Φρένο του ΣΤΕ στους πλειστηριασμούς της μοναδικής κατοικίας
Φρένο του ΣΤΕ στους πλειστηριασμούς της μοναδικής κατοικίας
Με την απόφαση 1404/2026, το Συμβούλιο της Επικρατείας θέτει σαφή όρια στην αναγκαστική εκτέλεση κατά οφειλετών του Δημοσίου, όταν αυτή απειλεί τη μοναδική κατοικία τους.
Σύμφωνα με το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο, πριν βγει στο σφυρί το μοναδικό ακίνητο που χρησιμεύει ως οικογενειακή στέγη, οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να έχουν ερευνήσει ουσιαστικά και να έχουν τεκμηριωμένα αποκλείσει την ύπαρξη άλλων περιουσιακών στοιχείων από τα οποία μπορεί να εισπραχθεί η οφειλή.
Η απόφαση, που εκδόθηκε από το ΣΤ΄ Τμήμα με πρόεδρο τον αντιπρόεδρο Ιωάννη Γράβαρη και εισηγήτρια τη σύμβουλο Επικρατείας Ελένη Παπαδημητρίου, συνδέει τη νομιμότητα της κατάσχεσης με τη συνταγματική προστασία της κατοικίας, της οικογενειακής ζωής και την αρχή της αναλογικότητας. Δεν καθιερώνει απόλυτη ασυλία για την πρώτη κατοικία, αλλά απαιτεί να αποδεικνύεται ότι το μέτρο ήταν απολύτως αναγκαίο στη συγκεκριμένη περίπτωση και ότι είχαν εξαντληθεί όλα τα ηπιότερα μέσα.
Η υπόθεση της μεζονέτας στο Μοσχάτο
Η απόφαση αφορά μεζονέτα 162 τ.μ. στο Μοσχάτο, η οποία ανήκε κατά 50% σε διευθύνοντα σύμβουλο ανώνυμης βιομηχανικής εταιρείας και κατά 50% στη σύζυγό του. Ο προϊστάμενος της ΔΟΥ ΦΑΕ Πειραιά είχε κινήσει διαδικασία αναγκαστικού πλειστηριασμού για ληξιπρόθεσμες οφειλές της εταιρείας ύψους 142.917 ευρώ. Στο πρόγραμμα εντάχθηκε το μερίδιο του διευθύνοντος συμβούλου, με εκτιμώμενη αξία 100.000 ευρώ και τιμή πρώτης προσφοράς 80.000 ευρώ.
Ο οφειλέτης προσέφυγε στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών, υποστηρίζοντας ότι το ακίνητο αποτελούσε τη μοναδική κατοικία της οικογένειάς του και ότι διέθετε και άλλη ακίνητη περιουσία. Το Πρωτοδικείο έκανε δεκτή την ανακοπή και ακύρωσε το πρόγραμμα, κρίνοντας ότι η έκδοσή του αντέβαινε στις αρχές της χρηστής διοίκησης και της αναλογικότητας. Η έφεση του Δημοσίου απορρίφθηκε και από το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών.
Το σκεπτικό του ΣΤΕ
Το Δημόσιο προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, υποστηρίζοντας ότι ο προϊστάμενος της ΔΟΥ είχε ασκήσει τη διακριτική του ευχέρεια κατά τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων. Το ΣΤΕ απέρριψε την αίτηση ως αβάσιμη, επισημαίνοντας ότι η κατάσχεση ακινήτου που αποδεδειγμένα αποτελεί τη μόνη κατοικία του οφειλέτη και της οικογένειάς του είναι νόμιμη μόνο όταν έχει προηγουμένως ερευνηθεί και τεκμηριωμένα αποκλεισθεί η ύπαρξη άλλων πρόσφορων περιουσιακών στοιχείων.
Όπως τονίζεται στην απόφαση, όταν η επιδίωξη σκοπού δημοσίου συμφέροντος συνεπάγεται τη στέρηση της κατοικίας, πρέπει να αποδεικνύεται ότι το μέτρο ήταν απολύτως αναγκαίο και ότι είχαν εξαντληθεί όλες οι προσπάθειες ικανοποίησης του σκοπού με ηπιότερα μέσα. Η αρχή αυτή δεσμεύει όλα τα κρατικά όργανα σε κάθε στάδιο της διαδικασίας.
Η απόφαση δεν αποκλείει την αναγκαστική εκτέλεση για οφειλές προς το Δημόσιο. Καθιστά, ωστόσο, σαφές ότι όταν στο επίκεντρο βρίσκεται η μοναδική οικογενειακή κατοικία, η διοίκηση οφείλει να τεκμηριώνει γιατί η κατάσχεσή της είναι αναγκαία και γιατί δεν μπορεί να επιτευχθεί η είσπραξη με λιγότερο επαχθή μέτρα.
Πληροφορίες από την Καθημερινή
