλγαρία, ειδικότερα, όπου οι μεταφορικές συνδέσεις δεν είναι επί του παρόντος αρκετά ισχυρές, θα μπορούσε να ωφεληθεί. Επομένως, υπάρχουν σαφή και απτά οφέλη.»
Dw
—
