Το Politico αναλύει τι μπορεί να σημαίνει η ήττα του Ντόναλντ Τραμπ για την Ευρώπη

Μια νέα περίοδος έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης αναμένεται να ξεκινήσει στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά την επικράτηση των Δημοκρατικών στη Γερουσία

και τα σημαντικά κέρδη τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων, στις ενδιάμεσες εκλογές.

Με τους νέους συσχετισμούς στο Κογκρέσο, οι Δημοκρατικοί αποκτούν τη δυνατότητα να ενισχύσουν τον κοινοβουλευτικό έλεγχο της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ και να ανοίξουν έρευνες για μια σειρά από κρίσιμες υποθέσεις της τελευταίας διετίας.

Το μήνυμα που έστειλε ο βουλευτής των Δημοκρατικών από την Καλιφόρνια, Ρόμπερτ Γκαρσία, τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης ήταν ενδεικτικό του κλίματος που διαμορφώνεται. «Βρείτε δικηγόρο», έγραψε, καθώς θεωρείται πιθανό να αναλάβει την προεδρία της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής των Αντιπροσώπων, η οποία έχει κεντρικό ρόλο στη διερεύνηση κυβερνητικών ενεργειών.

Στο επίκεντρο των πιθανών ερευνών αναμένεται να βρεθούν η αμερικανική εμπλοκή στον πόλεμο του Ιράν, η λειτουργία του FBI, αλλά και οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ. Σημερινό δημοσίευμα του Politico περιγράφει ένα ενδεχόμενο σκηνικό που θα μπορούσε να θυμίζει μεγάλες πολιτικές υποθέσεις του παρελθόντος, όπως το σκάνδαλο Γουάιτγουότερ επί Μπιλ Κλίντον, η πρώτη παραπομπή του Τραμπ και η υπόθεση Ιράν-Κόντρα.

Οι συνέπειες, ωστόσο, δεν θα περιοριστούν στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Η Ευρώπη παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις εξελίξεις, καθώς οι αποφάσεις της Ουάσιγκτον επηρεάζουν άμεσα τις διατλαντικές σχέσεις, τη στήριξη προς την Ουκρανία, την ενεργειακή ασφάλεια και τη στάση της αμερικανικής κυβέρνησης απέναντι στο ΝΑΤΟ.

Το αμερικανικό πολιτικό ειδησεογραφικό Politico μέσο ξεχωρίζει πέντε πεδία στα οποία αναμένεται να αποτυπωθούν οι επιπτώσεις των νέων πολιτικών συσχετισμών.

1. Περισσότερη ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ – Ευρώπης

Η ενίσχυση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα περιοριστούν οι πιέσεις του Τραμπ προς την Ευρώπη. Αντιθέτως, ορισμένοι έμπειροι διπλωμάτες εκτιμούν ότι η πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ μπορεί να οδηγήσει τον Αμερικανό πρόεδρο σε ακόμη πιο συγκρουσιακή στάση απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους.

«Πρέπει να προετοιμαστούμε όχι για πιο αρμονικές διατλαντικές σχέσεις, αλλά για περισσότερες εντάσεις και ακόμη περισσότερες απαιτήσεις του Τραμπ από την Ευρώπη», προειδοποίησε ο Γερμανός διπλωμάτης Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, πρώην επικεφαλής της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου.

Οι Δημοκρατικοί θα έχουν πλέον περισσότερα εργαλεία για να ελέγχουν τις κυβερνητικές επιλογές. Μπορούν να αξιοποιήσουν τις διαδικασίες έγκρισης των κρατικών δαπανών, να εντείνουν τις ακροάσεις και τις κοινοβουλευτικές έρευνες και να επιχειρήσουν να θέσουν αυστηρότερους όρους στα νομοσχέδια που επιδιώκει να περάσει ο Λευκός Οίκος.

