Οι κόβαλοι – καλικάντζαροι, αλλά κι η απίθανη προέλευση της λέξης “αντιμόνιο”

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ο Παράκελσος ήταν ο πρώτος που αναφέρθηκε στο μεταλλικό στοιχείο που ονομαζόταν κοβάλτιο ή «κόμπολντ».

Ενώσεις του κοβαλτίου ήταν γνωστές από τους αρχαίους χρόνους. Τις χρησιμοποιούσαν οι Αιγύπτιοι και οι Αρχαίοι Έλληνες στην υαλογραφία και τα ψεύτικα κοσμήματα, γιατί προσέδιδαν μια σαγηνευτική απόχρωση ημιδιαφανούς γαλάζιου χρώματος, δείγματα του οποίου έχουν ανευρεθεί και στον τάφο του Τουταγχαμών.

Η λέξη «κόμπολντ» προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη κόβαλος, το όνομα που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι μεταλλωρύχοι για τα κακοποιό πνεύματα που συναπαντούσαν στις υπόγειες στοές των ορυχείων. Θεωρούσαν πως αυτές οι δαιμονικές παρουσίες προκαλούσαν κατολισθήσεις και εκρήξεις και πως, πολλές φορές, έκαναν μάγια στους μεταλλωρύχους. (Η αγγλική λέξη goblin=δαιμόνιο, καλικάντζαρος, τελώνιο, προέρχεται από την ίδια ρίζα.)

Όπως πίστευαν οι ανά τους αιώνες μεταλλωρύχοι, όλες οι ενώσεις του κοβαλτίου ήταν άκρως δηλητηριώδεις και τις τοποθετούσαν στα ορυχεία οι «κόβαλοι». Ακόμη και ο Γκαίτε, στον Φάουστ, αναφέρεται σε αυτά τα δαιμόνια.

Για πρώτη φορά το κοβάλτιο απομονώθηκε από τους αλχημιστές του Μεσαίωνα. Όμως, όπως φαίνεται, αυτοί δεν είχαν επίγνωση του πράγματος, ενώ ο Παράκελσος ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε πως ήταν ένα νέο μεταλλικό στοιχείο. Άρχισαν λοιπόν, για πρώτη φορά, μετά από δυο χιλιετίες, να ανακαλύπτονται νέα στοιχεία.

Στις καινούριες τεχνικές οφείλεται η ανακάλυψη, την ίδια περίπου εποχή, ενός ακόμη μεταλλικού στοιχείου, του αντιμονίου. Και αυτό ήταν γνωστό από την αρχαιότητα, μόνον όμως υπό τη μορφή σουλφιδίου. Το χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες της Μέσης Ανατολής για να σκουραίνουν τα μάτια και τα ματόφρυδά τους, για να είναι πιο ελκυστικές.

Υπάρχουν αρκετές αναφορές σε αυτή τη συνήθεια στη Βίβλο και στην πιο γνωστή εμφανίζεται και η διαβόητη Ιεζάβελ, που «έβαψε τα μάτια και στόλισε τα μαλλιά της και μετά στάθηκε σε ένα παράθυρο κοιτάζοντας κάτω». (Από το οποίο στη συνέχεια έπεσε και το νεκρό κορμί της το κατασπάραξαν σκυλιά.)

Το αραβικό όνομα για την ουσία με την οποία η Ιεζάβελ έβαφε τα μάτια της ήταν κόολ. Μέσα από μια αλυσίδα παρανοήσεων αυτή η λέξη κατέληξε να χρησιμοποιείται για την περιγραφή αποσταγμάτων και, τελικά, για το απόσταγμα αλκόολ, από όπου και η λέξη αλκοόλ.

Η προέλευση της λέξης αντιμόνιο είναι ακόμη πιο απίθανη

Στις διαδρομές που ακολούθησε η λέξη εμπλέκεται και ο θρυλικός αβάς και αλχημιστής του δέκατου πέμπτου αιώνα, ο Μπάζιλ Βαλεντίνους (που σήμερα πλέον γνωρίζουμε πως πρόκειται για το ψευδώνυμο κάποιου Γιόχαν Τέλντε, ενός αξιοσέβαστου Γερμανού δημοτικού συμβούλου του δέκατου έκτου αιώνα, ο οποίος ασκούσε την τέχνη της αλχημείας, αλλά δεν επιθυμούσε να χάσει και τη θέση του).

Λέγεται πως μια μέρα, μετά από τη δουλειά, ο Βαλεντίνους πέταξε από το παράθυρο του κελιού του κάποια χωνευτήρια που περιείχαν αντιμόνιο. Τα έφαγαν τα γουρούνια και αρρώστησαν. Όταν τα γουρούνια συνήλθαν, έφαγαν τεράστιες ποσότητες φαγητού για να αποκαταστήσουν το βάρος που είχαν χάσει. Ήταν γουρούνια, όμως, και έπρεπε να τιμήσουν το όνομα και τη φήμη τους, οπότε έφαγαν πάρα πολύ και πήραν υπερβολικό βάρος.

