Γράφει ο νευρολόγος Ανδρέας Μούστρης, MD, MSc
Παρά τις μεγάλες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος, η θερμοκρασία του ανθρώπινου σώματος διατηρείται αξιοσημείωτα σταθερή. Αυτό επιτυγχάνεται με ένα πλήθος ομοιοστατικών μηχανισμών που ρυθμίζονται από τον υποθάλαμο.
Πρόκειται για μια νευρική δομή που λειτουργεί ως θερμοστάτης: όταν η θερμοκρασία του σώματος ανεβαίνει, συντονίζει την αύξηση της καρδιακής παροχής, τη διαστολή των περιφερικών φλεβών και την αύξηση της παραγωγής ιδρώτα, ώστε τελικά να αυξηθεί ο ρυθμός αποβολής θερμότητας και να επανέλθει η θερμοκρασία σε φυσιολογικά επίπεδα.
Ωστόσο, υπό ορισμένες συνθήκες, οι μηχανισμοί αυτοί μπορούν να καταστούν ανεπαρκείς. Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος, η οποία σχετίζεται με ένα φάσμα συμπτωμάτων.
Στα αρχικά στάδια, εμφανίζονται τα χαρακτηριστικά του συνδρόμου της θερμικής εξάντλησης:
– Κράμπες (επώδυνες μυικές συσπάσεις)
– Αίσθημα γενικευμένης αδυναμίας
– Αίσθημα ζάλης
– Πονοκέφαλος
– Ναυτία ή έμετοι
– Υπερβολική εφίδρωση
– Ταχύπνοια (γρήγορες αναπνοές) και ταχυκαρδία
– Δίψα
– Θερμοκρασία >37°C
Εάν η θερμική εξάντληση δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, ενδέχεται να οδηγήσει στην εξαιρετικά σοβαρή και επείγουσα θερμοπληξία, η οποία χαρακτηρίζεται από:
– Θερμοκρασία > 40 °C
– Κατάρρευση των θερμορυθμιστικών μηχανισμών
– συμπτώματα διάχυτης δυσλειτουργίας του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (σύγχυση, ψευδαισθήσεις, δυσαρθρία, τρόμο, αδυναμία συντονισμού των μυών, ληθαργικότητα, σπασμούς)
– Ανεπάρκεια πολλαπλών οργάνων του σώματος
Ποια άτομα είναι πιο ευπαθή στις υψηλές θερμοκρασίες;
Η θερμική εξάντληση και η θερμοπληξία συμβαίνουν συχνότερα σε άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας, καθώς και στις περιπτώσεις που η απομάκρυνση από το ζεστό περιβάλλον είναι δυσχερής.
Ιδιαίτερα ευπαθείς ομάδες είναι:
– Οι ηλικιωμένοι, ιδιαίτερα με συνυπάρχουσες καρδιοαναπνευστικές παθήσεις
– Τα βρέφη και τα νήπια
– Τα άτομα με χρόνιες νευρολογικές παθήσεις
– Τα άτομα που λαμβάνουν φάρμακα που επηρεάζουν τους θερμορυθμιστικούς μηχανισμούς:
Διουρητικά και β-blockers (καρδιολογικά σκευάσματα)
Αντιχολινεργικά
Νευροληπτικά (αντιψυχωσικά)
Αντι-ισταμινικά
Συμβουλές για την πρόληψη της θερμικής εξάντλησης και της θερμοπληξίας
– Πίνετε άφθονα υγρά ανά τακτά χρονικά διαστήματα: η αφυδάτωση παραβλάπτει σημαντικά τις θερμορυθμιστικές ικανότητες του οργανισμού. Μην περιμένετε να νιώσετε αίσθημα δίψας για να πιείτε νερό, χυμούς ή αναψυκτικά.
– Αποφύγετε τη σωματική άσκηση υπό ακραίες θερμοκρασίες. Προτιμήστε τις πολύ πρωινές ή τις βραδινές ώρες. Εάν κατά τη διάρκεια της άσκησης νιώσετε ασυνήθιστη καταβολή, ναυτία, ζάλη ή πονοκέφαλο, σταματήστε άμεσα τη δραστηριότητα.
– Αποφύγετε την κατανάλωση αλκοόλ, διότι αυξάνει την πιθανότητα αφυδάτωσης.
– Ντυθείτε με ελαφριά και άνετα ρούχα, ώστε να μην παρεμποδίζεται η εξάτμιση του ιδρώτα.
– Κάνετε ντους με κρύο νερό
– Προτιμήστε τα ελαφριά γεύματα, με άφθονα φρούτα και σαλάτες.
– Εάν πάσχετε από Σκλήρυνση κατά Πλάκας, οι ακραίες θερμοκρασίες μπορεί να επιδεινώσουν προσωρινά τα συμπτώματα (φαινόμενο Uhthoff). Προτιμήστε τη χρήση κλιματιστικού κατά τη διάρκεια του καύσωνα.
meteo.gr