Ωστόσο, η ενίσχυση της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης δεν αφαιρεί από τον πρόεδρο τις σημαντικές συνταγματικές αρμοδιότητες που διαθέτει στην εξωτερική πολιτική, τη διπλωματία, την εθνική ασφάλεια και το εμπόριο. Ο Τραμπ έχει ήδη επιδιώξει να διευρύνει την εκτελεστική του εξουσία, αξιοποιώντας προεδρικά διατάγματα και αμφιλεγόμενες νομικές ερμηνείες για να παρακάμπτει το Κογκρέσο.

«Ο Τραμπ διοικεί τις ένοπλες δυνάμεις, ελέγχει τους δασμούς και τις εμπορικές συμφωνίες και διαθέτει το δημόσιο βήμα της προεδρίας. Ακόμη κι αν οι Δημοκρατικοί ελέγχουν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, μπορεί να ασκήσει βέτο στα νομοσχέδια», σημείωσε ο Φιλ Γκόρντον, πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της Καμάλα Χάρις.

Έτσι, η πολιτική αντιπαράθεση στην Ουάσιγκτον ενδέχεται να μεταφερθεί και στη διεθνή σκηνή. Ο Τραμπ μπορεί να επιχειρήσει να δείξει ότι εξακολουθεί να ελέγχει τις εξελίξεις και να διατηρεί την πρωτοβουλία των κινήσεων, ενώ η Ευρώπη παραμένει ένας από τους βασικούς αποδέκτες των πιέσεών του. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η στάση των υποστηρικτών του κινήματος MAGA, οι οποίοι εμφανίζονται επικριτικοί απέναντι στην ευρωπαϊκή πολιτική και υποστηρίζουν ότι επιδιώκουν να αλλάξουν την πορεία της ηπείρου.

2. Περιθώρια για μεγαλύτερη στήριξη της Ουκρανίας, αλλά όχι άμεση ανατροπή

Η ενίσχυση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο μπορεί να δημιουργήσει ευνοϊκότερες συνθήκες για την Ουκρανία, καθώς οι περισσότεροι κορυφαίοι εκπρόσωποι του κόμματος έχουν σταθερά υποστηρίξει τη συνέχιση της αμερικανικής βοήθειας προς το Κίεβο.

Οι Δημοκρατικοί αντιμετωπίζουν τη στήριξη της Ουκρανίας ως ζήτημα υπεράσπισης της δημοκρατίας και του διεθνούς δικαίου, αλλά και ως επιλογή που εξυπηρετεί τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ. Η ισχυρότερη παρουσία τους στο Κογκρέσο θα μπορούσε, επομένως, να διευκολύνει την προώθηση νέων πακέτων στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το Κίεβο θα λάβει άμεσα την ενίσχυση που χρειάζεται. Η διευθύντρια του βρετανικού think tank Chatham House, Μπρόνγουεν Μάντοξ, προειδοποιεί ότι δεν πρέπει να αναμένεται «άμεση σωτηρία για τον Ζελένσκι».

Όπως επισημαίνει, ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί αποφασίσουν να προωθήσουν περισσότερη βοήθεια, η διαδικασία θα απαιτήσει μήνες ή ακόμη και χρόνια μέχρι να αποδώσει ουσιαστικά αποτελέσματα.

Για την Ουκρανία, ο χρόνος είναι κρίσιμος. Η χώρα χρειάζεται άμεση στρατιωτική υποστήριξη, με ιδιαίτερη έμφαση στους πυραύλους Patriot, που είναι απαραίτητοι για την ενίσχυση της αντιαεροπορικής άμυνας απέναντι στις συνεχιζόμενες ρωσικές επιθέσεις. Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο επιτακτική ενόψει του χειμώνα.

