ΗΠΑ: Σοβαρά προβλήματα στη διαχείριση της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας των μαχητικών F-35
Σοβαρά προβλήματα στη διαχείριση της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας των μαχητικών F-35 αποκαλύπτει έκθεση του Γραφείου Κυβερνητικής Λογοδοσίας (GAO) των ΗΠΑ,
καθώς περισσότερα από 17.000 εξαρτήματα αξίας τουλάχιστον 1,3 δισ. δολαρίων δεν εμφανίζονταν στο σύστημα απογραφής του προγράμματος.
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν μάλιστα ότι η συνολική οικονομική αξία των εξαρτημάτων που δεν έχουν καταγραφεί ενδέχεται να φτάνει τα 2,5 δισ. δολάρια, εάν συνυπολογιστούν και οι σχετικές δαπάνες απόκτησής τους.
Τα ευρήματα προέκυψαν από ελέγχους στην αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ, το Joint Program Office, που έχει την ευθύνη διαχείρισης του προγράμματος των stealth μαχητικών πέμπτης γενιάς. Η έρευνα επικεντρώθηκε στην παρακολούθηση της διακίνησης ανταλλακτικών και κρίσιμων εξαρτημάτων, τόσο για την παραγωγή των αεροσκαφών όσο και για την τεχνική και υλικοτεχνική υποστήριξή τους.
Περισσότερα από 17.000 εξαρτήματα εκτός απογραφής
Σύμφωνα με την έκθεση του GAO, κατά τον έλεγχο του Μαρτίου του 2026 διαπιστώθηκε ότι περισσότερα από 17.000 εξαρτήματα των F-35 απουσίαζαν από τα αρχεία του συστήματος απογραφής, με την αξία τους να υπολογίζεται σε 1,3 δισ. δολάρια. Το ποσό θα μπορούσε να ανέλθει έως και στα 2,5 δισ. δολάρια, εφόσον ληφθούν υπόψη και πρόσθετες δαπάνες που συνδέονται με την προμήθειά τους.
Το μέγεθος του προβλήματος γίνεται σαφέστερο από την έκταση της εφοδιαστικής αλυσίδας του προγράμματος. Σε αυτήν συμμετέχουν περισσότεροι από 1.900 προμηθευτές στις ΗΠΑ και άλλοι 2.100 σε διεθνές επίπεδο, ενώπερίπου 26 εκατομμύρια εξαρτήματα βρίσκονται κατανεμημένα σε περισσότερες από 700 εγκαταστάσεις και αποθήκες. Οι χώροι αυτοί τελούν είτε υπό τη διαχείριση των εταιρειών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα είτε υπό την ευθύνη της αμερικανικής κυβέρνησης.
Τα κενά στο σύστημα παρακολούθησης και ο ρόλος των προμηθευτών
Το GAO αποδίδει σημαντικό μέρος των προβλημάτων στην αδυναμία των εταιρειών να ενημερώνουν εγκαίρως και με πληρότητα το σύστημα απογραφής.Ορισμένοι προμηθευτές είτε δεν καταχωρίζουν καθόλου τα σχετικά δεδομένα είτε καθυστερούν να τα υποβάλουν, με αποτέλεσμα το υπουργείο Άμυνας να μην έχει πλήρη και συνεχή εικόνα για την τοποθεσία κάθε εξαρτήματος.
Το σύστημα Enterprise Logistics Management System (ELMS), το οποίο χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας των F-35, έχει τη δυνατότητα να καταγράφει σε πραγματικό χρόνο τα διαθέσιμα εξαρτήματα. Ωστόσο, δεν μπορεί να συνδεθεί απευθείας με τα συστήματα διαχείρισης αποθεμάτων που χρησιμοποιούν ορισμένες από τις εταιρείες του προγράμματος, μεταξύ των οποίων η Lockheed Martin και η Pratt & Whitney. Έτσι, το Πεντάγωνο βασίζεται σε τριμηνιαίες αναφορές των προμηθευτών για την ενημέρωση των αρχείων του.
Παρά τις δαπάνες τουλάχιστον 17 εκατ. δολαρίων που έχει πραγματοποιήσει το υπουργείο Άμυνας από το οικονομικό έτος 2020 για τη βελτίωση της απογραφής των εξαρτημάτων και των ανταλλακτικών, τα στοιχεία εξακολουθούν να μην αποτυπώνουν με ακρίβεια το πραγματικό απόθεμα. Η έκθεση καταγράφει έτσι ένα διαχρονικό πρόβλημα στη λειτουργία ενός από τα μεγαλύτερα και πιο σύνθετα εξοπλιστικά προγράμματα των ΗΠΑ.
Προηγούμενη περίπτωση απώλειας άνω του ενός εκατομμυρίου εξαρτημάτων
Ενδεικτική της έκτασης των προβλημάτων είναι μια υπόθεση που είχε εντοπιστεί το 2023, όταν διαπιστώθηκε ότι μεγάλος προμηθευτής είχε χάσει περισσότερα από ένα εκατομμύριο εξαρτήματα των F-35, συνολικής αξίας άνω των 85 εκατ. δολαρίων. Οι απώλειες αφορούσαν την περίοδο από τον Μάιο του 2018 έως τον Οκτώβριο του 2022.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έκθεση, έως τον Μάρτιο του 2026 η ίδια εταιρεία είχε υποβάλει αναφορές για απώλειες εξαρτημάτων συνολικής αξίας περίπου 28 εκατ. δολαρίων, οι οποίες αφορούσαν το διάστημα από το 2012 έως το 2025. Το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας έκρινε ότι η εταιρεία οφείλει να καταβάλει 6 εκατ. δολάρια για τις συγκεκριμένες απώλειες.
Τα ευρήματα αποκτούν πρόσθετη βαρύτητα καθώς είχαν προηγηθεί αναφορές για εξαρτήματα F-35 που κατέληξαν στο Χονγκ Κονγκ, αντί να παραδοθούν στις ΗΠΑ, με το ενδεχόμενο να περιήλθαν σε κινεζικά χέρια. Η υπόθεση είχε προκαλέσει ανησυχία για πιθανή έκθεση ευαίσθητων τεχνολογικών δεδομένων στο Πεκίνο, χωρίς ωστόσο η έκθεση του GAO να αποδεικνύει ότι τα εξαρτήματα που δεν εντοπίζονται στο σύστημα απογραφής έχουν καταλήξει στην Κίνα.
