Γιατί είπαν όχι στο κούρεμα το 2010

image

Μικρή ομάδα στελεχών του ΔΝΤ είχε, την άνοιξη του 2010, όπως αποκαλύπτεται πια,μυστικές συνομιλίες με αξιωματούχους τόσο του γερμανικού όσο και του γαλλικού υπουργείου Οικονομικών , ώστε να τεθεί επί τάπητος η ιδέα της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους.

Παρά την πεποίθηση πολλών σοβαρών αναλυτών, πως το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο, η τρόικα  επέμεινε να επιλύσει την κρίση δίνοντας στην Ελλάδα πρωτοφανή σε ύψος δάνεια, συσσωρεύοντας έτσι χρέη πάνω στα χρέη.

Αυτή είναι η εισαγωγή της αποκαλυπτικής έρευνας του βραβευμένου δημοσιογράφου και συγγραφέα Πολ Μπλούσταϊν για το Ινστιτούτο CIGI, η οποία εστιάζει στον ρόλο του ΔΝΤ στο πρώτο πακέτο διάσωσης της Ελλάδας.

Οπως ο ίδιος σχολιάζει, η προσπάθεια «θα πήγαινε τρομερά στραβά». Αντιμέτωπο με το υψηλό χρέος της χώρας και την ιδιόρρυθμη δομή της τρόικας, στην οποία το ΔΝΤ είχε μειοψηφικό ρόλο, το ΔΝΤ άρχισε να εξετάζει εναλλακτικά σχέδια.

Ο επικεφαλής του ΔΝΤ Ντομινίκ Στρος-Καν, «πονηρή αλεπού όπως ήταν, ξεκίνησε μυστικά κανάλια συζητήσεων για εναλλακτικές στρατηγικές», γράφει ο Μπλούσταϊν. Λέει ο Στρος-Καν στον συγγραφέα, «ήμασταν απολύτως πεπεισμένοι ότι η ισχύς της τρόικας ήταν στο να φαίνεται ενωμένη. Δεν μπορούσαμε να αναλάβουμε τον κίνδυνο να φανούμε διχασμένοι. Ακόμη κι αν πίστευα ότι κάτι ήταν λάθος, δεν θα πήγαινα στα ΜΜΕ να πω “τι στο διάβολο κάνουνε”! Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο δικός μου οργανισμός έβγαζε τον σκασμό».

Στον συγγραφέα μίλησε και ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, ο οποίος έφτασε τα ξημερώματα της 24ης Απριλίου 2010 στην Ουάσιγκτον για να συναντηθεί με τους εκπροσώπους των τριών θεσμών, δηλαδή τον Στρος-Καν από το ΔΝΤ, τον Ζαν-Κλοντ Τρισέ από την ΕΚΤ, και τον Ολι Ρεν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

“Ολοι συμφώνησαν ότι το πακέτο διάσωσης θα πρέπει να σχεδιασθεί πολύ γρήγορα”, λέει ο κ. Παπακωνσταντίνου. Θυμάται όμως και ένα σαφές τους μήνυμα προς αυτόν:

Το πακέτο δεν θα προέβλεπε αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους.

“Εγινε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο, μου είπαν “Γιώργο, μην ανοίξεις αυτό το θέμα”. Δεν ήμουν χαζός. Δεν θα άνοιγα ποτέ αυτό το θέμα μονομερώς, για να μου πουν στη συνέχεια, μέσω των ΜΜΕ, ότι αυτό δεν υπάρχει ως επιλογή, και να έχω όλους τους επενδυτές να τρέχουν να κρυφτούν σε 24 ώρες. Ηταν μία πολύ λεπτή κατάσταση”.

Εντούτοις, σύμφωνα με τα στοιχεία, η θέση της τρόικας δεν ήταν ενιαία. Η επιλογή του κουρέματος, αν και αποκλείσθηκε, συζητήθηκε μυστικά στο ξενοδοχείο Sofitel της Ουάσιγκτον. Η έκθεση που παρουσιάσθηκε εκεί, εκτιμούσε ότι το ελληνικό χρέος δεν ήταν βιώσιμο, αλλά δεν είδε ποτέ το φως της δημοσιότητας.

Οπως είπε ένας από τους συμμετέχοντες στον συγγραφέα, “αυτό είναι ένα θέμα που δεν θα συζητήσω μέχρι να πεθάνω”.

Ακόμα και το ίδιο το ΔΝΤ ήταν διχασμένο. Το Ευρωπαϊκό Τμήμα, υπό την ηγεσία του Μάρεκ Μπέλκα και με τον Πολ Τόμσεν ως επικεφαλής της ελληνικής αποστολής, την ίδια ημέρα εξέδιδε μία εμπιστευτική έκθεση στην οποία σημείωνε ότι ένα κούρεμα δεν θα πρέπει καν να τεθεί σε αυτή τη συγκυρία «λόγω του μεγάλου κινδύνου μετάδοσης σε άλλες ευάλωτες ανεπτυγμένες χώρες στην Ευρωζώνη», αν και αναγνώριζε ότι άλλα τμήματα του Ταμείου το υποστήριζαν.