3. Το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας Τραμπ με τη Ρωσία

Ένα ακόμη κρίσιμο πεδίο είναι η στάση του Τραμπ απέναντι στη Μόσχα και το ενδεχόμενο να επιχειρήσει να προωθήσει μια ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία με όρους που θα προκαλέσουν αντιδράσεις στο Κίεβο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα παρουσιάσει τον εαυτό του ως ηγέτη που μπορεί να τερματίζει διεθνείς συγκρούσεις, υποστηρίζοντας ότι έχει συμβάλει στο τέλος οκτώ πολέμων. Για την Ουκρανία έχει δηλώσει ότι θα έπρεπε να είναι σχετικά εύκολη υπόθεση η επίτευξη συμφωνίας, ενώ το τελευταίο διάστημα έχει επιρρίψει ευθύνες στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι για την αποτυχία των διαπραγματεύσεων.

Ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης Κερτ Βόλκερ εκτιμά ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να αγνοήσει τις αντιδράσεις της Ουκρανίας και των Ευρωπαίων συμμάχων και να προχωρήσει σε κινήσεις προσέγγισης με τη Ρωσία, ακόμη και στην άρση κυρώσεων.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Αμερικανός πρόεδρος θα μπορούσε να δώσει μονομερώς εντολή στο υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ να περιορίσει την εφαρμογή των κυρώσεων και να επιδιώξει νέες ενεργειακές συμφωνίες με τη Μόσχα. Ο Βόλκερ αναφέρθηκε, μάλιστα, στις συζητήσεις που φέρεται να έχει κάνει ο Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για την επιστροφή μεγάλων αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στη ρωσική αγορά.

Διαφορετική είναι, ωστόσο, η εκτίμησή του για το ΝΑΤΟ. Παρά τις επανειλημμένες απειλές του Τραμπ για περιορισμό της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, ο πρώην διπλωμάτης δεν αναμένει σημαντικές αλλαγές ούτε αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμμαχία. Όπως υποστηρίζει, ο Τραμπ δεν διαθέτει ευρεία πολιτική στήριξη στο εσωτερικό των ΗΠΑ για μια τέτοια επιλογή, ούτε από τους Δημοκρατικούς ούτε από τους Ρεπουμπλικανούς, το Κογκρέσο ή τα μέσα ενημέρωσης.

4. Η ενεργειακή κρίση και οι επιπτώσεις στην Ευρώπη

Οι πολιτικές εξελίξεις στην Ουάσιγκτον συνδέονται άμεσα και με την ενεργειακή κρίση, η οποία επιβαρύνει την Ευρώπη. Παρά την πρόσφατη υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου, δεν υπάρχουν ακόμη σαφείς ενδείξεις ότι το κόστος της ενέργειας θα επιστρέψει σύντομα σε χαμηλότερα επίπεδα.

Τη Δευτέρα, οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση από τον Αύγουστο. Παρ’ όλα αυτά, το Brent εξακολουθούσε να διαπραγματεύεται στα 108 δολάρια το βαρέλι, διατηρώντας υψηλό το κόστος για την παγκόσμια αγορά.

Καθοριστικός παράγοντας παραμένει η κρίση στα Στενά του Ορμούζ. Εάν ο Τραμπ δεν καταφέρει να εξασφαλίσει συμφωνία με την Τεχεράνη που θα οδηγήσει στην επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού, το ενεργειακό σοκ ενδέχεται να παραταθεί. Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην Ευρώπη, όπου το αυξημένο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας επιβαρύνει τα νοικοκυριά και εντείνει την κρίση του κόστους διαβίωσης.

Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στην αγορά ενέργειας. Ο διευθύνων σύμβουλος της Ryanair, Μάικλ Ο’Λίρι, προειδοποίησε ότι εάν δεν υπάρξει συμφωνία, ο κλάδος των αερομεταφορών ενδέχεται να αντιμετωπίσει «πραγματική κρίση» τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο.

Για τον Τραμπ, οι επιλογές στο ζήτημα του Ιράν είναι δύσκολες. Θα μπορούσε να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, επιδιώκοντας να αναγκάσει την Τεχεράνη να υποχωρήσει ή να προκαλέσει την κατάρρευση του θεοκρατικού καθεστώτος. Θα μπορούσε, επίσης, να υποχωρήσει ή να αποσυρθεί από την προσπάθεια, μεταφέροντας την ευθύνη για την αντιμετώπιση της κρίσης στους Ευρωπαίους και τους Ασιάτες.

