Σαν σήμερα το 1996 η Ελλάδα έχασε έναν από τους μεγαλύτερους ποιητές τους, τον Οδυσσέα Ελυτη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Σαν σήμερα έφυγε από τη ζωή ο μεγάλος Έλληνας ποιητής και ζωγράφος. Ο Οδυσσέας Ελύτης υπήρξε ένας από τους σπουδαιότερους ποιητές μας, που τιμήθηκε με βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1979. Αποτέλεσε ένα από τα επίλεκτα μέλη της λεγόμενης «γενιάς του τριάντα» στον χώρο της καλλιτεχνικής δημιουργίας.

 

Ο Οδυσσέας Αλεπουδέλης, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 1911 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Ήταν ο μικρότερος από τα έξι παιδιά του Λέσβιου επιχειρηματία Παναγιώτη Αλεπουδέλη και της συμπατριώτισσάς του Μαρίας Βρανά. Ο πατέρας του εγκαταστάθηκε το 1895 στο Ηράκλειο, όπου ίδρυσε εργοστάσιο σαπωνοποιίας και πυρηνελουργίας, και δύο χρόνια αργότερα παντρεύτηκε τη μητέρα του.

«Ήρθαν ντυμένοι «φίλοι» αμέτρητες φορές οι εχθροί μου το παμπάλαιο χώμα πατώντας»

Με την έκρηξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου το 1914, ο Παναγιώτης Αλεπουδέλης μεταφέρει την επιχειρηματική του δραστηριότητα στην Αθήνα και εγκαθίσταται με την οικογένειά του στην οδό Σόλωνος 98α. Σε ηλικία έξι ετών ο Οδυσσέας εγγράφεται στο ιδιωτικό Λύκειο Μακρή, που βρισκόταν τότε στην οδό Ιπποκράτους. Το 1918 πεθαίνει η μεγαλύτερη αδελφή του Μυρσίνη, σε μόλις ηλικία 20 ετών. Το 1923, ένα έτος μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η οικογένεια Αλεπουδέλη ταξιδεύει στο εξωτερικό (Ιταλία, Ελβετία, Γερμανία, Γιουγκοσλαβία). Το 1924 θα γνωρίσει στη Λωζάνη τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που αποτελούσε το πολιτικό ίνδαλμα της οικογένειάς του.

Το φθινόπωρο του 1924 μετεγγράφεται στο Γ’ Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών και τον επόμενο χρόνο χάνει τον πατέρα του. Σ’ αυτή την περίοδο των μαθητικών του χρόνων εκδηλώνονται τα πρώτα πνευματικά του ενδιαφέροντα. Συνεργάζεται με το περιοδικό Διάπλασις των Παίδων, διαβάζει ελληνική και γαλλική λογοτεχνία και το 1927 έρχεται σε επαφή με την ποίηση του Καβάφη. Το 1928 παίρνει το απολυτήριο του τότε Γυμνασίου και γνωρίζει την ποίηση του Κώστα Καρυωτάκη. Όλα αυτά τα χρόνια ο Οδυσσέας επισκεπτόταν σχεδόν κάθε καλοκαίρι κάποιο από τα νησιά του Αιγαίου, γεγονός που θα επηρεάσει το λυρικό υπόστρωμα της ποίησής του.

«Βαρύς ο κόσμος να τον ζήσεις, όμως για λίγη περηφάνια το άξιζε.»

Το 1929 αποτελεί καθοριστικό έτος για την ποιητική του διαδρομή. Ανακαλύπτει τον σουρεαλισμό και διαβάζει Λόρκα και Ελιάρ. Γράφει τα πρώτα του ποιήματα και τα στέλνει με ψευδώνυμο σε περιοδικά. Το 1930 εγγράφεται στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και η οικογένειά του μετακομίζει στην οδό Μοσχονησίων 146 (Πλατεία Αμερικής). Το 1933 γίνεται μέλος της Ιδεοκρατικής Φιλοσοφικής Ομάδας του Πανεπιστημίου και συμμετέχει σε εκδηλώσεις και συζητήσεις με τους Ιωάννη Συκουτρή, Ιωάννη Θεοδωρακόπουλο, Παναγιώτη Κανελλόπουλο και Κωνσταντίνο Τσάτσο.

