GSI: Το γαλλικό πλοίο «βόλτες» κάνει έξω από το Ηράκλειο – Περιμένει το «πράσινο φως» της Τουρκίας;
Η υπόθεση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου μέσω του καλωδίου GSI εξελίσσεται σε θρίλερ,
με το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo να παραμένει καθηλωμένο από εχθές το βράδυ που απέπλευσε,
κάνοντας «βόλτες» έξω από το Ηράκλειο, χωρίς ακόμα να έχει βγει έξω από τα χωρικά ύδατα των 6 ναυτικών μιλίων.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση κάνει δοκιμές οργάνων, οι οποίες υποτίθεται ότι επίσης γινόντουσαν τις προηγούμενες ημέρες, σύμφωνα πάλι με τις επίσημες ενημερώσεις. Αυτή η κατάσταση έχει προφανώς διεγήρει τα σενάρια γύρω από το παρασκήνιο, με τον καθηγητή Γιάννη Μάζη να καταγγέλλει στο OPEN ότι το πλοίο περιμένει ουσιαστικά το πράσινο φως της Τουρκίας, καθώς οι μυστικές διαβουλεύσεις βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη.
Η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι το Παρίσι κινήθηκε μετά από τη δική της έγκριση. Την ίδια ώρα, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος προειδοποιεί ότι η γαλλική πρωτοβουλία μπορεί να γίνει διπλωματικό όπλο στα χέρια της Τουρκίας. Στην Τουρκία, εν τω μεταξύ, στελέχη της αντιπολίτευσης ζητούν να δοθούν στη δημοσιότητα τα έγγραφα της αδειοδότησης.
Türkiye: Τουρκική διακοίνωση προς την Γαλλία
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Türkiye Today και της εφημερίδας Türkiye, τουρκικές διπλωματικές πηγές υποστηρίζουν ότι ακολούθησαν διαβουλεύσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών, έπειτα από την ένταση των προηγούμενων ημερών στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι «η Τουρκία έδωσε στη Γαλλία τη συγκατάθεσή της για τη διεξαγωγή ερευνών στον βυθό της θάλασσας» στο πλαίσιο του έργου GSI, έπειτα από διπλωματικές επαφές, «την ώρα που η Ελλάδα αμφισβητούσε κατά πόσο απαιτούνταν η έγκριση της Άγκυρας».
Κατά το δημοσίευμα, η τουρκική πλευρά απέστειλε εχθές, 10 Νοεμβρίου. διπλωματική διακοίνωση προς το Παρίσι. Οι πηγές ανέφεραν ότι «στις 10 Νοεμβρίου, η Άγκυρα επέδωσε διπλωματική διακοίνωση στη Γαλλία, επαναλαμβάνοντας την ανάγκη συμμόρφωσης με το διεθνές δίκαιο και γνωστοποιώντας επισήμως τη συγκατάθεσή της για τις προγραμματισμένες ερευνητικές δραστηριότητες», καθιερώνοντας έτσι μια διπλωματική αλληλογραφία που δεν θα έπρεπε να έχει ξεκινήσει, για ένα ζήτημα πόντισης καλωδίου εντός της ελληνικής ΑΟΖ. Η διαδικασία, κατά τις πηγές, επιβεβαίωσε τις πάγιες θέσεις της Τουρκίας για την υφαλοκρηπίδα της, τα όρια της οποίας έχει κοινοποιήσει στον ΟΗΕ.
Οι τουρκικές αιτιάσεις για τις NAVTEX
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι απέτρεψε μια νέα ελληνική προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων σε διαφιλονικούμενη θαλάσσια περιοχή. Όπως υπογραμμίζουν οι τουρκικές πηγές, Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία είχαν εκδώσει NAVTEX χωρίς προηγούμενη τουρκική έγκριση, και η Τουρκία τις ακύρωσε, θεωρώντας ότι κάθε ερευνητική δραστηριότητα στην περιοχή που θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα απαιτεί τη συγκατάθεσή της. Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών είχε ήδη δηλώσει τις προηγούμενες ημέρες ότι η διαδικασία έγκρισης δεν είχε ολοκληρωθεί.
Παρά τις αντιδράσεις της, η Τουρκία διαμηνύει ότι δεν αντιτίθεται στις ενεργειακές διασυνδέσεις, αρκεί να γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα όλων των πλευρών και το διεθνές δίκαιο. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι το πλοίο υπό γαλλική σημαία απέπλευσε από το λιμάνι του Ηρακλείου, μετά τις διπλωματικές επαφές Άγκυρας–Παρισιού και τη νέα τουρκική NAVTEX που εκδόθηκε το απόγευμα της Τρίτης, κάτι που δεν επιβεβαιώνεται, καθώς το γαλλικό πλοίο απέπλευσε ώρες πριν την τουρκική αντι-NAVTEX.
Τα ερωτήματα της τουρκικής αντιπολίτευσης
Στην Τουρκία, το θέμα προκάλεσε πολιτική συζήτηση. Ο απόστρατος αντιναύαρχος Γιανκί Μπαγτζίογλου, στέλεχος του Νέου Κόμματος, ζήτησε μέσω της πλατφόρμας Χ να διευκρινιστεί πώς δόθηκε η άδεια στο γαλλικό ερευνητικό σκάφος «Αμπέιγ Μαρενγκό», μετά την τουρκική NAVTEX 1127/26 και την ελληνική αντι-NAVTEX 1441/26. Όπως σημείωσε: «Εφόσον η γαλλική πλευρά έχει ζητήσει δεόντως επίσημη άδεια από την Τουρκία και η άδεια αυτή έχει χορηγηθεί, η εν λόγω εξέλιξη θα αποτελέσει σημαντικό κεκτημένο όσον αφορά τη ντε φάκτο αναγνώριση των δικαιωμάτων της Τουρκίας στην υφαλοκρηπίδα».
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι μια πιθανή διπλή αδειοδότηση, και από την Ελλάδα, θα δημιουργούσε πρόβλημα για την Άγκυρα: «Ωστόσο, όπως υποστηρίζεται στην αντι-NAVTEX της Ελλάδας, το ενδεχόμενο η γαλλική πλευρά να έχει λάβει άδεια και από τις ελληνικές αρχές για τις ίδιες ερευνητικές δραστηριότητες —όπως έχει παρατηρηθεί να συμβαίνει και στο παρελθόν— θα δημιουργούσε σοβαρή αντίφαση ως προς τα δικαιώματα της Τουρκίας στην υφαλοκρηπίδα. Σε περίπτωση επιβεβαίωσης μιας τέτοιας κατάστασης, η Τουρκία οφείλει να προβεί στις απαραίτητες διπλωματικές ενέργειες και να λάβει τα μέτρα που θα προστατεύσουν τα δικαιώματά της. Λαμβάνοντας υπόψη και την πιθανή παραπληροφόρηση που προέρχεται από την Ελλάδα, οι δηλώσεις των αρμόδιων επίσημων αρχών της Γαλλίας είναι εξαιρετικά σημαντικές για τη διασαφήνιση των διαδικασιών αδειοδότησης».
Ανάλογο αίτημα διατύπωσε ο απόστρατος αντιναύαρχος Τζεμ Γκιουρντενίζ, ζητώντας από το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών να αποκαλύψει ποιος υπέβαλε το αίτημα, πότε, με ποιον αριθμό πρωτοκόλλου και με ποιο ακριβές περιεχόμενο η Άγκυρα συναίνεσε. Επισήμανε ότι η τουρκική NAVTEX αναφέρει πως οι έρευνες έχουν την έγκριση των τουρκικών αρχών, ενώ η ελληνική αντι-NAVTEX απορρίπτει την τουρκική αρμοδιότητα και επικαλείται ελληνικές άδειες του 2024 και του 2026. Κατά τον ίδιο, προκύπτει «σημαντική διπλωματική αντίφαση». Προειδοποίησε επίσης ότι η αντιπαράθεση μπορεί να εξελιχθεί σε «διπλωματική αναμέτρηση και αγώνα γοήτρου».
Ο Γκιουρντενίζ πρότεινε μάλιστα, αν το γαλλικό πλοίο εισέλθει σε περιοχή που η Άγκυρα θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα, οι έρευνες να γίνονται υπό την επιτήρηση τουρκικών πολεμικών πλοίων από απόσταση. «Με αυτόν τον τρόπο, τα κυριαρχικά δικαιώματα της Τουρκίας δεν θα προστατεύονται μόνο σε διπλωματικές δηλώσεις και ναυτικές αγγελίες, αλλά θα είναι ορατά προστατευμένα και στη θάλασσα», υποστηρίζει, ζητώντας στενή παρακολούθηση των κινήσεων του πλοίου νοτιοανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου.
Η σφοδρή κριτική Παυλόπουλου στη Γαλλία
Στην Ελλάδα, ο Προκόπης Παυλόπουλος, μιλώντας στις 11 Νοεμβρίου στο vidcast της «Ναυτεμπορικής», άσκησε έντονη κριτική στη γαλλική παρέμβαση. Εκτίμησε ότι δεν ήταν αναγκαία και ότι αρκούσε η ελληνική NAVTEX για την έναρξη των ερευνών βάθους, που προηγούνται της πόντισης του καλωδίου. Έθεσε επίσης το ερώτημα αν η πρωτοβουλία έγινε κατόπιν αιτήματος της Αθήνας ή με αποκλειστική απόφαση του Παρισιού.
«Κάποιοι είπαν ότι το ερευνητικό σκάφος έχει γαλλική σημαία και γι’ αυτό παρενέβη η Γαλλία. Η επικοινωνία με την Άγκυρα έγινε από το ίδιο το γαλλικό κράτος. Αρκούσε στο ακέραιο η ελληνική NAVTEX», ανέφερε. Αμφισβήτησε και την εξήγηση ότι η Γαλλία απλώς ενημέρωσε χώρες της περιοχής, αναρωτώμενος γιατί ενημερώθηκε ακόμη και η Αίγυπτος, που δεν αμφισβητεί τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Χαρακτήρισε τη διαδικασία διπλωματικό «πανηγυράκι» και εξέφρασε ενόχληση που δεν έχει δημοσιοποιηθεί το περιεχόμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης.
Για την πληροφορία ότι το Παρίσι απέφυγε να τοποθετηθεί στα ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας ήταν αιχμηρός: «Η Γαλλία νίπτει τας χείρας της ως άλλος Πόντιος Πιλάτος, προτάσσοντας τα δικά της συμφέροντα στην περιοχή».
Ο φόβος νομιμοποίησης του τουρκολιβυκού μνημονίου
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης ήταν το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, το οποίο η Ελλάδα θεωρεί αντίθετο προς το Διεθνές Δίκαιο. Ο Παυλόπουλος προειδοποίησε ότι η Άγκυρα θα αξιοποιήσει τη γαλλική κίνηση, έστω κι αν δεν υπήρξε πρόθεση να βλαφθεί η Ελλάδα: «Η Τουρκία προσπαθεί διά της πλαγίας να προκαλέσει ένα είδος νομιμοποίησης και διεθνούς αναγνώρισης του νομικώς ανυπόστατου τουρκο-λιβυκού μνημονίου. Και πλέον θα περιφέρει τη γαλλική πρωτοβουλία προσπαθώντας να δημιουργήσει τετελεσμένα», προειδοποίησε.
