Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο, ένας πραγματικός στρατηγικός κίνδυνος (Ισραηλινή Ανάλυση)
Το Ισραήλ θα επηρεαστεί επίσης από την έγκριση από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης
της συμφωνίας για τα θαλάσσια σύνορα που υπεγράφη με την Τουρκία.
Μεταξύ άλλων, η συμφωνία θα μπορούσε να δυσκολέψει τη σύνδεση του Ισραήλ με τις ευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές μέσω Κύπρου και Ελλάδας, γράφει ο Έλι Λεόν στην εβραϊκή εφημερίδα maariv.
Το κοινοβούλιο στην ανατολική Λιβύη ενέκρινε ομόφωνα την Τρίτη
μια συμφωνία για τα θαλάσσια σύνορα που υπεγράφη με την Τουρκία το 2019, ανακαλώντας την απόφασή του να διακόψει τους πολιτικούς δεσμούς με την Άγκυρα.
Η κίνηση αυτή τερματίζει χρόνια αντιπολίτευσης από το στρατόπεδο που συνδέεται με τον στρατιωτικό διοικητή Χαλίφα Χαφτάρ και παρέχει στη συμφωνία υποστήριξη και από τις δύο πλευρές του λιβυκού χάσματος.
Η Ελλάδα έσπευσε να απορρίψει την απόφαση, ενώ η Τουρκία την παρουσίασε ως σημαντική ενίσχυση της θέσης της στον αγώνα για τα θαλάσσια δικαιώματα στην ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu , μέλη του κοινοβουλίου ενέκριναν το μνημόνιο συμφωνίας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών, ενώ ταυτόχρονα ανακάλεσαν δύο ψηφίσματα από το 2020: το ένα που ανέβαλε την επικύρωση των μνημονίων συμφωνίας με την Τουρκία και το άλλο που διέταξε τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων μαζί της.
Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε στη Βεγγάζη και τα ψηφίσματα εγκρίθηκαν ομόφωνα
Η συμφωνία αποσκοπεί στη ρύθμιση των δικαιωμάτων εξερεύνησης και παραγωγής φυσικών πόρων, συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου και του πετρελαίου.
Η Ελλάδα αντιτίθεται σε αυτήν επειδή η οριοθέτηση αγνοεί τα θαλάσσια δικαιώματα που αποδίδει στα ελληνικά νησιά, κυρίως στην Κρήτη, και επικαλύπτει εδάφη στα οποία αυτή και η Αίγυπτος διεκδικούν δικαιώματα βάσει ξεχωριστής συμφωνίας που υπογράφηκε μεταξύ τους.
Η συμφωνία μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης θα μπορούσε να δυσχεράνει τη σύνδεση του Ισραήλ με τις ευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές μέσω Κύπρου και Ελλάδας.
Ο απτός κίνδυνος αφορά το σχεδιαζόμενο καλώδιο ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο υποτίθεται ότι θα συνδέσει επίσης το Ισραήλ με το ευρωπαϊκό δίκτυο στο μέλλον: η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι μέρος της διαδρομής διέρχεται από μια περιοχή που υπάγεται στη δικαιοδοσία της και απαιτεί προηγούμενο συντονισμό των επίγειων ερευνών.
Η υποστήριξη της συμφωνίας από το κοινοβούλιο στην ανατολική Λιβύη ενισχύει πολιτικά τη θέση της και θα μπορούσε να ενθαρρύνει αιτήματα που θα καθυστερήσουν τις εργασίες, θα καταστήσουν τα έργα πιο ακριβά και θα αποτρέψουν τους επενδυτές.
Από την οπτική γωνία του Ισραήλ, η πιθανή σημασία είναι η αναβολή των επιλογών εισαγωγής και εξαγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και η αυξημένη ανάγκη για αμερικανική και ευρωπαϊκή υποστήριξη.