Το 1935 θα γνωρίσει τον ποιητή και ψυχαναλυτή Ανδρέα Εμπειρίκο, που θα επηρεάσει καθοριστικά την ποίησή του, όπως και τη λαϊκή ζωγραφική του Θεόφιλου, η οποία θα ασκήσει σημαντική επίδραση στον εικονιστικό προσανατολισμό της ποίησής του. Τον ίδιο χρόνο, ο φίλος και ομότεχνός του Γιώργος Σαραντάρης τον φέρνει σε επαφή με τη λογοτεχνική συντροφιά, που εξέδιδε το πρωτοποριακό περιοδικό Νέα Γράμματα. Την αποτελούσαν, μεταξύ άλλων, οι Γιώργος Σεφέρης, Γιώργος Θεοτοκάς, Γιώργος Κατσίμπαλης και Ανδρέας Καραντώνης. Στα Νέα Γράμματα θα δημοσιευτεί το πρώτο του δόκιμο ποίημα με τίτλο Του Αγαίου, με την υπογραφή: Ελύτης.

«Στην κακή μοιρασιά πάντοτε ο Θεός ζημιώνεται»

Το 1936 γνωρίζεται με τον ποιητή Νίκο Γκάτσο και από τότε θα τους συνδέσει μια μακρόχρονη και στενή φιλία. Στην παρέα τους εντάσσονται οι ζωγράφοι Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας και Γιάννης Μόραλης, καθώς και ο ποιητής Νίκος Καρύδης, δημιουργός του εκδοτικού οίκου Ίκαρος, ο οποίος θα εκδώσει τα περισσότερα από τα βιβλία του Ελύτη. Τον ίδιο χρόνο θα διακόψει τις σπουδές του στη Νομική και θα στρατευθεί. Θα απολυθεί ως έφεδρος αξιωματικός το 1938.

Ο Οδ. Ελύτης παραλαμβάνει το ΝόμπελΤον Δεκέμβριο του 1939, όταν ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος έχει ξεσπάσει, θα εκδώσει σε 300 αντίτυπα την πρώτη ποιητική συλλογή του με τίτλο Προσανατολισμοί, μια φωτεινή αχτίδα μέσα «στη συννεφιά του κόσμου». Το 1940 η οικογένεια Αλεπουδέλη μετακομίζει στην οδό Ιθάκης 31 και την ίδια χρονιά ο Σάμουελ Μπο-Μποβί μεταφράζει τα πρώτα ποιήματα του Ελύτη στα γαλλικά.

Με την έκρηξη του ελληνοϊταλικού πολέμου (28 Οκτωβρίου 1940) επιστρατεύεται ως ανθυπολοχαγός και ο παγωμένος χειμώνας του ’40, τον βρίσκει στην πρώτη γραμμή του πυρός. Στις 13 Δεκεμβρίου 1940 προωθείται με το λόχο του εντός του αλβανικού εδάφους. Στις αρχές του 1941 παθαίνει κοιλιακό τύφο και μεταφέρεται ετοιμοθάνατος στο νοσοκομείο των Ιωαννίνων. Γλυτώνει τον θάνατο ως εκ θαύματος και μεταφέρεται στην Αθήνα. Η μακριά του ανάρρωση συμπίπτει με την εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα και την επακολουθήσασα Κατοχή.

«Εάν αποσυνθέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.»

Το 1943 κυκλοφορεί τη δεύτερη ποιητική του συλλογή Ήλιος ο Πρώτος μαζί με τις παραλλαγές πάνω σε μιαν αχτίδα, μια αλληγορική αντίσταση μέσα στην Κατοχή, καμουφλαρισμένη σε μια υπερρεαλιστική φόρμα, όπως η Αμοργός του Γκάτσου και ο Μπολιβάρ του Εγγονόπουλου, που κυκλοφορούν την ίδια χρονιά.

Το 1945 συνεργάζεται με το υπερρεαλιστικό περιοδικό Τετράδιο. Δημοσιεύει μεταφράσεις ποιημάτων του Λόρκα κι ένα δικό του έργο, την ελεγεία Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας. Την ίδια χρονιά, με εισήγηση του Γιώργου Σεφέρη, τοποθετείται διευθυντής προγράμματος του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας (ΕΙΡ), θέση από την οποία παραιτείται μετά από λίγο. Την περίοδο αυτή ασχολείται με τη ζωγραφική, που ήταν μια παλιά του απασχόληση, συμπληρωματική της ποίησης του.

