Είναι καλύτερο να είσαι καταναλωτής στη Σουηδία παρά στη Βρετανία
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα τεράστιο σοκ στην τιμή της ενέργειας. Αλλά δεν πρόκειται όλοι οι Ευρωπαίοι να δουν το ίδιο πλήγμα στο βιοτικό τους επίπεδο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΔΝΤ , η επιβάρυνση για τη μέση οικογένεια στη Φινλανδία θα ισοδυναμεί με ένα επιπλέον 4% των δαπανών των νοικοκυριών. Η εικόνα είναι πολύ πιο ζοφερή σε μια δίωρη διαδρομή με το φέρι στη Βαλτική Θάλασσα. Στην Εσθονία τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν ένα χτύπημα περίπου 20%, ενώ στην Ελλάδα το ποσό αυτό ανέρχεται στο 12%
Ανάμεσα σε αυτές τις δύο χώρες βρίσκονται οι περισσότερες από τις οικονομίες της ηπείρου (βλ. διάγραμμα). Κατά μέσο όρο, οι Ευρωπαίοι ξοδεύουν το ένα δέκατο του εισοδήματός τους σε ενέργεια. Οι πλουσιότερες οικογένειες τείνουν να έχουν μεγαλύτερα σπίτια και αυτοκίνητα, αλλά η αύξηση του ενεργειακού κόστους που προκύπτει από αυτό γενικά δεν είναι τόσο μεγάλη όσο η διαφορά στα εισοδήματα.
Αυτό αφήνει τα φτωχότερα νοικοκυριά να ξοδεύουν περισσότερο από τους προϋπολογισμούς τους για ενέργεια. Το ίδιο μοτίβο ισχύει μεταξύ των χωρών όπως και στο εσωτερικό τους. Η φτωχότερη πρώην κομμουνιστική Ανατολή της Ευρώπης είναι πιο ευάλωτη σε υψηλότερες τιμές από τον πλούσιο σκανδιναβικό βορρά της. Η εξάρτηση από το φυσικό αέριο είναι ένας άλλος σημαντικός παράγοντας για την αξιολόγηση της τρωτότητας. Οι τιμές χονδρικής έχουν διπλασιαστεί μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Οι τιμές του άνθρακα είναι επίσης αυξημένες, αλλά κατά ένα ελαφρώς πιο διαχειρίσιμο 60%. Εν τω μεταξύ, η τιμή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παραμένει αμετάβλητη. Χάρη σε μια ως επί το πλείστον ενοποιημένη αγορά φυσικού αερίου, οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν παρόμοιες τιμές χονδρικής: οι ηλεκτροπαραγωγοί που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο στη Βουλγαρία, στην ανατολική πλευρά της ηπείρου, πληρώνουν περίπου το ίδιο με εκείνους στην Ιρλανδία, στη δυτική της.
Ωστόσο, οι χώρες διαφέρουν ως προς την εξάρτησή τους από τα πράγματα. Λιγότερο από το 3% της ενέργειας της Σουηδίας προέρχεται από φυσικό αέριο, με την υδροηλεκτρική ενέργεια, τον άνεμο και την πυρηνική ενέργεια να παρέχουν το μεγαλύτερο μέρος της. Τα σουηδικά σπίτια θερμαίνονται χρησιμοποιώντας κοινόχρηστα συστήματα, που συχνά τροφοδοτούνται από ροκανίδια ή μέσω αντλιών θερμότητας που είναι συνδεδεμένες στο ηλεκτρικό δίκτυο. Αυτό σημαίνει ότι η μέση αύξηση των δαπανών των νοικοκυριών είναι περίπου 5% των προϋπολογισμών, σε σύγκριση με το 10% στη Βρετανία, η οποία εξαρτάται από το φυσικό αέριο.
Η μετακύλιση από τις τιμές χονδρικής στη λιανική διαφέρει επίσης. Σε πολλές χώρες, οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας αγοράζουν φυσικό αέριο με μακροπρόθεσμα συμβόλαια και αντισταθμίζουν την έκθεσή τους σε αυξήσεις τιμών χονδρικής. Οι διαφορετικές δομές της αγοράς σημαίνουν τότε οι τιμές μεταβιβάζονται στους καταναλωτές σε διαφορετικές συχνότητες. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, τα τιμολόγια των καταναλωτών ενημερώνονται συνήθως κάθε μήνα (αν και έχει περιορίσει το κόστος φυσικού αερίου για τις γεννήτριες ηλεκτρικής ενέργειας). Στην Πολωνία προσαρμόζονται μόνο δύο φορές το χρόνο.
Κατά τα άλλα, οι κυβερνήσεις έχουν παγώσει το κόστος. Στη Γαλλία, όπου η Électricité de France ( edf ), μια κρατική εταιρεία κοινής ωφέλειας, κυριαρχεί στην αγορά, η κυβέρνηση έχει περιορίσει τις αυξήσεις τιμών στο 4%. Το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας προέρχεται συνήθως από πυρηνική ενέργεια, αλλά η μακροχρόνια συντήρηση σημαίνει ότι τώρα εισάγεται από γείτονες, όπου συχνά παράγεται από την καύση αερίου. Η κυβέρνηση απορροφά το κόστος μέσω της ιδιοκτησίας της edf.
Ο περιορισμός των αυξήσεων των τιμών μειώνει το κίνητρο για τα νοικοκυριά να μειώσουν τη χρήση ενέργειας. Επίσης, βοηθάει δυσανάλογα τους πλούσιους. Μια πολύ καλύτερη επιλογή είναι να υπάρχει στόχευση για την υποστήριξη στους πιο άπορους. Ωστόσο, σύμφωνα με υπολογισμούς της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, μόνο το 12% των δαπανών των κρατών της ΕΕ για μέτρα περιορισμού των επιπτώσεων των υψηλότερων τιμών της ενέργειας έχει στοχευθεί με τέτοιο τρόπο. Ένα άνισα κατανεμημένο ενεργειακό σοκ απαιτεί περισσότερη ανακατανομή ως απόκριση.