Τουρκία: Ξεκινά ο πρώτος πυρηνικός αντιδραστήρας στο Ακούγιου και συμφωνία 15 δις με Κίνα για ΑΠΕ

Η Τουρκία επιχειρεί να αλλάξει ριζικά τον ενεργειακό της χάρτη,

συνδυάζοντας την είσοδό της στην πυρηνική ηλεκτροπαραγωγή με ένα φιλόδοξο πρόγραμμα ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να ξεκινήσει η φυσική εκκίνηση του πρώτου πυρηνικού αντιδραστήρα στο Ακούγιου, ενώ παράλληλα η τουρκική κυβέρνηση υπέγραψε προκαταρκτική συμφωνία με την Κίνα για επενδύσεις περίπου 15 δισ. δολαρίων σε έργα ηλιακής και αιολικής ενέργειας.

Πρόκειται για δύο εξελίξεις που αποτυπώνουν την προσπάθεια της Τουρκίας να ενισχύσει την ενεργειακή της αυτάρκεια και να αυξήσει σημαντικά την παραγωγική της ικανότητα μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Το σχέδιο περιλαμβάνει τόσο την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας όσο και τη μεγάλη επέκταση των ΑΠΕ, με στόχο να περιοριστεί σταδιακά η εξάρτηση από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Το Ακούγιου περνά στο κρίσιμο στάδιο της εκκίνησης

Ο υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων της Τουρκίας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, ανακοίνωσε ότι η διαδικασία φυσικής εκκίνησης του πρώτου αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού στο Ακούγιου αναμένεται να αρχίσει μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Πρόκειται για τον πρώτο πυρηνικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ιστορία της χώρας, ο οποίος κατασκευάζεται σε συνεργασία με τη ρωσική κρατική εταιρεία Rosatom, βάσει διακρατικής συμφωνίας που ξεκίνησε το 2010.

Το έργο περιλαμβάνει τέσσερις αντιδραστήρες συνολικής ισχύος περίπου 4,8 γιγαβάτ και αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες ενεργειακές επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στην Τουρκία. Η φυσική εκκίνηση αποτελεί σημαντικό τεχνικό ορόσημο, καθώς ακολουθούν οι απαραίτητες δοκιμές και οι διαδικασίες πριν από την εμπορική λειτουργία και την τροφοδοσία του ηλεκτρικού δικτύου. Η τουρκική κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο να αρχίσει να αξιοποιεί την ηλεκτρική ενέργεια από το Ακούγιου το 2027.

Η φιλοδοξία της Άγκυρας, ωστόσο, δεν περιορίζεται στον συγκεκριμένο σταθμό. Η Τουρκία θέλει να διαθέτει πυρηνική ισχύ 10 γιγαβάτ έως το 2040 και τουλάχιστον 20 γιγαβάτ έως το 2050, εξετάζοντας την κατασκευή επιπλέον πυρηνικών μονάδων στη Σινώπη και τη Θράκη. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με διαφορετικούς προμηθευτές τεχνολογίας, ενώ εξετάζεται και η αξιοποίηση μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων.

Συμφωνία 15 δισ. δολαρίων με την Κίνα για ηλιακή και αιολική ενέργεια

Την ίδια ώρα, η Τουρκία επιχειρεί να επιταχύνει την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αναζητώντας μεγάλα κεφάλαια από το εξωτερικό. Στο περιθώριο της COP31 στην Αττάλεια, υπέγραψε προκαταρκτική συμφωνία με την Κίνα, η οποία προβλέπει την προσέλκυση επενδύσεων περίπου 15 δισ. δολαρίων για την ανάπτυξη νέων φωτοβολταϊκών και αιολικών εγκαταστάσεων συνολικής ισχύος 7 γιγαβάτ.

Το σχέδιο δεν αφορά μόνο την κατασκευή νέων μονάδων παραγωγής. Περιλαμβάνει επίσης συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, υποδομές μεταφοράς ισχύος 4 γιγαβάτ και συνεργασία στον τομέα της τεχνολογίας, με στόχο την ανάπτυξη παραγωγής εξοπλισμού ανεμογεννητριών στην Τουρκία. Προς το παρόν, πάντως, δεν έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης και λεπτομέρειες για τη χρηματοδότηση των επιμέρους έργων.