Διαπραγματεύσεις

Στις μυστικές διαπραγματεύσεις συμμετείχαν ο νομικός σύμβουλος του Στρος-Καν, Σον Χέιγκαν, ο άνθρωπος που είχε ηγηθεί της προσπάθειας για ένα διεθνές σύστημα διαχείρισης του χρέους ύστερα από τη χρεοκοπία της Αργεντινής, και ο Λορέντζο Τζορτζιάνι, εκ των επιτελών του πανίσχυρου επικεφαλής του τμήματος Στρατηγικής και Πολιτικής Ρέζα Μογκαντάμ.

Το τμήμα του τελευταίου υποστήριζε ότι το δάνειο του ΔΝΤ θα μπορούσε να δοθεί μόνο αν πρώτα είχε αναδιαρθρωθεί το ελληνικό χρέος, ώστε να μη χρησιμοποιηθεί προς όφελος των ιδιωτών που είχαν στην κατοχή τους ελληνικά ομόλογα, μεταφέροντας το κόστος στους φορολογούμενους.

Ο κ. Μογκαντάμ, στέλεχος πλέον της Morgan Stanley, δεν κρύβει πλέον ότι υποστήριζε μία αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους – και πιστεύει ότι αυτή είναι αναγκαία και σήμερα.

Οι αντιδράσεις της Γαλλίας και της ΕΚΤ

Όπως αποκαλύπτεται, ο στόχος των αρχικών αυτών συζητήσεων στην Ουάσιγκτον ήταν να βολιδοσκοπηθεί η στάση που θα κρατούσαν η Γαλλία και η Γερμανία σε ένα κούρεμα του χρέους.

Όπως έγινε γρήγορα και απόλυτα σαφές, αυτό το ενδεχόμενο δεν ήταν ανεκτό από τους δανειστές της Ελλάδας. Ιδιαίτερα η τότε υπουργός της Γαλλίας, Κριστίν Λαγκάρντ, ήταν “τρομοκρατημένη”, λέει ο κ. Μπλούσταϊν, από ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Η κυβέρνηση της Γαλλίας αντέδρασε στο κούρεμα, καθώς οι τράπεζές της είχαν έκθεση 60 δισ. ευρώ την Ελλάδα και ανησυχούσε για μετάδοση της κρίσης στην Ιταλία.

Η Γερμανία, από την πλευρά της, ήταν πιο θετική, καθώς θεωρούσε ότι θα ήταν σκόπιμο να πληρώσουν και οι ιδιώτες ομολογιούχοι.

Που “σκόνταψε” το κούρεμα

Δύο ήταν οι βασικοί λόγοι που τελικά δεν ευοδόθηκε το εγχείρημα.

Ο ένας ήταν πως δεν υπήρχε επαρκής χρόνος, καθώς οι διαπραγματεύσεις για την αναδιάρθρωση θα χρειάζονταν μήνες, όταν η Ελλάδα κινδύνευε με χρεοκοπία στις 19 Μαΐου.

Ο άλλος, πως στην αναδιάρθρωση ήταν αντίθετη και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα:

Την ίδια περίοδο, όταν το μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου Γιούργκεν Σταρκ υποστήριξε μπροστά στον πρόεδρο της ΕΚΤ Ζαν-Κλοντ Τρισέ ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο, ο τελευταίος εξερράγη:

“Είμαστε μία οικονομική και νομισματική ένωση, δεν πρέπει να υπάρξει αναδιάρθρωση του χρέους”, φώναζε σύμφωνα με μία πηγή του Μπλούσταϊν.

Και η ελληνική κυβέρνηση όμως, δεν έδειχνε κάποια πρόθεση να προχωρήσει την ιδέα. Οπως γράφει ο ερευνητής, «ανώτατοι Ελληνες αξιωματούχοι πίστευαν ότι η ευρωπαϊκή υποστήριξη για ελάφρυνση του χρέους δεν ήταν πολιτικά εφικτή αν δεν είχαν πρώτα κάνει μία συντονισμένη προσπάθεια να μειώσουν τις δημόσιες δαπάνες».

Επιπλέον, ανησυχούσαν ότι η ΕΚΤ θα διέκοπτε τη χρηματοδότηση στις ελληνικές τράπεζες σε περίπτωση χρεοκοπίας – κάτι που απείλησε να κάνει ένα χρόνο αργότερα ο κ. Τρισέ με επιστολή του στον τότε πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου.

Ο κ. Μπλούσταϊν πάντως ψέγει το ΔΝΤ διότι “υπέκυψε στην επιρροή των Ευρωπαίων” και υποστήριξε ένα πρόγραμμα που είχε σοβαρά προβλήματα, “θυσιάζοντας τα συμφέροντα των Ελλήνων” και
πλήττοντας τη φήμη του Ταμείου για την τεχνοκρατική του κρίση”.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΣΧΟΛΙΑΣΕ ΤΟ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