Του Βαλεντίνους δεν του έβγαζες πια από το μυαλό την ιδέα πως αυτός ήταν ένας εξαιρετικός τρόπος πάχυνσης των γουρουνιών του μοναστηριού για τα Χριστούγεννα. Οπότε αποφάσισε να προχωρήσει ακόμη ένα βήμα. Όντας αβάς, είχε κάθε δικαίωμα να έχει την άποψη πως και οι μοναχοί που βρίσκονταν υπό την επίβλεψή του χρειάζονταν να πάρουν κάνα κιλό για τα Χριστούγεννα και άρχισε στα κρυφά να βάζει λίγο αντιμόνιο στην τροφή τους. Δυστυχώς, όμως, πολλών ασκητών το σώμα ήταν πια τόσο αδύναμο από τη νηστεία, που απεδήμησαν εις Κύριον προτού καταφέρει να τους παχύνει.

Η ουσία που είχαν φάει έγινε γνωστή ως αντι-μοναχική (κατά των καλογήρων, δηλαδή), από όπου και η λέξη αντιμόνιο.

Ακούγεται σαν αληθινό παραμύθι. Και είναι κρίμα που κάποιοι μικρόψυχοι σύγχρονοι σχολιαστές επισήμαναν πως το όνομα αντιμόνιο μνημονεύεται ήδη μερικούς αιώνες πριν από το θρυλικό Βαλεντίνους, δηλαδή τον Κωνσταντίνο τον Αφρικανό, στην από μέρους του μετάφραση της φαρμακοποιίας του Αβικέννα.

Από το βιβλίο «Το όνειρο του Μεντελέγιεφ» του Paul Strathern

i-diadromi ΠρωτοσελιδαΕιδήσεις

Μανδροκλής: Ο Έλληνας Μηχανικός που Ένωσε Δύο Ηπείρους

Ο Μανδροκλής ήταν ένας ευφυής Έλληνας μηχανικόςΟ Πέρσης βασιλιάς Δαρείος Α’ σχεδίαζε μια μεγάλη εκστρατεία. Ήθελε να εισβάλει στις σκυθικές περιοχές. Για τον σκοπό...

Ποια είναι τα «καυτά» θέματα της συζήτησης αρχηγού της MİT με την ηγεσία της Συρίας

Όταν άκουσα για την αιφνιδιαστική επίσκεψη στη Δαμασκό, σκέφτηκα: «Κάτι καινούργιο συμβαίνει». Μια επίσκεψη του επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών σε μια χώρα είναι...

Η Εκλογή Δια Κλήρου στην Αθηναϊκή Δημοκρατία: Ισότητα και Συμμετοχή για Όλους

Σχεδόν όλα τα δημόσια αξιώματα καλύπτονταν με κλήρωση Η εκλογή δια κλήρου ήταν μια χαρακτηριστική μέθοδος επιλογής δημοσίων αξιωματούχων σε ορισμένες πόλεις-κράτη της αρχαίας Ελλάδας,...

Αστραίος: Ο Τιτάνας των Άστρων και των Ανέμων

Αστραίος στην ελληνική κοσμογονία Ο Αστραίος (αρχ. ελλ. Αστραιος) κατέχει μια ιδιαίτερη και επιβλητική θέση στην ελληνική κοσμογονία. Ως Τιτάνας δεύτερης γενιάς, το όνομά του...

Ουρανός: Η Αρχέγονη Θεότητα του Ουράνιου Θόλου στην Ελληνική Μυθολογία

Στην αρχαία ελληνική μυθολογία και κοσμογονία, ο Ουρανός αποτελεί την προσωποποίηση του ουράνιου θόλου Ως μία από τις πρωταρχικές, αρχέγονες θεότητες (Πρωτόγονοι), διαδραματίζει τον πλέον...

Σε κρίσιμη κατάσταση ο Στάθης Ματζωρος – Η παράκληση για βοήθεια από την οικογένεια του και τον Σπύρο Μπιμπιλα

Σε ανάρτηση του ο Σπύρος Μπιμπιλας αναφέρει: ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΤΑ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΑ ΠΟΥ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΓΥΡΩ ΜΑΣ ΑΛΛΑ ΕΓΩ ΘΑ ΣΥΝΕΧΙΖΩ ΝΑ ΑΣΧΟΛΟΥΜΑΙ ΚΑΙ...

Χριστίνα Σαρρή: 20 καθημερινά προβλήματα των τυφλών ατόμων

20 καθημερινά προβλήματα των τυφλών ατόμων  1. Το λεωφορείο που πήραμε πάλι δεν έχει ηχητική αναγγελία των στάσεων. 2. Ένας μλκς πάρκαρε το μηχανάκι του στον...