Κάθε επιλογή συνοδεύεται από σημαντικό πολιτικό κόστος. Μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω αύξηση των τιμών της ενέργειας και να γίνει ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, η πολιτική ζημιά από την κρίση έχει ήδη καταγραφεί.

5. Εσωτερική πολιτική σύγκρουση και κίνδυνος παράλυσης

Το πέμπτο ενδεχόμενο που εξετάζει το POLITICO αφορά τον κίνδυνο η Ουάσιγκτον να εγκλωβιστεί σε έναν παρατεταμένο κύκλο πολιτικών συγκρούσεων, με αποτέλεσμα να περιοριστεί η δυνατότητα τόσο του Τραμπ όσο και των Δημοκρατικών να ασχοληθούν με άλλα ζητήματα.

Η ενίσχυση των Δημοκρατικών δημιουργεί τις προϋποθέσεις για περισσότερες έρευνες και αντιπαραθέσεις γύρω από τις επιλογές της κυβέρνησης. Ωστόσο, δεν είναι δεδομένο ότι μια στρατηγική που θα επικεντρώνεται αποκλειστικά στην πολιτική σύγκρουση θα αποδειχθεί ωφέλιμη για το κόμμα.

Η πρώην αντιπρόεδρος Καμάλα Χάρις είχε ήδη προειδοποιήσει, σε συνέντευξή της σε podcast τον προηγούμενο μήνα, ότι οι Δημοκρατικοί δεν θα πρέπει να επιχειρήσουν νέα διαδικασία παραπομπής του Τραμπ, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια κίνηση «όχι καλή ιδέα».

Στο ίδιο πνεύμα, ο πρώην δήμαρχος του Σικάγο Ραμ Εμάνουελ έχει καλέσει τους Δημοκρατικούς να αποφύγουν τις εσωτερικές συγκρούσεις και να επικεντρωθούν σε ζητήματα που απασχολούν άμεσα τους πολίτες. Μεταξύ των προτεραιοτήτων που προτείνει είναι η αντιμετώπιση της ακρίβειας, η αύξηση του ομοσπονδιακού κατώτατου μισθού και η θέσπιση νέων κανόνων δεοντολογίας για τους τρεις κλάδους της ομοσπονδιακής εξουσίας.

Παρά τις εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση, η πολιτική αντιπαράθεση στην Ουάσιγκτον αναμένεται να είναι έντονη. Μάλιστα, ο αρθρογράφος του Politico,  Τζον Φ. Χάρις εκτιμά ότι οι μεγαλύτερες συγκρούσεις ενδέχεται να εκδηλωθούν όχι μόνο μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών, αλλά και στο εσωτερικό των ίδιων των κομμάτων.

Και τα δύο μεγάλα κόμματα καλούνται πλέον να επαναπροσδιορίσουν την πολιτική τους ταυτότητα και τον τρόπο με τον οποίο θα απευθυνθούν στους ψηφοφόρους στη μετα-Τραμπ εποχή. Έτσι, η αλλαγή των συσχετισμών στο Κογκρέσο δεν προμηνύει μόνο μια περίοδο αυξημένου ελέγχου της κυβέρνησης, αλλά και μια ευρύτερη μάχη για την πολιτική φυσιογνωμία των ΗΠΑ τα επόμενα χρόνια.

Για την Ευρώπη, το αποτέλεσμα αυτής της αντιπαράθεσης θα έχει άμεσες συνέπειες: από το μέλλον της αμερικανικής στήριξης προς την Ουκρανία και τη συνοχή του ΝΑΤΟ μέχρι την ενεργειακή ασφάλεια και τις σχέσεις με τη Ρωσία. Το βασικό ερώτημα είναι εάν η Ουάσιγκτον θα μπορέσει να διατηρήσει ενεργό ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις ή εάν η εσωτερική πολιτική σύγκρουση θα απορροφήσει μεγάλο μέρος της προσοχής και των δυνάμεών της.