Το 1948 φεύγει από την Ελλάδα, που δοκιμάζεται από τον Εμφύλιο Πόλεμο, για την Ελβετία και από εκεί στο Παρίσι, όπου εγκαθίσταται. Εκεί γνωρίζεται με την πρωτοπορία της γαλλικής διανόησης (Μπρετόν, Ελιάρ, Τζαρά, Καμί) και έρχεται σε επαφή με εικαστικούς καλλιτέχνες, όπως οι Πικάσο, Ματίς, Σαγκάλ και Τζιακομέτι. Το 1950 επισκέπτεται την Ισπανία και στο τέλος του ίδιου χρόνου εγκαθίσταται στο Λονδίνο, όπου συνεργάζεται με το BBC.

Το 1952 επιστρέφει στην Ελλάδα και τον επόμενο χρόνο επανακάμπτει στο ΕΙΡ ως διευθυντής προγράμματος, θέση που θα κρατήσει για ένα μονάχα χρόνο. Το 1959 κυκλοφορεί το Άξιον Εστί, μια κορυφαία στιγμή της ελληνικής λογοτεχνίας. Ο ποιητής καταδύεται στις ρίζες του ελληνικού μύθου και αντλεί υλικό και μορφές, εικόνες και ήχους, επιτυγχάνοντας μια δραματική σύνθεση, στην οποία το λυρικό «εγώ» ταυτίζεται με το επικό «εμείς» και η σύγχρονη γραφή συνδυάζεται με μια περιουσία, αρχαία βυζαντινή και νεώτερη. Το έργο αυτό του Ελύτη θα γνωρίσει πλατιά αναγνώριση και θα γίνει «κτήμα του Λαού», όταν θα μελοποιηθεί από τον Μίκη Θεοδωράκη το 1964.

«Τρώγε την πρόοδο και με τα φλούδια και με τα κουκούτσια της»

Το 1967 το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου τον βρίσκει να μεταφράζει αποσπάσματα της Σαπφούς, στη νέα του κατοικία επί της οδού Σκουφά 23. Το 1969 φεύγει για δεύτερη φορά από την Ελλάδα και εγκαθίσταται στο Παρίσι, όπου θα παραμείνει έως το 1971, οπότε επιστρέφει οριστικά στην Ελλάδα. Μετά την πτώση της δικτατορίας, διορίζεται πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ε.Ι.Ρ.Τ. και μέλος για δεύτερη φορά του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Θεάτρου (1974 – 1977). Παρά την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας να συμπεριληφθεί στο ψηφοδέλτιο των βουλευτών Επικρατείας, ο Ελύτης αρνείται, παραμένοντας πιστός στην αρχή του να μην αναμιγνύεται ενεργά στην πολιτική πρακτική.Το 1977 αρνείται, επίσης, την αναγόρευσή του ως Ακαδημαϊκού.
img 0404Το 1979 έρχεται η μεγάλη στιγμή για τον ποιητή. Στις 18 Οκτωβρίου η Σουηδική Ακαδημία ανακοινώνει ότι θα του απονεμηθεί το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας «για την ποίησή του, που με βάθρο την ελληνική παράδοση περιγράφει με αισθητική δύναμη και υψηλή πνευματική διακριτικότητα, τον αγώνα του σύγχρονου ανθρώπου για την ελευθερία και τη δημιουργία». Στην ανακοίνωση της Σουηδικής Ακαδημίας επισημαίνεται ότι το Άξιον Εστί αποτελεί ένα από τα αριστουργήματα της ποίησης του 20ου αιώνα. Ο Ελύτης παρέστη στην καθιερωμένη τελετή απονομής στις 10 Δεκεμβρίου 1979 στη Στοκχόλμη, παραλαμβάνοντας το βραβείο από τον βασιλιά της Σουηδίας Κάρολο Γουσταύο και γνωρίζοντας παγκόσμια δημοσιότητα.

Τα επόμενα χρόνια θα είναι αρκούντως δημιουργικά για τον Ελύτη, με σημαντικές εκδόσεις έργων του στην ποίηση, το δοκίμιο και τη μετάφραση. Οι διακρίσεις και οι τιμές για το έργο του, εντός και εκτός της Ελλάδας, θα συνεχιστούν και θα ενταθούν. Ο Οδυσσέας Αλεπουδέλης θα φύγει από τη ζωή στις 18 Μαρτίου 1996, σε ηλικία 85 ετών.

