Υποβολή σαφών απαντήσεων επί των τρόπων συνεισφοράς της Ελλάδας στο ειρηνευτικό σχέδιο για την Ουκρανία και, γενικότερα, στη διαμόρφωση της νέας πολιτικής της Δύσης έναντι της Ρωσίας αναμένουν οι Ηνωμένες Πολιτείες έως την προσεχή Τρίτη, 25 Φεβρουαρίου.
Του Αλέξανδρου Τάρκα
Το συγκεκριμένο χρονικό ορόσημο δεν σηματοδοτεί, σε καμία περίπτωση, πρόθεση ρήξης της Ουάσινγκτον με την Αθήνα, αλλά χαρακτηρίζεται «φιλική υπόμνηση» και άτυπη προθεσμία συνεννόησης μεταξύ όλων των συμμάχων στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Γιατί την προηγούμενη ημέρα το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε. προγραμματίζεται να έχει εγκρίνει τη 16η δέσμη κυρώσεων έναντι της Μόσχας, περιγράφοντας ίσως και περαιτέρω διπλωματικές κινήσεις των «27». Επομένως, και η αμερικανική πλευρά αναμένει ότι ως την Τρίτη η ελληνική κυβέρνηση, όπως και άλλες συμμαχικές κυβερνήσεις, θα έχει καθορίσει και την εθνική στάση τους, διευκρινίζοντας πώς και σε ποιον βαθμό θα ακολουθούν την κοινή πολιτική της Ε.Ε. ή και, εν μέρει, αυτόνομη πολιτική.
Στο πλαίσιο αυτό, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας του Λευκού Οίκου ζητούν τις απαντήσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη στο συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο, το οποίο υποβλήθηκε (αμέσως μετά την τηλεφωνική επικοινωνία των προέδρων Ντ. Τραμπ και Βλ. Πούτιν) σε συνεδρίαση του ΝΑΤΟ, αλλά και διμερώς με επιπλέον διευκρινίσεις και απαιτήσεις. Το ερωτηματολόγιο αφορά, ως γνωστόν πλέον, την παροχή εγγυήσεων ασφαλείας στην Ουκρανία (ανάλογες με το άρθρο 42 της ενοποιημένης Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση για ένοπλες και μη ένοπλες κοινές αποστολές), την ενδεχόμενη ανάπτυξη ευρωπαϊκής (μη ΝΑΤΟϊκής) ειρηνευτικής δύναμης, καθώς και το μέγεθος και το είδος της στρατιωτικής συνδρομής από τις ΗΠΑ που θα χρειάζονταν οι ευρωπαϊκές χώρες.
Ομως, ειδικά στην περίπτωση της Ελλάδας (που, ούτως ή άλλως, προδικάζεται ότι δεν θα στείλει μάχιμες δυνάμεις στην Ουκρανία, αναζητώντας άλλες λύσεις διοικητικής και δευτερεύουσας συνδρομής), μεγαλύτερη σημασία έχει ένα συμπληρωματικό σημείο του αμερικανικού ερωτηματολογίου. Η Ουάσινγκτον ζητεί να πληροφορηθεί από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη τι περισσότερο είναι διατεθειμένη να κάνει η κυβέρνηση («What more is your government prepared to do?»), ώστε να αυξηθεί η πίεση προς τη Ρωσία. Σημείο τριβής είναι τα μέτρα για την πιο αυστηρή εφαρμογή των υφιστάμενων -και πρόσθετων- κυρώσεων κατά της Μόσχας και τρίτων (κρατών και ιδιωτών) που τη συνδράμουν.
Ελληνες και ξένοι διπλωμάτες, σε ξεχωριστές συζητήσεις, καταλήγουν στο ταυτόσημο συμπέρασμα ότι η εφαρμογή των κυρώσεων (και όχι τόσο οι παλαιότερες επικριτικές δηλώσεις περί «τραμπισμού» κ.λπ.) θα είναι από τα κύρια θέματα που θα κρίνουν τη στάση του Αμερικανού προέδρου και του στενού κύκλου του έναντι της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Γιατί, αν και η Ελλάδα -αυτονόητα- βρέθηκε «στη σωστή πλευρά της Ιστορίας» και αναγνωρίζεται ότι η εμπορική ναυτιλία της έχει τεράστια συμβολή στην εθνική οικονομία, οι ΗΠΑ παρακολουθούν με δυσπιστία τις κινήσεις της κυβέρνησης σχετικά με τις κυρώσεις των «27».
Στο κεφάλαιο αυτό, σε συνέχεια των ελληνικών αιτημάτων εξαιρέσεων προς τις Βρυξέλλες από το 2022 ως το 2024 (έλεγχος προέλευσης φορτίων, επιβολή ανώτατης οροφής τιμής στη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου κ.λπ.), τώρα αξιολογείται πως η Ελλάδα είναι από τις χώρες που ήγειραν τις περισσότερες αντιρρήσεις ή επιφυλάξεις για την υιοθέτηση του 16ου «πακέτου» κυρώσεων την προσεχή Δευτέρα. Η κυβέρνηση επέμεινε σε γενικές και ειδικότερες εξαιρέσεις και ρυθμίσεις επί των νέων μέτρων σχετικά με: την προσωρινή αποθήκευση ρωσικού αργού πετρελαίου και παραγώγων του, τις συναλλαγές σε συγκεκριμένα λιμάνια της Ρωσίας, τα κριτήρια έκδοσης απαγορεύσεων για τα πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», αλλά και -πρώτη φορά- για τις εισαγωγές ρωσικού αλουμινίου στην Ελλάδα. Γι’ αυτά τα θέματα ο πρωθυπουργός φέρεται να έχει κάνει και προσωπικές παρεμβάσεις προς την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
* Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη