Μύθοι των Αστερισμών: Ωρίωνας

Ο Ωρίωνας σίγουρα είναι από τους πιο εντυπωσιακούς αστερισμούς. Περιλαμβάνει δυο πολύ λαμπερά άστρα, το Ριγκέλ και τον Μπετελγκέζ και το σχήμα του είναι απ’ αυτά που δύσκολα ξεχνιούνται.

Σαν οδηγός στον ουρανό είναι καλύτερος απ’ τη Μεγάλη Άρκτο, αλλά έχει το μειονέκτημα ότι δεν βρίσκεται πάντα πάνω απ’ τον ορίζοντα. Από την Ελλάδα δεν φαίνεται το καλοκαίρι, επειδή ανατέλλει τα χαράματα, αλλά το χειμώνα κυριαρχεί στο νυχτερινό ουρανό.
Το Τύμπανο του Χειμώνα (Γιαπωνέζικος Μύθος)
Οι μύθοι της Ανατολής για τον Ωρίωνα διαφέρουν απ’ αυτούς της Δύσης, που τον παριστάνουν οι περισσότερες σαν κυνηγό. Εδώ, θ’ ασχοληθούμε με τον πλούτο των παραδόσεων που υπάρχει στην Ιαπωνία και σχετίζονται με διάφορες ομάδες αστεριών του Ωρίωνα. Οι περισσότερες απ’ αυτές προέρχονται από την Κίνα και χρονολογούνται πριν το 10ο αιώνα π.Χ.

Τα περισσότερα παιδιά γνωρίζουν τον αστερισμό αυτό σαν «Tzuzumi Boshi», δηλαδή σαν ένα γιαπωνέζικο τύμπανο του 17ου-18ου αιώνα. Έχει «κεφάλια» και στις δύο του άκρες και παίζεται με τις άκρες των δακτύλων. Οι κεφαλές του τυμπάνου δένονται με χορδές και του δίνουν ένα σχήμα παρόμοιο της κλεψύδρας. Τα άστρα Μπετελγκέζ και Γάμα του Ωρίωνα βρίσκονται στη μια άκρη του τυμπάνου ενώ ο Ριγκέλ και το Κάπα του Ωρίωνα στην άλλη. Τα τρία άστρα της Ζώνης του Ωρίωνα αντιστοιχούν στο σχοινί που σφίγγει τις χορδές στη μέση του οργάνου.
Σύμφωνα με άλλες παραδόσεις, τα τέσσερα παραπάνω άστρα, όταν μεσουρανούν, το τραπέζιο που σχηματίζουν αποκαλείται «Μανίκια του Κιμονό». Τα μανίκια ενός κιμονό είναι μακριά και πέφτουν σχεδόν μέχρι το πάτωμα. Έτσι τα άστρα του Ωρίωνα φαίνονται σαν μια γυναίκα με υψωμένα τα χέρια και τα μανίκια του κιμονό της να απλώνονται προς το νότιο ουρανό.
Όπως και στη Δύση, ο Μπετελγκέζ και ο Ριγκέλ έχουν ξεχωριστή σημασία σε ορισμένα μέρη της Ιαπωνίας. Ο Ριγκέλ καλείται «Genji Boshi», ενώ ο Μπετελγκέζ «Heike Boshi». Τα ονόματα αυτά αναφέρονται σε μια σπουδαία περίοδο στην ιστορία της Ιαπωνίας που πρωτεύοντα ρόλο παίζουν τα χρώματα των δύο άστρων: το λευκό και το κόκκινο. Ένας από τους πιο γνωστούς πολέμους στην ιστορία της χώρας ήταν αυτός ανάμεσα στις οικογένειες των Taira (Heike) και των Minamoto (Genji). Τα χρώματα των Taira ήταν κόκκινα και των Minamoto λευκά. Τα δύο αυτά χρώματα, ακόμη και σήμερα, χαίρουν μεγάλης εκτίμησης στην Ιαπωνία και συμβολίζουν το καθήκον, τη θυσία και την πίστη. Έτσι η παραδοσιακή αντιπαράθεση των δύο μεγάλων οικογενειών φαίνεται πως έχει «μεταφερθεί» στον ουρανό μεταξύ του Μπετελγκέζ και του Ριγκέλ.

Σε αρχαίες εποχές, τα τρία άστρα της Ζώνης του Ωρίωνα, που είναι σχεδόν ίσα σε λαμπρότητα, συσχετίζονταν με Τριάδες Θεών και Ανθρώπων. Υπάρχουν ενδείξεις ότι σε πολύ παλιές εποχές οι Δημιουργοί Θεοί (πριν από τους οποίους δεν υπήρχε τίποτα), που αναφέρονται στο Kojiki (Αρχεία των Αρχαίων Πραγμάτων), συνδέονταν με τα τρία αυτά λαμπρά άστρα. Έτσι, αναφέρονται ως τα «Τα Τρία Φώτα» και «H Βασιλική Τριάδα». Σε κατοπινές εποχές οι Γιαπωνέζοι τα ονόμαζαν «Oι Τρεις Μεγάλοι Διδάσκαλοι του Χειμώνα» και γιόρταζαν τους τρεις μεγάλους Δασκάλους του Βουδισμού: τον Tendai Daishi, το Saichon και τον Kobodaishi (ιδρυτή 88 ναών στον 9ο αιώνα).
Πολλοί μύθοι επίσης αναφέρονται σε ανθρώπους που έρχονται αντιμέτωποι με δράκους και μετά από κυνηγητό βρίσκουν μια θέση στον ουρανό. Σ’ έναν απ’ αυτούς τους μύθους κάποια αδέρφια γίνονται τ’ άστρα της ουράς του Σκορπιού και σ’ έναν άλλον τα 7 αδέρφια γίνονται τα 7 άστρα της Μεγάλης Άρκτου. Οι Μύθοι που αναφέρονται στη Ζώνη και στο Μεγάλο Νεφέλωμα του Ωρίωνα (το Μ42), σχετίζονται με δύο αδερφές. Κάποια μέρα, καθώς περπατούσαν, με τη νεότερη να βαδίζει πίσω από τη μεγαλύτερη κουβαλώντας κουβάδες με νερό στους ώμους της, συνάντησαν ένα δράκο. Αφού τις κυνήγησε, βρήκαν ένα σχοινί που οδηγούσε στον ουρανό κι άρχισαν να το ανεβαίνουν. Τελικά γλύτωσαν απ’ το δράκο, ο οποίος όμως δάγκωσε τη μικρότερη αδερφή στο πόδι. Έτσι βλέπουμε στον ουρανό τον πάσσαλο (τα τρία άστρα της Ζώνης) με τον οποίο συνεχίζει να κουβαλάει η μικρή στους ώμους της το νερό, καθώς ακολουθεί την αδερφή της (το Φεγγάρι) στον ουρανό. Το πληγωμένο πόδι της (το Μεγάλο Νεφέλωμα) εξέχει απ’ το κιμονό της.
nea-acropoli-athens.gr/arthra/astrologia/785-mithoi-ton-asterismon-orionas
Μυθολογία σύμφωνα με τη wikipedia
Ο Ωρίων (Ωρίωνας) ήταν ο πιο διάσημος κυνηγός στην ελληνική μυθολογία.
Μια φορά, όπως το συνήθιζαν οι θεοί του Ολύμπου, ο Δίας και ο Ποσειδώνας πήγαν ένα περίπατο στη γη μεταμφιεσμένοι σε ανθρώπους. Περνώντας από τη Βοιωτία δέχθηκαν τη θερμή φιλοξενία του Υριέα, του «επώνυμου ήρωα» της πόλεως Υρίης. Εκείνη την εποχή όμως ο Υριέας ήταν σε πολύ μεγάλη ηλικία και χήρος χωρίς παιδιά. Εξομολογήθηκε στους φιλοξενούμενους τον καημό του για τη μεγάλη μοναξιά του και πόσο θα ήθελε να είχε ένα παιδί. Αφού οι δύο θεοί είχαν φύγει, το άλλο πρωί ο Υριέας βρήκε στο κατώφλι του σπιτιού του ένα βρέφος: ήταν ο μικρός Ωρίων, ένα δώρο από τους θεούς για τη φιλοξενία που τους είχε προσφέρει. Για τον λόγο αυτό ο Ωρίων αναφέρεται άλλοτε ως γιος του Υριέα και άλλοτε ως γιος του Ποσειδώνα, μάλιστα ήταν καρπός της σχέσης του θεού με την Ευρυάλη, κόρη του βασιλιά Μίνωα. Λέγεται ακόμα ότι είχε πάρει από τον πατέρα του, θεό της θάλασσας, το χάρισμα να μπορεί να βαδίζει πάνω στη θάλασσα.
Ο Ωρίωνας μεγάλωσε και έγινε «ανήρ εξόχου ρώμης και καλλονής, και δεξιώτατος κυνηγός». Εκτός από πολύ δυνατός και όμορφος, φαίνεται ότι ήταν πολύ ψηλός στο ανάστημα, κάτι που συνδέεται και με τον ομώνυμο αστερισμό. Συνόδευε τη θεά του κυνηγιού, την Άρτεμη, στα κυνήγια της. Κάποτε ο Ωρίων φιλοξενήθηκε στη Χίο από τον εκεί βασιλιά Οινοπίωνα (κατά μία εκδοχή και ο Ωρίων ήταν Χιώτης). Συμπεριφέρθηκε όμως απερίσκεπτα, καθώς ερωτεύθηκε τρελά την κόρη του βασιλιά, τη Μεράδη. Τότε ο Οινοπίων του έδωσε να πιεί ένα ποτό που τον τύφλωσε και μετά τον πέταξε στη θάλασσα. Εκεί τον περιμάζεψε ο θεός Ήφαιστος και τον οδήγησε στον Απόλλωνα, τον θεό του φωτός, που του ξανάδωσε την όρασή του.

Σχετικά με το τέλος του Ωρίωνα υπάρχουν αρκετές διαφορετικές παραδόσεις. Σύμφωνα την κυρίαρχη παράδοση, πέθανε στη Δήλο (γνωστή τότε ως Ορτυγία) από δάγκωμα σκορπιού, που τον έστειλε είτε η Άρτεμις επειδή είχε φύγει από κοντά της ως ερωτευμένος με την Ηώ (Οδύσσεια, ε 121 κ.ε., λ 310), είτε ο Απόλλων για να μη δημιουργηθεί ερωτική σχέση του Ωρίωνα με την Άρτεμη (αδελφή του Απόλλωνα), είτε τέλος η ίδια η Γη τιμωρώντας τον για την καυχησιολογία του δηλαδή ότι κανένα ζώο δεν ξέφευγε από τα βέλη του. Για τον λόγο αυτό, όταν μετά τον θάνατό του ο Ωρίων «καταστερίσθηκε», μετατράπηκε δηλαδή σε αστερισμό, βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά της Ουράνιας Σφαίρας από τον αστερισμό Σκορπιό. Στη Βιβλιοθήκη Απολλοδώρου (Α΄ 4, 3) αναφέρεται ότι η Άρτεμις σκότωσε τον Ωρίωνα επειδή αυτός ατίμασε την Ώπιν, μία από τις ακολούθους της, ή απλώς επειδή προκάλεσε την Άρτεμη σε αγώνα δισκοβολίας.
Στην παράδοση που υιοθετεί ο λυρικός ποιητής Πίνδαρος, ο Ωρίων είδε κάποτε την Πληιόνη με τις κόρες της, τις Πλειάδες, και τις κατεδίωξε επί πέντε ολόκληρα χρόνια, μέχρι που ο Δίας τις καταστέρισε μαζί με τον Ωρίωνα και τον σκύλο του. Στην Οδύσσεια (λ 572-575) αναφέρεται ότι ο Οδυσσέας είδε τον Ωρίωνα στο ταξίδι του στον Κάτω Κόσμο να σαλαγάει θηρία, υποδηλώνοντας ότι ούτε μετά τον θάνατό του έπαψε να αγαπά το κυνήγι: «Έπειτα τον Ωρίωνα εκεί είδα τον πελώριο / που σαλαγούσε τα θεριά στ’ ασφοδελό λιβάδι, / όσα στ’ απάτητα βουνά τα ‘χε σκοτώσει ο ίδιος, / κι ένα ματσούκι χάλκινο πάντα άσπαστο βαστούσε.» (Ομήρου Οδύσσεια, αρχαίον κείμενον – έμμετρος μετάφρασις Ζησίμου Σίδερη, εκδ. οίκος Ιωάννου & Π. Ζαχαροπούλου, Αθήναι 1939) Πρωτοσελιδα – Ειδήσεις