Χαμός στο J2US: Ο Λεμπιδάκης τα έβαλε με τον Σταμάτη Φασουλή και βρέθηκε στο τελος της βραδιάς εκτός εκπομπής

Η λεκτική μονομαχία που τίναξε το live του J2US στον αέραΣφοδρή αντιπαράθεση σημειώθηκε ανάμεσα στον Χάρη Λεμπιδάκη και τον Σταμάτη Φασουλή κατά τη διάρκεια...

Θρήνος για τον 33χρονο Αλέξη – Βρέθηκε η σορός του σε προχωρημένη αποσύνθεση

Τραγικός επίλογος στην πολύμηνη εξαφάνιση του Αλέξη Τσικόπουλου του 33χρονου γιατρού, του οποίου τα ίχνη είχαν χαθεί από τον Δεκέμβριο του 2025, καθώς όλα δείχνουν...

Ποιος ήταν ο Στηβ Κακέτσης – Ο Στηβ της Νεράιδας και της Λαίδης Άντζελας

Ο μεγαλύτερος ζεν πρεμιέ της μαρίνας Αλίμου, που τον ερωτεύτηκαν με πάθος οι γυναίκες και τον λάτρεψε η Αντζελα Δημητρίου, έφυγε από τη ζωή...

Ο Γιάννης Σπαλιαρας έγινε 51

Γενέθλια για τον Γιάννη Σπαλιαρα - Έγινε 51 ετών

Χαμός με τον αναισθησιολόγο με το φακελάκι στον Νίκο Ευαγγελάτο: Σε ενάμιση μήνα βγαίνω στη σύνταξη, θέλω να έχω καλά γεράματα

Έντονο κύμα οργής και αγανάκτησης προκαλεί η στάση του αναισθησιολόγου σε νοσοκομείο των βορείων προαστίων, ο οποίος, αν και βρίσκεται μια ανάσα πριν από...

Χάρτης του Άδη: Η Γεωγραφία του Κάτω Κόσμου

Ο Άδης: Ανακαλύπτοντας τον Χάρτη του Κάτω Κόσμου στην Αρχαία Ελλάδα Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Άδης δεν ήταν απλώς ένας θεός, αλλά και...

Εφυγε από τη ζωή η μητέρα του Ιάσονα Τριανταφυλλίδη – 18 μήνες μετά τον χαμό του γιού της

Θλίψη προκαλεί η είδηση του θανάτου της Αγγελικής Τσικμετζόγλου μητέρας του Ιάσονα Τριανταφυλλίδη, η οποία έφυγε από τη ζωή σχεδόν 18 μήνες μετά την απώλεια...

Ισοκράτης: Ο Κορυφαίος Ρήτορας και Διδάσκαλος που Όρισε την Ελληνική Παιδεία και Οραματίστηκε την Πανελλήνια Ενότητα

Ο Ισοκράτης (436 π.Χ. – 338 π.Χ.) ήταν μία από τις κορυφαίες πνευματικές φυσιογνωμίες του 4ου αιώνα π.Χ. Στην πραγματικότητα, δεν υπήρξε απλώς ρήτορας, αλλά...

Εφυγε από την ζωή στα 71 της χρόνια η ιστορικός Άννα Καφέτση

Πέθανε σε ηλικία 71 ετών η ‘Αννα Καφέτση, ιστορικός τέχνης και επιμελήτρια, ιδρυτική και πρώτη διευθύντρια του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) Το ΕΜΣΤ αποχαιρέτησε...

Μάχη της Χαιρώνειας: Η Καθοριστική Σύγκρουση για την Ελλάδα

Η μάχη της Χαιρώνειας πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο του 338 π.Χ. κοντά στο σημερινό χωριό Χαιρώνεια, στη Βοιωτία Για πρώτη φορά, έχουμε εντυπωσιακά πλάνα από ψηλά...

Φρεντυ Γερμανος: Έφυγε απο τη ζωη σαν σημερα το 1999

Δημοσιογράφος, ευθυμογράφος με πηγαίο χιούμορ, παρατηρητικότητα και πρωτότυπο ύφος O Φρέντυ Γερμανός γεννήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου του 1934 στην Aθήνα. Η οικογένειά του είχε καταγωγή...

Εννέα πράγματα που δεν ξέρατε για το όνομα «Ελένη»

Γνωρίζετε τι σημαίνει το όνομα Ελένη; Ξέρετε σε ποια θέση βρίσκεται στην κατάταξη των συνηθέστερων ονομάτων; Ποια είναι η πραγματική ιστορία της Αγίας Ελένης...

Ο μοναδικός άνθρωπος στην ιστορία που πηδάει από αεροπλάνο χωρίς κανένα εξοπλισμό και προσγειώνεται επίσης χωρίς εξοπλισμό…

Ο μοναδικός άνθρωπος στην ιστορία που πηδάει από αεροπλάνο χωρίς κανένα εξοπλισμό και προσγειώνεται επίσης χωρίς εξοπλισμό…

ΔΗΜΟΦΙΛΗ