«Αλλά κάτεχε ότι μονάχα κείνος που παλεύει το σκοτάδι μέσα του θά’ χει μεθαύριο μερτικό δικό του στον ήλιο»

Ο Οδυσσέας Ελύτης αποτέλεσε έναν από τους τελευταίους εκπροσώπους της λογοτεχνικής γενιάς του τριάντα, ένα από τα χαρακτηριστικά της οποίας υπήρξε το ιδεολογικό δίλημμα ανάμεσα στην ελληνική παράδοση και τον ευρωπαϊκό μοντερνισμό. Ο ίδιος ο Ελύτης χαρακτήριζε τη δική του θέση στη γενιά αυτή ως παράξενη, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «από το ένα μέρος ήμουνα ο στερνός μιας γενιάς, που έσκυβε στις πηγές μιας ελληνικότητας, κι απ’ την άλλη ήμουν ο πρώτος μιας άλλης που δέχονταν τις επαναστατικές θεωρίες ενός μοντέρνου κινήματος».
infiltr8or ΠρωτοσελιδαΕιδήσεις

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Η φετινή κατάντια της Eurovision δεν έχει προηγούμενο

Ο νεαρός και ταλαντούχος τραγουδιστής Akyla από τις Σέρρες μίλησε στην ΕΡΤ για τον εθνικό τελικό και τι ετοιμάζει για εκείνη την βραδιά Συγκεκριμένα, καθώς...

Η Σια Κοσιώνη απαντα για πρώτη φορά με ανάρτηση της για την πορεία της υγεία της

Για πρώτη φορά από την μέρα που μπήκε στο νοσοκομείο η Σια Κοσιώνη

Η πρώτη επίσημη ανάρτηση της Σιας Κοσιώνη για την κατάσταση της υγείας της

Η Σία Κοσιώνη νοσηλεύεται σε ιδιωτικό νοσοκομείο της Αθήνας Η δημοσιογράφος περιμένει τα αποτελέσματα των νέων ιατρικών εξετάσεων που θα κάνει, για να μάθει αν...

Έσβησε αθόρυβα ο σύντροφος της Ζωζως Σαπουντζάκη, Πύρρος Αναγνωστόπουλος

Η αγαπημένη μας Ζωζώ Σαπουντζάκη έχασε το στήριγμα της, τον Πύρρο Αναγνωστόπουλο Οι δυο τους υπήρξαν ζευγάρι για 27 χρόνια, έχοντας μια μακρόχρονη και διακριτική...

Ιμια: Ο Σπύρος Κονιδάρης, τότε κυβερνήτης της πυραυλακάτου «Σταράκης» και ο τέως Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Δημήτρης Γράψας, μιλούν για τα γεγονότα όπως τα έζησαν

Τρεις δεκαετίες συμπληρώνονται από τα γεγονότα στα Ίμια και τη νύχτα που άλλαξε τη γεωπολιτική αρχιτεκτονική του Αιγαίου αφήνοντας πίσω της τη θεωρία των «γκρίζων...

Φεβρουάριος: Τι εργασίες κάνουμε στον κήπο

Ήρθε ο Φεβρουάριος και πλησιάζουμε στο τέλος του χειμώνα! Ο Φλεβάρης φέρνει βροχές, παγωνιές και χιόνια σε αρκετές περιοχές της χώρας μας. Σίγουρα, όμως,...

Δύο σημαντικά στελέχη του ΠΑΣΟΚ, πρώην βουλευτές, ο ένας και υπουργός έφυγαν από τη ζωή σε λίγες μόλις ώρες

Σε ηλικία 87 ετών έφυγε από τη ζωή ο πρώην βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης του ΠΑΣΟΚ, Λευτέρης Κωνσταντινίδης Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, υπήρξε ενεργό στέλεχος...

Το Πορτρέτο των Μηνών – Φεβρουάριος

Ο δεύτερος μήνας του έτους, με διάρκεια 28 ημέρες για τα κοινά έτη και 29 ημέρες για τα δίσεκτα Αρχικά ήταν ο δωδέκατος και τελευταίος...

Βόμβα του Γιώργου Κύρτσου για εταιρία δημοσκοπήσεων: Τα στημένα συνεχίζονται

Αλλαξε ιδιοκτησία γνωστή εταιρία δημοσκοπήσεων και ο νέος ιδιοκτήτης με πολλές δουλειές με τις πλάτες Μαξίμου, θέλησε να δείξει τη χρησιμότητά του.Ανέβασε σε δημοσκόπηση, τη ΝΔ, κατέβασε το...