Ωστόσο, η συμφωνία δεν δίνει στην Τουρκία το αυτόματο δικαίωμα να εμποδίσει την ισραηλινή ναυτιλία και δεν επιλύει τη νομική διαμάχη για τα θαλάσσια σύνορα και τα δικαιώματα στην αμφισβητούμενη περιοχή.
Από την έντονη αντιπολίτευση στα κοινά συμφέροντα
Ο λιβυκός ιστότοπος “Al-Wasat” ανέφερε ότι οι συμφωνίες υπογράφηκαν στην Κωνσταντινούπολη στις 27 Νοεμβρίου 2019, μεταξύ της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας με επικεφαλής τον Φαγιέζ αλ-Σαράζ και της Τουρκίας.
Η μία αφορούσε την ασφάλεια και τη στρατιωτική συνεργασία, και η άλλη τα όρια της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης. Όταν τις απέρριψε, το κοινοβούλιο στα ανατολικά υποστήριξε ότι οι συμφωνίες που υπογράφονται από την κυβέρνηση απαιτούν την έγκριση της νομοθετικής αρχής. Τώρα το ίδιο έχει αποσύρει την αντίρρησή του.
Το Λιβυκό Πρακτορείο Ειδήσεων ανέφερε ότι το Υπουργείο Εξωτερικών της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας στην Τρίπολη χαιρέτισε την έγκριση και την ακύρωση προηγούμενων αποφάσεων. Το υπουργείο παρουσίασε αυτό ως θετική εξέλιξη για την ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας και ισχυρίστηκε ότι η κίνηση αυτή θα συμβάλει στην περιφερειακή σταθερότητα σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Αυτό δημιούργησε μια συμφωνία μεταξύ των αντίπαλων στρατοπέδων σε ένα ζήτημα που αποτελούσε επίκεντρο έντονης διαφωνίας μεταξύ τους.
Σύμφωνα με το Reuters, η ανατροπή έρχεται μετά από μια συνεχιζόμενη αναθέρμανση των σχέσεων μεταξύ της Άγκυρας και του στρατοπέδου του Χαφτάρ, η οποία αντικατοπτρίστηκε σε επισκέψεις ανώτερων Τούρκων αξιωματούχων και επενδύσεις σε κατασκευές και άλλους τομείς. Αυτό συνέβη μετά την τουρκική στρατιωτική υποστήριξη που βοήθησε να σταματήσει η επίθεση του Χαφτάρ στην Τρίπολη το 2019-2020. Ο Άνας αλ-Γκουμάτι, επικεφαλής του Λιβυκού Ινστιτούτου Sadeq, χαρακτήρισε την απόφαση ως «πλήρη ανατροπή». Ο ερευνητής Τζαλάλ Χαρσάουι εκτίμησε ότι θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα στην επέκταση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στην ανατολική Λιβύη.
Η Αθήνα απορρίπτει, η Άγκυρα καλωσορίζει
Η Ελλάδα δήλωσε ότι η έγκριση από τη Λιβύη δεν έδωσε στη συμφωνία νομική ισχύ. Σύμφωνα με ξεχωριστό ρεπορτάζ του Reuters, το Υπουργείο Εξωτερικών στην Αθήνα υποστήριξε ότι η συμφωνία παραβιάζει το δίκαιο της θάλασσας και τα κυριαρχικά δικαιώματα των χωρών της περιοχής. Ισχυρίστηκε ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν απέναντι ή παρακείμενες ακτές που θα δικαιολογούσαν μια τέτοια οριοθέτηση. Η Αθήνα δήλωσε ότι είχε ενημερώσει τους εταίρους και τους συμμάχους της και θα λάβει μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων της.
Από την άλλη πλευρά, το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών χαιρέτισε την απόφαση και ισχυρίστηκε ότι η συμφωνία σέβεται τα δικαιώματα και των δύο χωρών και τα συμφέροντά τους σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τις αρχές της δικαιοσύνης. Η διαμάχη αφορά επίσης τα δικαιώματα εξερεύνησης ενέργειας: Η Ελλάδα και η Αίγυπτος υπέγραψαν συμφωνία το 2020 για την οριοθέτηση μιας αποκλειστικής οικονομικής ζώνης, η οποία συμπίπτει με την τουρκολιβυκή συμφωνία, και η Άγκυρα αντιτίθεται σε αυτήν.
