Η μικρή μεσόγεια περιοχή του Ναχιτσεβάν μεταξύ του Ιράν, της Τουρκίας και της Αρμενίας ανήκει στο Αζερμπαϊτζάν από τη δεκαετία του 1920.
Μετά την ανάκτηση του Ναγκόρνο-Καραμπάχ με τη βία, το Αζερμπαϊτζάν επιθυμεί να δημιουργήσει εδαφική συνέχεια με τον θύλακα του.
Με τίμημα μια νέα σύγκρουση με το Ερεβάν;
Αυτός είναι ο φόβος της Αρμενίας, που αναζωπυρώθηκε από τον θάνατο τεσσάρων στρατιωτών την Τρίτη 13 Φεβρουαρίου, σε ανταλλαγές πυρών στα σύνορα.
Το Ναχιτσεβάν καταλαμβάνει μια περιοχή όσο περίπου ένας μεγάλος νομός, περίπου 5.500 km², που βρίσκεται μεταξύ του Ιράν, της Αρμενίας και της Τουρκίας.
Είναι μια ορεινή, σχεδόν έρημη περιοχή, συνορεύει με τον ποταμό Άραξα, που οριοθετεί τα σύνορά του με το Ιράν, και από τον ορεινό όγκο Ζανγκεζούρ, που ανήκει στην Αρμενία.
Η πρωτεύουσά του, το Ναχιτσεβάν, είναι μια από τις παλαιότερες πόλεις της περιοχής, αφού ιδρύθηκε το 1.500 π.Χ.
Η περιοχή κυριαρχήθηκε διαδοχικά από Πέρσες, Ρωμαίους, Αρμένιους και Οθωμανούς πριν κατακτηθεί από τη Ρωσική Αυτοκρατορία το 1828.
Η αρμενική παράδοση την καθιστά το μέρος όπου ο Νώε και οι απόγονοί του «κατέβηκαν» από το όρος Αραράτ μετά τον κατακλυσμό.
Ο Αρμενικός πληθυσμός της συνέχισε να μειώνεται από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, από 40% σε 15% το 1926, σε λιγότερο από 2% στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Το Ναχιτσεβάν έχει σήμερα 460.000 κατοίκους.
Ήταν τον Ιούλιο του 1920 που ο Κόκκινος Στρατός κατέλαβε την περιοχή. Θεωρήθηκε για πρώτη φορά ως αυτόνομη σοσιαλιστική δημοκρατία, ενώ προσαρτήθηκε οριστικά στο Σοβιετικό Αζερμπαϊτζάν το 1924.
Τον Ιανουάριο του 1990, το Ναχιτσεβάν κήρυξε την ανεξαρτησία του από την ΕΣΣΔ και την προσκόλλησή του στο Αζερμπαϊτζάν.
Η επικράτεια ήταν τότε υπό την ηγεσία κάποιου Χεϊντάρ Αλίεφ, ο οποίος θα αναλάμβανε τον έλεγχο του Αζερμπαϊτζάν μέχρι τον θάνατό του το 2003.
Με την ανεξαρτησία της Αρμενίας και τη θανατηφόρα σύγκρουση που έβαλε τις δύο χώρες μεταξύ τους για τον έλεγχο του Άνω Καραμπάχ, το Ναχτσιβάν είναι σωματικά αποκομμένο από το Αζερμπαϊτζάν.
Η περιοχή είναι εντελώς μεσόγεια, χωρίς άμεση επαφή με το Μπακού. Μέχρι το τέλος του 2022 στην εξουσία ήταν ο Βασίμ Ταλίμποφ που κυβέρνησε με σιδερένια πυγμή και θεωρείται οικείος την οικογένεια του Αλίεφ.
Ο «διάδρομος της Ζανγκεζούρ»
Μόλις 35 χιλιόμετρα χωρίζουν το Αζερμπαϊτζάν από τον θύλακα του Ναχιτσεβάν. Μια αφόρητη κατάσταση στα μάτια του καθεστώτος του Μπακού που απαιτεί τη δημιουργία χερσαίου διαδρόμου με την περιοχή.
Δηλαδή, τη δημιουργία ενός σιδηροδρομικού και οδικού διαδρόμου που θα περνούσε κατά μήκος των συνόρων με το Ιράν και ο οποίος θα τεθεί, όπως επιθυμεί του Μπακού, σε ένα καθεστώς που θα ελέγχεται από το Αζερμπαϊτζάν έξω από τα σύνορά του.
Αυτό είναι απαράδεκτο από την αρμενική σκοπιά, η οποία αρνείται οποιαδήποτε αμφισβήτηση της εδαφικής της ακεραιότητας.
Ένα μελλοντικό casus belli;
Για το Ερεβάν, τα συνοριακά επεισόδια στην αρμενική περιοχή Σιουνίκ, που βρίσκεται μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και του Ναχιτσεβάν, θα ήταν το προοίμιο μιας μεγάλης κλίμακας επίθεσης.
Με βάση τη στρατιωτική του επιτυχία στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, το Αζερμπαϊτζάν κατηγορείται από την Αρμενία ότι θέλει να καταλάβει «πάση θυσία» ένα τμήμα της επικράτειάς του προκειμένου να εδραιώσει την εδαφική συνέχεια με τον θύλακα του.
Από την πλευρά του, το Μπακού διαβεβαιώνει ότι δεν έχει πρόθεση να εισβάλει στην Αρμενία. Σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων που ξεκίνησαν μετά το τέλος της σύγκρουσης στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, συζητείται μια εναλλακτική οδός, από την ιρανική πλευρά των συνόρων, να δημιουργηθεί δηλαδή εκεί μία οδός που θα συνδέεται με το Ναχιτσεβάν, με την προϋπόθεση ότι θα συναινέσει σε αυτήν το Ιράν με τους δικούς του όρους.
France24
—