Ξέφρενο γλέντι στην κοπή της βασιλόπιτας στο κοιμητήριο Ροδου

Με ιδιαίτερη χαρά πραγματοποιήθηκε η κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας 2026 του Κοιμητηρίου Ρόδου, παρουσία του Δημάρχου Ρόδου Την πίτα την ευλόγησε ο Αιδεσιμότατος Φιλόθεος...

Κατέρρευσε μέσα στο γήπεδο ο 33χρονος μπασκετμπολίστας Παναγιώτης Κρετσης και έφυγε από τη ζωή

Ο παίκτης του Ρουφ 80 ξεψύχησε κατά τη διάρκεια αγώνα με τον Εθνικό Γ.Σ. Μία νέα τραγωδία συγκλονίζει τον ελληνικό αθλητισμό με τον ξαφνικό θάνατο του μπασκετμπολίστα Παναγιώτη Κρέτση,...

Τύμβος Καστά: Το μνημείο κάτωθεν του ουρανιου θόλου

Τύμβος Καστά: Νέα επιστημονικά δεδομένα που αλλάζουν ριζικά τον τρόπο που το βλέπουμε Δεκαπέντε χρόνια μετά την ανακάλυψή του, ο Τύμβος Καστά προσεγγίζεται για πρώτη...

Οι εξελίξεις στο θέμα της υγείας της Σιας Κοσιώνη: Παραμένει κλινήρης σε ιδιωτικό θεραπευτήριο

Η δημοσιογράφος παραμένει κλινήρης για 9η συνεχή ημέρα σε ιδιωτικό θεραπευτήριο Αν και η αρχική εικόνα παρέπεμπε σε μια απλή γρίπη, η κατάστασή της παρουσίασε...

16χρονη Λορα: Όταν δηλώθηκε η εξαφάνιση της, είχε ήδη προσγειωθεί στη Γερμανία

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι έρευνες των Αρχών για τον εντοπισμό της 16χρονης Λόρας με την Ελληνική Αστυνομία να εκτιμά ότι η ανήλικη έχει μεταβεί...

Σάλος με την ομολογία του Νίκου Ευαγγελάτου στον αέρα του Mega: Λέγαμε βλακείες

Μετά τις πρόσφατες αποκαλύψεις γύρω από την υπόθεση εξαφάνισης της 16χρονης Λόραςο δημοσιογράφος Νίκος Ευαγγελάτος προχώρησε σε δημόσια αυτοκριτική για τις αρχικές εκτιμήσεις που...

Ιμια: Τα γεγονότα όπως ακριβώς έγιναν τότε μέσα από ερασιτεχνικά πλάνα από την κανονιοφόρο «Πυρπολητής»

Συγκλονιστικές εικόνες από αμοντάριστα πλάνα, όπως καταγράφηκαν από το πλήρωμα της κανονιοφόρου «Πυρπολητής»

Σαββατοκυριακο Παρέα: Η εντυπωσιακή πρεμιέρα της νέας εκπομπής του Αντ1 με την Κατερίνα Καραβάτου

Νεο ξεκίνημα στον Αντ1 για την Κατερίνα Καραβάτου  https://twitter.com/freedybruna/status/2017496325621678226?s=61 

Ίμια: Το παρασκήνιο της «αποστασίας»

Ο Θεόδωρος Πάγκαλος είχε όλες τις προϋποθέσεις να αναδειχθεί σε πολιτικό ηγέτη μεγάλου διαμετρήματος. Από τον Μανώλη ΚοττάκηΜε λαϊκό έρεισμα μέσα και υψηλές επαφές έξω,...

Ίμια: Ιδού το έγκλημα Σημίτη

Στη θλιβερή επέτειο των Ιμίων θρηνούμε/πενθούμε την απώλεια τριών θαρραλέων υπερασπιστών της κυριαρχίας, της Ελληνικής κυριαρχίας, σε δύο βραχονησίδες εκτός τούρκικων χωρικών υδάτων, λόγω...

Κατερρευσε το 100

Για περίπου μισή ώρα είχε τεθεί εκτός λειτουργίας λόγω βλάβης το «100» ο αριθμός έκτακτης ανάγκης της Ελληνικής Αστυνομίας για την Άμεση Δράση, με...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