Η κινεζική συμφωνία εντάσσεται στον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό της Τουρκίας, ο οποίος προβλέπει αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος από φωτοβολταϊκά και αιολικά στα 175 γιγαβάτ έως το 2040. Στα τέλη Σεπτεμβρίου 2026, η συνολική ισχύς αυτών των δύο κατηγοριών ανερχόταν περίπου στα 43,8 γιγαβάτ, επομένως ο στόχος προϋποθέτει μια ιδιαίτερα μεγάλη επέκταση των σχετικών υποδομών.

Ο Μπαϊρακτάρ εκτιμά ότι για τον ενεργειακό μετασχηματισμό της χώρας έως το 2040 θα απαιτηθούν επενδύσεις περίπου 300 δισ. δολαρίων. Για την προσέλκυση των απαραίτητων κεφαλαίων, η τουρκική κυβέρνηση επιδιώκει συνεργασίες με διεθνείς επενδυτές και τεχνολογικούς ομίλους, δίνοντας έμφαση τόσο στην παραγωγή όσο και στην αποθήκευση και μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Η Τουρκία περνά στην πυρηνική ενέργεια, η Ελλάδα βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της μελέτης

Η διαφορά ανάμεσα στην Τουρκία και την Ελλάδα στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας γίνεται πλέον ιδιαίτερα εμφανής. Η γειτονική χώρα βρίσκεται κοντά στην ενεργοποίηση του πρώτου πυρηνικού αντιδραστήρα της, έχει ήδη προχωρήσει στην κατασκευή του Ακούγιου και σχεδιάζει την ανάπτυξη ενός ευρύτερου δικτύου πυρηνικών μονάδων. Αντίθετα, η Ελλάδα δεν διαθέτει πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής και βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της αξιολόγησης του ενδεχομένου να εντάξει την πυρηνική ενέργεια στο ενεργειακό της μείγμα.

Τον Μάρτιο του 2026, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε από τη σύνοδο για την πυρηνική ενέργεια στο Παρίσι ότι η Ελλάδα θα εξετάσει κατά πόσο οι μικροί αρθρωτοί πυρηνικοί αντιδραστήρες θα μπορούσαν να έχουν θέση στο ενεργειακό της σύστημα. Ακολούθησε η συγκρότηση κυβερνητικής επιτροπής, η οποία καλείται να μελετήσει τις δυνατότητες και τις προϋποθέσεις ενός ελληνικού πυρηνικού προγράμματος. Ωστόσο, δεν έχει ληφθεί απόφαση για την κατασκευή πυρηνικού σταθμού, ούτε έχει επιλεγεί συγκεκριμένη τεχνολογία ή τοποθεσία.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας που επιβαρύνει τα ελληνικά νοικοκυριά. Η πυρηνική ενέργεια μπορεί να προσφέρει σταθερή παραγωγή ηλεκτρισμού σε μεγάλη κλίμακα, ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες, ενώ το κόστος λειτουργίας ενός πυρηνικού σταθμού είναι σχετικά χαμηλό και το κόστος του καυσίμου αποτελεί μικρό μέρος της συνολικής δαπάνης παραγωγής. Αυτό μπορεί να προσφέρει μακροπρόθεσμα πιο προβλέψιμο κόστος ηλεκτροπαραγωγής και να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις ανανεώσιμες πηγές.

Βεβαίως, η κατασκευή ενός πυρηνικού εργοστασίου απαιτεί τεράστια αρχική επένδυση, πολυετή προετοιμασία και αυστηρές προδιαγραφές ασφαλείας, ενώ η τελική επίδραση στους λογαριασμούς εξαρτάται από τον τρόπο χρηματοδότησης και λειτουργίας του. Παρ’ όλα αυτά, η πυρηνική ενέργεια αποτελεί μία επιλογή που αρκετές χώρες επαναφέρουν στο προσκήνιο, ακριβώς επειδή μπορεί να εξασφαλίσει σταθερή ηλεκτροπαραγωγή σε βάθος δεκαετιών.

Η Τουρκία έχει ήδη περάσει από τις εξαγγελίες στην κατασκευή του πρώτου της πυρηνικού σταθμού και ετοιμάζεται να κάνει το επόμενο βήμα, την ώρα που η Ελλάδα βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία μελέτης του ενδεχομένου. Η εξέλιξη αυτή ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση για το κατά πόσο η πυρηνική ενέργεια θα μπορούσε να αποτελέσει και για τη χώρα μας ένα εργαλείο ενίσχυσης της ενεργειακής επάρκειας και περιορισμού του μακροπρόθεσμου κόστους ηλεκτροπαραγωγής.