Τζεμ Γκιουρντενίζ : Νίκη για την «Γαλάζια Πατρίδα»
Ο απόστρατος Τούρκος ναύαρχος Τζεμ Γκιουρντενίζ, ο οποίος συνδέεται με τη διαμόρφωση της έννοιας της «Γαλάζιας Πατρίδας», παρουσίασε μια ιδιαίτερα ισχυρή ερμηνεία. Η έννοια, την οποία προώθησε ήδη από το 2006, τονίζει τη σημασία των θαλάσσιων χώρων για την ισχύ και τα συμφέροντα της Τουρκίας.
Σχολιάζοντας την απόφαση, ο Γκιουρντενίζ έγραψε ότι ήταν «ένα από τα σημαντικότερα διπλωματικά επιτεύγματα που έχει πετύχει η Τουρκία τα τελευταία χρόνια στον αγώνα για τη γαλάζια πατρίδα».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η αλλαγή θέσης στο στρατόπεδο του Χαφτάρ αποτελεί ένα σημαντικό πολιτικό και διπλωματικό πισωγύρισμα για την Ελλάδα, το ευρωπαϊκό μπλοκ που την υποστηρίζει και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ισχυρίστηκε ότι η στρατηγική της Αθήνας να εκμεταλλευτεί τη διχόνοια της Λιβύης για να ματαιώσει τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Τουρκίας έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα.
Ο Γκιουρντενίζ εκτίμησε ότι η απόφαση μπορεί επίσης να έχει σημασία για μια μελλοντική συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου.
Κατά την άποψή του, η σύνδεση της Λιβύης με τα όρια της υφαλοκρηπίδας που ανακοίνωσε η Άγκυρα στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020, έχει πλέον ενισχυθεί νομικά και πολιτικά. Αυτοί είναι οι ισχυρισμοί του σχετικά με τις επιπτώσεις της απόφασης, ενώ η δηλωμένη θέση της Ελλάδας παραμένει η αντίθετη.
Από τα ηλεκτρικά καλώδια έως την ανανέωση των γεωτρήσεων
Ο Γκιουρντενίζ συνέδεσε επίσης την ανάπτυξη με το έργο του υποθαλάσσιου καλωδίου ηλεκτρικής ενέργειας Great Sea Interconnector, υποστηρίζοντας ότι ενισχύει τη διαπραγματευτική ισχύ της Άγκυρας. Είπε ότι η Τουρκία θα πρέπει να εμμείνει σταθερά στη θέση της ότι η έρευνα του βυθού σε περιοχές που ορίζει ως υφαλοκρηπίδα της απαιτεί την έγκρισή της.
Αλλά δεν ήταν ικανοποιημένος με τη διπλωματία
«Η διπλωματική επιτυχία πρέπει να συμπληρώνεται από μια πραγματική παρουσία στη θάλασσα», έγραψε, ζητώντας να ληφθούν μέτρα κατά της δραστηριότητας στις περιοχές εξερεύνησης όπου η Κύπρος έχει χορηγήσει άδειες, ειδικά στα τεμάχια 5 και 6. Απαίτησε την επανέναρξη των σεισμικών ερευνών και των γεωτρήσεων στις αμφισβητούμενες περιοχές.
Το κάλεσμα καταδεικνύει τη σημασία που αποδίδει στην ψηφοφορία: μια βάση για την προώθηση περαιτέρω τουρκικής δραστηριότητας στη θάλασσα.
Η εσωτερική συμφωνία στη Λιβύη δίνει στην Άγκυρα ένα πολιτικό επίτευγμα, αλλά η ελληνική αντίδραση δείχνει ότι η ίδια η περιφερειακή διαμάχη απέχει πολύ από το να έχει τελειώσει.
maariv.co.il
